wersja mobilna
Online: 574 Poniedziałek, 2017.10.23

Raporty

Rośnie funkcjonalność i elastyczność oprogramowania przemysłowego

środa, 05 lipca 2017 09:48

Automatyka oraz przemysł stają się dzisiaj coraz bardziej cyfrowe i coraz szerzej korzysta się tu z zaawansowanych rozwiązań software'owych. Wprawdzie pod względem liczby sprzedawanych licencji w branży ciągle dominują systemy SCADA/HMI, jednak różnorodność wykorzystywanych aplikacji rośnie, podobnie jak ich funkcjonalność. Przykładowo dwie wymienione mają coraz więcej cech znanych z narzędzi analitycznych oraz systemów MES. Dodatkowo obecnie, gdy branża żyje tematami takimi jak technologie chmurowe, Big Data i inne z obszaru Industry 4.0, z dużym prawdopodobieństwem można też prognozować kolejne lata dynamicznego rozwoju rynku oprogramowania przemysłowego.

Spis treści » SCADA/HMI, bazy danych, narzędzia analityczne
» Jak wygląda sprzedaż w Polsce?
» Przemysł i energetyka
» Preferencje lokalnych klientów
» Rośnie funkcjonalność i elastyczność
» Wspieranie klientów jest obowiązkowe
» Oprogramowanie od koncernów oraz producentów specjalizowanych
» Sytuacja na rynku
» Branża w liczbach
» Interfejs webowy coraz popularniejszy
» Chmura obliczeniowa oraz analiza Big Data
» Pokaż wszystko
SCADA/HMI, BAZY DANYCH, NARZĘDZIA ANALITYCZNE

Wykorzystywany w naszej branży software tworzy szeroką grupę narzędzi, które wykorzystywane są zarówno do kontroli i wizualizacji procesów, analizy danych, jak też projektowania i symulacji, pomiarów, a także wielu innych zadań. W raporcie omawiamy przede wszystkim te pierwsze, których bazę stanowią systemy SCADA/HMI.

Zapewniają one funkcjonalność związaną z akwizycją i przetwarzaniem sygnałów oraz danych, a także kontrolą i wizualizacją pracy urządzeń. Pozwalają również na zarządzanie alarmami, powiadomieniami oraz prawami dostępu różnych użytkowników. W przypadku HMI mamy do czynienia zwykle z prostszymi funkcjonalnie narzędziami, zwykle też zintegrowanymi ze SCADA, których główną funkcjonalnością jest wyświetlanie danych i zapewnianie możliwości interakcji z operatorami.

Naturalnym rozszerzeniem SCADA są systemy bazodanowe i oprogramowanie historian pozwalające na zbieranie danych procesowych i informacji na temat różnych zdarzeń, ich przechowywanie oraz wgląd do nich. Dostępne są też bardziej zaawansowane narzędzia - przykładowo służące do analizy danych, śledzenia trendów, eksploracji danych, itp.

Dalszym rozszerzeniem jest tutaj raportowanie (różne raporty dla różnych grup osób w firmie), a także bardziej specjalistyczne narzędzia - np. do kontroli produkcji wsadowej. Warto dodać, że oprogramowanie SCADA/HMI zyskuje ponadto kolejne funkcjonalności w standardzie - przykładowo związane z analizą danych historycznych czy nadzorem produkcji.

Na szczycie tradycyjnej piramidy systemów wykorzystywanych w przemyśle jest MES (Manufacturing Execution Systems). Dzisiaj jego funkcjonalność i zastosowania przenikają się z bardziej zaawansowanymi systemami SCADA, aczkolwiek MES, ogólnie rzecz ujmując, to systemy pozwalające na zarządzanie produkcją, jakością, kontrolę wykonywania zadań w czasie rzeczywistym, ich harmonogramowanie, itd.

Dostarczają je zarówno producenci oprogramowania SCADA i innych narzędzi przemysłowych, jak też dostawcy oprogramowania biznesowego, takiego jak ERP. Tak było właściwie od lat, aczkolwiek prym wiodą coraz bardziej ci pierwsi.

JAK WYGLĄDA SPRZEDAŻ W POLSCE?

