wersja mobilna
Online: 520 Czwartek, 2016.12.08

Raporty

Bezpieczeństwo maszyn. Raport z rynku polskiego

poniedziałek, 07 listopada 2011 14:11

Zapewnianie bezpieczeństwa personelowi obsługi maszyn poprzez stosowanie odpowiednich systemów kontroli pracy urządzeń należy do obowiązków dostawców tych ostatnich i samych firm produkcyjnych. W Unii Europejskiej wymogi te określają liczne przepisy, takie jak dyrektywa maszynowa i szereg zharmonizowanych z nią norm, których adresatami są m.in. podmioty wytwarzające maszyny, a więc pośrednio też projektanci systemów w nich stosowanych i dostawcy podzespołów.

Spis treści » Część I: Polski rynek - dostawcy, ich klienci i koniunktura na rynku
» Komponenty systemów bezpieczeństwa
» Obszary zastosowań
» Silna grupa dostawców
» Dobra koniunktura utrzymuje się
» Część II: Czy jesteśmy gotowi na normę 13849-1?
» O przepisach w ekspresowym skrócie
» Co stanie się 1 stycznia 2012 roku?
» Czy jesteśmy gotowi? Raczej nie
» Pokaż wszystko

Rys. 1. Najczęściej kupowane przez polskich klientów rodzaje komponentów bezpieczeństwa

Skutkiem tego rynek związany z techniką bezpieczeństwa różni się od reszty branży automatyki i wymaga od działających na nim firm świadczenia szeroko rozumianych usług wsparcia klientów. W polskiej branży bezpieczeństwa maszyn działa obecnie wiele przedstawicielstw producentów zagranicznych i dystrybutorów oferujących podzespoły i urządzenia, kompletne systemy oraz usługi konsultingowe i szkoleniowe.

Przedstawiamy dwuczęściowy raport, w którym omawiamy sytuację na rynku, obecne przedsiębiorstwa i ich klientów oraz najważniejsze trendy w branży. Ponieważ publikacja ta zbiega się z ważnymi zmianami w zakresie obowiązujących norm, również tej tematyce poświęcamy sporo miejsca.

Jak dostosować maszynę do wymogów bezpieczeństwa?

Dostosowywanie maszyny do wymogów bezpieczeństwa i zapewnienie możliwości jej oznaczenia znakiem CE jest procesem, który ma w uproszczeniu następujący przebieg:

  1. Należy wykonać analizę i ocenę ryzyka, co ma na celu określenie wymaganego dla danej maszyny lub instalacji poziomu bezpieczeństwa - stosuje się tutaj takie normy jak PN-EN ISO 12100, PN-EN ISO 14121-1 oraz normy typu C.
  2. Na bazie wyników analizy dobiera się odpowiednie środki zaradcze.
  3. Bazując na poprzednich krokach, wyznacza się wymagane kategorie bezpieczeństwa (poziomy wydajności, poziomy nienaruszalności bezpieczeństwa - zależnie od normy), stosując PN-EN 954-1 (do końca tego roku), PN-EN ISO 13849-1 lub PN-EN 62061.
  4. Tworząc projekt system zabezpieczającego, należy wziąć pod uwagę wymogi podane w powyższych normach lub odpowiednich normach typu B.

Więcej informacji o normach znaleźć można w drugiej części raportu.

CZĘŚĆ I: POLSKI RYNEK - DOSTAWCY, ICH KLIENCI I KONIUNKTURA NA RYNKU

KOMPONENTY SYSTEMÓW BEZPIECZEŃSTWA...

Rys. 2. Czy podzespoły bezpieczeństwa sprzedają się samodzielnie, czy jako większe kompletacje? - odpowiedzi na pytanie

...to grupa urządzeń obejmująca wiele różnorodnych produktów, które podzielić może ze względu na zasadę ich działania, zastosowania, miejsca użycia w systemie i inne cechy. Do najdroższych należą elementy optoelektroniczne, takie jak bariery i kurtyny świetle, czujniki fotoelektryczne oraz laserowe skanery bezpieczeństwa.

Pozwalają one na zabezpieczanie dużych obszarów - np. stanowisk zrobotyzowanych, stosowane są też w urządzeniach takich jak prasy i obrabiarki, gdzie służą do kontroli obecności części ciała operatora podczas pracy maszyny.

Tego typu urządzenia występują na rynku w dosyć dużej różnorodności - chcąc dobrać je do swoich potrzeb pod względem rozdzielczości, wielkości strefy wykrywania i funkcji dodatkowych, z dużym prawdopodobieństwem uda się to zrobić u lokalnych dostawców. Przykładowe kurtyny świetlne dostępne na rynku przedstawiono wraz z ich parametrami w tabeli 2.

