wersja mobilna
Online: 341 Środa, 2016.12.07

Raporty

ATEX - produkty, urządzenia, usługi

piątek, 15 maja 2015 10:01

Występowanie atmosfery wybuchowej i zagrożenia z nią związane dotyczą górnictwa, przemysłu ciężkiego, sektorów procesowych i wielu innych branż - nie tylko przemysłowych. W celu minimalizacji niebezpieczeństwa dla pracowników oraz instalacji technicznych - i jednocześnie spełnienia wymogów prawnych - korzysta się z szeregu środków technicznych i rozwiązań bezpieczeństwa. Te ostatnie przedstawiamy w raporcie, w którym omawiamy również krajowy rynek produkcji i dystrybucji aparatury ATEX oraz usługi związane z tą branżą.

Spis treści » Gdzie występuje zagrożenie wybuchem?
» Przepisy i klasyfikacja stref oraz urządzeń Ex
» Najpopularniejsze marki
» Skąd produkty?
» Cena nie jest kluczowa
» Specjalizowane czy standardowe?
» Stabilnie, choć są zmieny
» Pokaż wszystko
GDZIE WYSTĘPUJE ZAGROŻENIE WYBUCHEM?

Rys. 1. Obszary najczęstszego wykorzystania produktów z certyfikatem ATEX

Chociaż w powszechnej świadomości atmosfera wybuchowa kojarzona jest przede wszystkim z paliwami płynnymi i gazami, jej występowanie dotyczy znacznie większej liczby miejsc i branż. Listę tych ostatnich przedstawiono w postaci wykresu na rys. 1, przy czym kryterium oceny stanowiło tu "najczęstsze wykorzystanie produktów z certyfikatem ATEX", zaś respondentami byli krajowi dostawcy tych ostatnich.

Najczęściej typowanymi przez nich obszarami były: górnictwo (i generalnie sektor wydobywczy), branża petrochemiczna, gazownictwo oraz przemysł chemiczny. Oczywiście hasła te są dosyć ogólne, gdyż w każdym z przypadków obejmować to może różne aplikacje i miejsca zastosowań.

Przykładowo gazownictwo dotyczy zarówno wydobycia gazu, jego przetwarzania (np. do postaci LNG), zapewniania bezpieczeństwa systemu przesyłowego, jak też procesu wytwarzania gazu płynnego (LPG) oraz bezpiecznej dystrybucji. Trzy dalsze pozycje zajęły branże: cementowa, zbożowa oraz drzewna.

Atmosfera wybuchowa może także pojawiać się w obszarach instalacji technologicznych czy w zakładach, które generalnie nie są uważane za wysoce zagrożone wybuchem. Przykładami są oczyszczalnie ścieków, gdzie w procesie oczyszczania powstaje biogaz, czy fabryki farmaceutyczne, w których używa się alkoholi. Oczywiście w każdym z przypadków obecność substancji łatwopalnych nie musi też automatycznie oznaczać możliwości ich wybuchu - jak wiadomo zwykle dopiero w połączeniu z powietrzem tworzą one atmosferę wybuchową, a także muszą występować w określonym stężeniu.

PRZEPISY I KLASYFIKACJA STREF ORAZ URZĄDZEŃ EX

Zanim przejdziemy do dalszej części raportu, kilka słów o przepisach dla omawianego rynku kluczowych - m.in. dyrektywie ATEX 94/9/WE oraz normach z nią zharmonizowanych. Wprawdzie przedstawialiśmy je w obszernym opracowaniu "Eksplozje w przemyśle - zapobieganie i ograniczanie skutków" (publikacja w APA 4/2014), jednak warto przypomnieć kilka zagadnień formalnych, gdyż bezpośrednio wpływają one na rynek i ofertę działających na nim dostawców.

Najważniejsze przepisy dotyczące tematyki obszarów zagrożonych wybuchem to w przypadku krajów Unii Europejskiej dyrektywa 99/92/WE (ATEX 137) dotycząca minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, gdzie wystąpić może atmosfera wybuchowa, oraz dyrektywa 94/9/WE (ATEX 100).

W tej pierwszej przedstawione są m.in.: zasady oceny ryzyka eksplozji i podziału miejsc w zakładzie na strefy ze względu na możliwość powstawania atmosfer wybuchowych oraz (w załącznikach) klasyfikacja tych ostatnich wraz z kryteriami doboru urządzeń i systemów ochronnych do poszczególnych stref.