Rys. 1. Obszary najczęstszego wykorzystania oprogramowania SCADA/HMI przez polskich klientów

Biorąc pod uwagę sprzedaż licencji oprogramowania w Polsce, systemami, po które najczęściej sięgają lokalni odbiorcy, są niezmiennie SCADA/HMI. Są one wykorzystywane z jednej strony w niewielkich instalacjach technologicznych, liniach produkcyjnych, pojedynczych maszynach i urządzeniach, z drugiej zaś w systemach o większym stopniu rozbudowania (pod względem liczby punktów, obszaru geograficznego czy stopnia zaawansowania). Te dwie kategorie zajęły początkowe miejsca w przypadku statystyki zaprezentowanej na rysunku 2.

Krajowi odbiorcy coraz częściej wdrażają też oprogramowanie takie jak historian i przemysłowe bazy danych, a także narzędzia do raportowania. W komentarzach dostawców już od lat pojawia się stwierdzenie, że "wśród polskich firm produkcyjnych silnie również wzrasta świadomość korzyści, jakie wiążą się z wykorzystaniem oprogramowania do analizy wydajności oraz optymalizacji produkcji". Stąd też na rynku coraz większą popularnością cieszą się narzędzia pozwalające wyznaczyć współczynniki efektywności produkcji oraz systemy analizujące zużycie surowców oraz mediów.

Jeżeli chodzi o pozostałe oprogramowanie, to wymieniane były interfejsy do systemów różnych producentów, serwery OPC, a także oprogramowanie diagnostyczne. Wśród firm przedstawionych w tabelach raportowych znaleźli się także dostawcy narzędzi inżynierskich, takich jak CAD czy EDA i podobnych, a więc oprogramowania służącego do projektowania układów mechanicznych, elektrycznych oraz systemów elektronicznych (narzędzi tych nie omawiamy w raporcie).

PRZEMYSŁ I ENERGETYKA

Dostawcy oprogramowania przemysłowego

Na tym haśle teoretycznie można by zakończyć omawianie najczęstszych zastosowań oprogramowania SCADA/HMI w Polsce. W istocie bowiem właśnie energetyka (ogół obszarów związanych z generowaniem, przesyłem i dystrybucją energii) oraz przemysł (branże produkcji dyskretnej, procesowe oraz produkcji maszyn) od lat dominują w statystykach redakcyjnych.

Dane dla czterech kolejnych raportów przedstawione zostały na wykresie na rysunku 1 i, jak widać, uzupełnieniem dla wymienionych branż są w przypadku oprogramowania SCADA/HMI zastosowania w sektorach: wodociągowo-kanalizacyjnym (i generalnie związanym z ochroną środowiska), aplikacje budynkowe (automatyka budynkowa) oraz zastosowania infrastrukturalne. Istotność tych ostatnich rośnie, natomiast pozostałe kategorie odnotowują w kolejnych latach dosyć niezmienne wyniki.

Rys. 2. Najczęściej wdrażane przez odbiorców rodzaje oprogramowania przemysłowego

Ewolucja rynku oprogramowania przemysłowego wiąże się nie tylko z popularyzacją tego ostatniego w różnych branżach poza przemysłem i energetyką, ale też ze wzrostem poziomu zaawansowania samego software'u. Dzięki temu SCADA/HMI nadzorują pracę instalacji energetycznych, systemów przesyłowych, kontrolują instalacje infrastrukturalne, zużycie mediów w obiektach oraz pracę różnych systemów budynkowych.

Są to branże i zastosowania związane z "szeroko rozumianym przemysłem", a więc o charakterze profesjonalnym i podobną grupą obsługujących je firm. Rozwojowi sprzyja również fakt, że producenci oprogramowania oferują często rozszerzenia SCADA funkcjonalnie dopasowane do specyficznych aplikacji - np. pracy w instalacjach wodociągowo-kanalizacyjnych czy energetyce, lub też wykorzystywanie interaktywnych map w pakietach SCADA do zarządzania geograficznie rozproszonymi aktywami.

Rynkowi dystrybucji oprogramowania dodatkowo sprzyja presja na firmy związana z koniecznością oszczędności energii elektrycznej i innych mediów, a także generalnie zmniejszania kosztów (co ma miejsce przy wzroście zróżnicowania liczby wytwarzanych towarów).

PREFERENCJE LOKALNYCH KLIENTÓW

Rys. 3. Najważniejsze dla krajowych klientów kwestie dotyczące wyboru oprogramowania SCADA/HMI

Parametry i cechy oraz koszty licencjonowania i wdrażania oprogramowania - to kluczowe dla krajowych odbiorców punkty listy zagadnień podczas wyboru software'u. Kolejne miejsce zajmują: kwestie związane ze sprzętem (dotyczy to m.in. systemów sterowania i kontroli oraz generalnie istniejącej w obiektach infrastruktury), marką oprogramowania oraz preferencje integratora systemów (patrz rys. 3). Na wykresie, na co zwracamy uwagę, wartości nie sumują się do 100% - każdy z elementów słupków to osobna kategoria, która jest odniesiona do całości badanej próby osób.