Drugą grupę, tym razem podzespołów najpopularniejszych, stanowią wyłączniki bezpieczeństwa, czujniki, blokady elektromagnetyczne bezpieczeństwa i podobne komponenty. Używane są one m.in. do nadzoru dostępu do maszyn (poprawność zamknięcia osłon, drzwi, itp.) oraz do kontroli pracy urządzeń.

Asortyment dostępnych na rynku wyrobów obejmuje, w przypadku wyłączników, wersje standardowe, elementy ze zworami, wersje kodowane oraz uniemożliwiające dokonywanie manipulacji. Wyłączniki występować mogą także w wykonaniach bezkontaktowych - takie elementy stosuje się w przypadku środowiska, gdzie występują duże zanieczyszczenia lub, przeciwnie, takich, gdzie wymagane jest zachowanie dużego poziomu czystości (np. w branży spożywczej).

Tabela 1. Oferta krajowych dostawców komponentów bezpieczeństwa

W kraju, szczególnie w przypadku branży górniczej, popularne są też wyłączniki linkowe, które stosowane są m.in. do kontroli pracy przenośników taśmowych. Produkty te dostępne są oprócz wersji standardowych również z certyfikatem ATEX, a więc mogą być używane w strefach zagrożonych wybuchem (patrz tabele 1 i 3).

Grupę urządzeń elektromechanicznych uzupełniają różnego rodzaju elementy służące do sterowania - np. wyłączniki ręczne (typu e-stop - patrz tabela 4), nożne i panele sterowania oburęcznego. Nie są to zazwyczaj podzespoły bezpieczeństwa sensu stricte, lecz stosowane są one do zapewniania szeroko rozumianego bezpieczeństwa obsługi i stanowią integralną część oferty przedstawianych w raporcie dostawców.

Ważnymi komponentami bezpieczeństwa są podzespoły elektroniczne, bez których właściwie nie byłoby możliwe tworzenie systemów sterowania i kontroli. Należą do nich przede wszystkim moduły przekaźnikowe bezpieczeństwa (przykładowe podano w tabeli 5), które odpowiadają za wykonywanie odpowiednich procedur na podstawie informacji z podłączonych elementów wejściowych i testy poprawności działania zabezpieczeń, oraz sterowniki z funkcjami bezpieczeństwa.

Te ostatnie są coraz popularniejsze, gdyż mogą łączyć standardowe funkcje sterowania z kontrolą pracy elementów bezpieczeństwa. Drugą z grup produktów o dużym stopniu zaawansowania są podzespoły do sieci komunikacyjnych, które służą do transmisji danych w systemach bezpieczeństwa.

Mogą być to sieci zarówno opracowane na potrzeby tego typu zastosowań - takie jak AS-Interface czy SafetyBUS p, jak też bazujące na już wcześniej popularnych standardach - np. Profisafe (rozwinięcie Profibus/Profinet) czy Safety over EtherCAT (na bazie EtherCAT).

Wnioskując po opiniach przedstawicieli firm branżowych, w naszym kraju tego typu rozwiązania cały czas nie zyskują dużej popularności. Większość tworzonych układów bezpieczeństwa opiera się na układach klasycznych, a więc np. z modułami bezpieczeństwa, do których podłączane są bezpośrednio czujniki i inne elementy wejściowe.

Systemy takie stanowią często autonomiczne elementy maszyn. Na potrzeby bieżącego raportu podzieliliśmy grupę komponentów bezpieczeństwa na dziesięć podgrup i o ich popularność na rodzimym rynku zapytaliśmy dostawców.

Jak się okazało, porównując wyniki uzyskane w bieżącym badaniu ankietowym z publikowanymi w poprzednich raportach w APA, popyt na konkretne wyroby jest praktycznie stały. W kraju najczęściej kupowane są wyłączniki bezpieczeństwa, następnie moduły bezpieczeństwa, podzespoły optoelektroniczne i wyłączniki linkowe (patrz rys. 1).

Rys. 3. Najważniejsze dla klientów cechy omawianych produktów brane pod uwagę przy decyzjach zakupowych

Kolejne grupy produktów znalazły się na dalszych miejscach zestawienia, przy czym różnice w ich udziałach procentowych są nieduże. Pozwala to sądzić, że dostawcy działający w tej branży powinni utrzymywać jak najbardziej kompleksową ofertę komponentów.

Warto też dodać, że omawiane produkty sprzedają się w większości samodzielnie - jako większe kompletacje dostarcza się u nas ich około 40% (patrz rys. 2). Dla kupujących podzespoły do systemów bezpieczeństwa liczą się zaś przede wszystkim ich parametry techniczne, jakość oraz naturalnie cena. Co piąty klient stawia na markę, którą zna, dla części odbiorców liczy się też długotrwała współpraca z danym dostawcą (patrz rys. 3).