O ile powyższe zestawienie jest dosyć ogólne, o tyle o wymogi lokalnych klientów zapytaliśmy w ankiecie nieco dokładniej i przedstawiamy je poniżej. Najwięcej wskazań miały tutaj kategorie już omawiane, a więc koszt (ew. koszt na zmienną), funkcjonalność systemu i jego możliwości - w szczególności komunikacyjne.

Klient webowy oprogramowania GE SCADA iFIX

Dodatkowo pojawiły się tutaj cechy takie jak:

  • bezpieczeństwo systemu - jest ono szczególnie istotne w świetle coraz większej liczby ataków szkodliwego oprogramowania,
  • polska wersja językowa - cecha wymieniana przez część respondentów jako wymagana przez rodzimych odbiorców; większość popularnych pakietów dla przemysłu jest oferowana dzisiaj w wersjach zlokalizowanych,
  • referencje dostawcy - wymieniane były oddzielnie niż kategoria "marka produktów" - chodzi o poświadczone referencjami klientów (najlepiej lokalnych) doświadczenie firmy w danym obszarze rynku i technologii,
  • stabilność - oprogramowanie SCADA/HMI i inne narzędzia informatyczne wykorzystywane w przemyśle muszą cechować się dużą stabilnością działania, zapewniając również integralność danych i szybki dostęp,
  • wsparcie techniczne - klienci wymagają świadczenia usług wsparcia na różnych etapach projektów - zarówno podczas wyboru i wdrożeń software'u, jak też w trakcie jego użytkowania (obsługa posprzedażowa),
  • możliwości komunikacyjne - wymiany danych z innymi systemami, a także obsługi różnych urządzeń (dostępność sterowników sprzętowych),
  • łatwość implementacji i wykorzystania - oprogramowanie powinno charakteryzować się łatwością wdrożenia po stronie klienta lub integratora systemów, a także intuicyjnością i dużą ergonomią obsługi,
  • możliwość zdalnego dostępu - w celu obsługi, odczytu parametrów, zdalnej kontroli.

Wymagania klientów zmieniają się wraz ze stopniem zaawansowania wykorzystywanego oprogramowania. W przypadku HMI liczy się przede wszystkim ergonomia i wygląd (dla użytkownika końcowego) oraz łatwość wdrażania i możliwości komunikacyjne. Jeżeli chodzi o oprogramowanie SCADA, bazy danych, historiany, a w szczególności systemy MES, to ich wdrażanie jest zwykle procesem długotrwałym, którym zajmuje się przykładowo integrator systemów. W takich przypadkach lista wymagań klienta dotyczy właściwie nie tyle samego software'u, ale odnosi się do całego projektu i ma charakter po części biznesowy.

Podczas samego procesu implementacji konieczny jest też zwykle długotrwały proces współpracy integrator-klient, w tym szczególnie przed wdrożeniem, tak aby odpowiednio zdefiniować wymagania aplikacji, a często też uświadomić odbiorcę o możliwościach wprowadzenia zmian w jego procesach. Stąd też często wykonywane są wdrożenia pilotażowe, a same rollouty oprogramowania mają charakter etapowy.

Urszula Bizoń-Żaba

COPA-DATA Polska

  • Jakie są nowości technologiczne w oprogramowaniu SCADA/HMI?

Jeśli mówimy o nowościach to od prawie dwóch lat prym wiodą dwa tematy: Smart Industry nawiązujący do czwartej rewolucji przemysłowej oraz cyberbezpieczeństwo. Zwłaszcza aspekt bezpieczeństwa danych jest obecnie na topie w związku ze zmasowanymi atakami hakerskimi. Klienci doskonale zdają sobie sprawę, że w niedalekiej przyszłość będą musieli zastosować działania prewencyjne mające na celu zabezpieczenie oraz kontrolę dostępu do danych.

Firma COPA-DATA od 30 lat zbiera doświadczenia w branży energetycznej i farmaceutycznej i ma do zastosowania gotowy pakiet rozwiązań w postaci oprogramowania zenon, które jest oprogramowaniem typu Smart SCADA, zawierającym wbudowane elementy zabezpieczeń cybernetycznych. Opracowując nasz produkt, realizujemy koncepcję Security by Design, oznaczającą w praktyce, że oprogramowanie i wszystkie jego elementy są tak zaprojektowane, aby gwarantować ich bezpieczne funkcjonowanie.

Ponadto ma ono wbudowane funkcje, które chronią firmy przed utratą danych oraz dostępem osób niepowołanych. Są to m.in. funkcjonalność podpisu pliku, która pozwala rozpoznać te pliki programowe, w których dokonano zmian, skuteczne szyfrowanie, bezpieczne uwierzytelnianie oraz automatyczna synchronizacja. Wszystkie te elementy to dodatkowe blokady dla hakerów powodujące, że nieuprawniony dostęp do danych jest praktycznie niemożliwy.

  • Jakie są trendy w branży i czego można spodziewać się w najbliższym czasie?

W branży panuje dobra sytuacja, a inwestycje w oprogramowanie produkcyjne nadal są - i co ważne - będą realizowane. Co więcej, projekty wykraczają już poza standardowe możliwości SCADA, takie jak zbieranie danych i wizualizacje, ale coraz częściej swoim zasięgiem obejmują szeroko pojętą analizę (w tym predykcję), raportowanie, a także za pomocą modułów typu: Message Control dostarczanie mailowe/esemesowe tych zestawień do kadry menadżerskiej w odpowiednim dziale.

Nowych projektów spodziewamy się głównie od klientów z branży energetycznej dla których w najnowszej wersji zenon 7.60 oferujemy innowacyjny Command Sequencer pozwalający operatorom na samodzielne konfigurowanie, testowanie oraz wykonywanie sekwencji poleceń, a także od producentów maszyn, którym oferujemy technologię 3D.

ROŚNIE FUNKCJONALNOŚĆ I ELASTYCZNOŚĆ

Oprogramowanie SCADA/HMI - przykładowe produkty

Do przedstawionej w poprzednim rozdziale listy można dodać jeszcze kwestie związane z modułowością oprogramowania, która jest dzisiaj właściwie standardem. Pozwala ona na wdrażanie go etapami, zapewnia skalowalność i możliwość dokonywania zmian zależnie od zmieniających się potrzeb. Wdrażanie jednego rozwiązania często też wymaga uprzedniego przekonania klienta do wykorzystania innych narzędzi software'owych (w szczególności zwrotu z inwestycji w nie), stąd sami dostawcy zwykle też oferują pakiet produktów bazujących na wspólnej platformie, które można dopasować pod indywidualne potrzeby aplikacyjne.

Drugim z procesów występujących na rynku jest zwiększanie funkcjonalności standardowego oprogramowania, a więc głównie systemów SCADA/HMI. Dzisiaj nie służą one tylko do przetwarzania i wyświetlaniem informacji, ale zazwyczaj pozwalają też na ich archiwizację, analizę i generalnie zaawansowane zarządzanie informacjami.

Przykładami są: możliwość zapewnienia zgodności z określonymi normami i przepisami czy wbudowanie w oprogramowanie narzędzi do analizy dużych zbiorów danych lub też modułów do predykcyjnego utrzymania ruchu. Można sądzić, że zmiany funkcjonalne będą w kolejnych latach szły jeszcze dalej wraz z popularyzacją Internetu Rzeczy, o czym więcej w kolejnych rozdziałach.



 

zobacz wszystkie Nowe produkty

Nowa wersja popularnego zasilacza UPS firmy EVER

2017-10-23   | EVER Sp. z o.o.
Nowa wersja popularnego zasilacza UPS firmy EVER

EVER wprowadził na rynek nową wersję UPS-a o nazwie ECO Pro AVR CDS. Jest on wykonany w topologii line-interactive (VI) i wyposażony został w układ regulacji napięcia AVR. Do tego UPS ma szeroki zakres możliwości konfiguracji za pośrednictwem autorskiego oprogramowania PowerSoft.
czytaj więcej

Uniwersalne przepływomierze do pracy w obszarach zagrożonych wybuchem

2017-10-23   |
Uniwersalne przepływomierze do pracy w obszarach zagrożonych wybuchem

Badger Meter informuje o wprowadzeniu do oferty nowej serii uniwersalnych przepływomierzy Blancett B3100 z wbudowanym procesorem DSP. Oferują one zaawansowane opcje analityczne oraz zdalny dostęp do funkcji rejestracji danych i programowania, bez konieczności otwierania obudowy.
czytaj więcej

Nowy numer APA