Janusz Komecki

Ins-Tom

  • Gdzie najczęściej wykorzystuje się podzespoły bezpieczeństwa?

Tradycyjnie największymi odbiorcami podzespołów bezpieczeństwa są gałęzie przemysłu o wysokim stopniu zautomatyzowania produkcji, a więc przede wszystkim sektor motoryzacyjny oraz maszyn do obróbki metali.

Dostawy do największych fabryk były i są zdominowane przez liderów rynku, natomiast w siłę rośnie sektor mniejszych odbiorców, którzy dotychczas wstrzymywali się z zakupami urządzeń bezpieczeństwa.

Klienci ci szukają prostych rozwiązań, w rozsądnej cenie, niewymagających szczególnych kwalifikacji przy montażu. Mając w ofercie kurtyny bezpieczeństwa, wyłączniki mechaniczne i magnetyczne, maty i listwy naciskowe, moduły kontroli dwuręcznej, przekaźniki bezpieczeństwa i inne produkty, mamy zawsze dostępne optymalne rozwiązanie dla niemal każdej aplikacji.

  • Jakimi cechami produktów kierują się odbiorcy przy wyborze podzespołów bezpieczeństwa? Jaki jest klucz do obsługi rynku?

Sektor komponentów systemów bezpieczeństwa jest chyba jedną z ostatnich gałęzi rynku urządzeń przemysłowych opierających się skutecznie inwazji producentów azjatyckich.

Wynika to przede wszystkim z preferencji odbiorców końcowych, którzy zazwyczaj bardzo niechętnie akceptują obce, mniej znane im marki. W zasadzie akceptowane są tylko urządzenia pochodzenia europejskiego.

Sprzedaż podzespołów bezpieczeństwa to także w pewnym sensie sprzedaż gwarancji ich poprawnego i pewnego działania. Renoma marki, wykorzystanie urządzeń w już istniejących maszynach, wsparcie techniczne udzielane odbiorcom - to moim zdaniem podstawowe kryteria decydujące o wyborze produktu.

  • Jaki był zeszły rok na rynku w Polsce i jakie są trendy w branży?

W minionym roku odczuliśmy wyraźny wzrost zainteresowania urządzeniami bezpieczeństwa. Jest to z pewnością związane z koniecznością dostosowania się naszych zakładów produkcyjnych do wymogów dyrektyw unijnych.

Wyraźnie poprawia się też świadomość użytkowników, którzy przestają traktować systemy bezpieczeństwa jako utrudniający pracę gadżet, lecz widzą w nich standardowe wyposażenie maszyny. W przypadku naszej firmy obserwujemy znaczący wzrost sprzedaży kurtyn bezpieczeństwa.

Klienci dostrzegają zalety funkcjonalne kurtyn oraz coraz lepiej radzą sobie z ich poprawnym doborem i montażem. Rośnie też zainteresowanie programowalnymi sterownikami bezpieczeństwa, których aplikowanie okazuje się dla projektantów znacznie łatwiejsze niż tworzenie skomplikowanych układów opartych na prostych, standardowych modułach.



 

zobacz wszystkie Nowe produkty

Tanie czujniki obrazu do odczytu kodów 1D/2D i identyfikacji produktów

2016-12-08   |
Tanie czujniki obrazu do odczytu kodów 1D/2D i identyfikacji produktów

Teledyne DALSA, oddział Teledyne Technologies prezentuje nową serię czujników obrazu BOA Spot ID wyróżniających się niską ceną i łatwą integracją w systemie. Są to czujniki zaprojektowane do zastosowań na taśmach produkcyjnych, gdzie umożliwiają odczyt kodów 1D/2D oraz oferują funkcje OCR do identyfikacji i weryfikacji produktów dla potrzeb działów kontroli jakości i logistycznych.
czytaj więcej

Nowa platforma do frezowania stopów aluminium dla motoryzacji

2016-12-08   |
Nowa platforma do frezowania stopów aluminium dla motoryzacji

Aluminium to jeden z najłatwiejszych do obróbki materiałów, ale tylko jeśli chodzi o wszechobecne aluminium 6061-T6. Stopy wykorzystywane w motoryzacji, np. gatunki 319 i 390 mogą być łatwo odlewane formując złożone kształty potrzebne przy produkcji bloków silników, tłoków, głowic i kół pasowych, ale ze względu na 20...30-krotnie większą zawartość krzemu niż w przypadku gatunku 6061, działają jak piasek ścierny.
czytaj więcej

Nowy numer APA