Z kolei w ATEX 100 znalazły się informacje dla producentów urządzeń używanych w miejscach zagrożonych wybuchem - m.in.: procedury oceny zgodności i znakowania CE, kryteria podziału urządzeń na grupy i kategorie oraz wymogi projektowe. Te ostatnie szczegółowo opisane są w normach zharmonizowanych z dyrektywą 94/9/WE - m.in. PN-EN 60079 Atmosfery wybuchowe oraz PN-EN 13463 Urządzenia nieelektryczne w przestrzeniach zagrożonych wybuchem.

Konieczność użycia zabezpieczających środków technicznych jest związana z prawdopodobieństwem zaistnienia w danej lokalizacji atmosfery wybuchowej. Wprowadzono tu podział na trzy strefy oznaczone jako: 0, 1 i 2. Pierwsza z nich dotyczy miejsc, gdzie mieszanina substancji łatwopalnej w postaci gazu, pary albo mgły z powietrzem występuje cały czas, długo lub często.

Przykładem są wnętrza zbiorników albo instalacji. Z kolei w strefie 1 atmosfera wybuchowa w trakcie prawidłowego funkcjonowania pojawia się rzadko (jest to najczęściej sąsiedztwo strefy zerowej). Strefa 2 to zaś miejsce, gdzie podczas normalnego funkcjonowania atmosfera wybuchowa nie występuje prawie w ogóle, a jeżeli się to już zdarzy, to stan taki utrzymuje się bardzo krótko. Analogiczne kryteria odnośnie do możliwości wystąpienia i czasu utrzymania się warunków niebezpiecznych dotyczą stref oznaczanych jako: 20, 21 oraz 22. Różnicą jest typ występującej substancji - w tym przypadku jest nią palny pył.

Z perspektywy klientów kluczowy jest dobór odpowiednich urządzeń zabezpieczających, a więc takich, których konstrukcja jest przystosowana do pracy w strefach Ex i do zagrożeń występujących w miejscu ich instalacji. Stosuje się tu sformalizowane oznaczenia, które obejmują: grupę i kategorię, rodzaj ochrony przeciwwybuchowej, a także parametry takie jak klasa temperaturowa czy maksymalna temperatura powierzchni.

Jeżeli chodzi o grupy, które stanowią podstawę podziału, to wyróżnia się dwie - oznaczane jako I i II. Do pierwszej zaliczane są urządzenia do zastosowań w górnictwie, tam gdzie występuje zagrożenie wybuchem metanu lub pyłu węglowego. Te należące do grupy II mogą być natomiast używane w miejscach zagrożonych występowaniem atmosfer wybuchowych poza wyrobiskami górniczymi.

Dalszy podział dotyczy wydzielenia kategorii M1 oraz M2 w grupie I oraz ich bliskich odpowiedników w drugiej z grup. Kategorie te odpowiadają poziomowi zapewniania bezpieczeństwa w przypadku uszkodzenia i niezadziałania zabezpieczeń danego urządzenia. Zgodnie z dyrektywą poziom zabezpieczeń oraz związane z nim procedury oceny zależą bezpośrednio od poziomu zagrożenia oraz środowiska, w jakim dane urządzenie będzie pracowało. Zależność ta została przedstawiona w tabeli poprzedniej stronie.

Na koniec rozdziału warto dodać, że zbliżają się ważne zmiany w przepisach. Pod koniec lutego zeszłego roku Parlament Europejski i Rada przyjęły dyrektywę w sprawie harmonizacji ustawodawstwa państw członkowskich odnoszących się do urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w atmosferze potencjalnie wybuchowej. Jest nią dyrektywa 2014/34/UE, a wdrożenie jej przepisów musi nastąpić do 20 kwietnia 2016 roku. Temat ten przedstawimy w magazynie APA jeszcze przed zmianami - dokładniej wiosną przyszłego roku.



 

zobacz wszystkie Nowe produkty

Przemysłowe anteny M2M na pasma 450...490 MHz i 880...960 MHz

2016-12-07   |
Przemysłowe anteny M2M na pasma 450...490 MHz i 880...960 MHz

Firma Laird opracowała serię anten Yagi YF adresowanych do przemysłowych systemów M2M wymagających monitorowania danych ze zdalnych czujników i zapewnienia ciągłej łączności z terminalami RTU. Są to anteny przeznaczone do pracy w trudnych warunkach środowiskowych.
czytaj więcej

2- i 4-kanałowe karty rejestracji obrazu GigE Vision PoE+

2016-12-07   | Guru Control Systems
2- i 4-kanałowe karty rejestracji obrazu GigE Vision PoE+

PCIe-GIE72 i PCIe-GIE74 to nowe karty akwizycji obrazu w ofercie Adlink Technology, zawierające odpowiednio 2 i 4 gniazda do współpracy z kamerami z interfejsem GigE Vision obsługującym standard PoE+. Mogą znaleźć zastosowanie aplikacjach widzenia maszynowego.
czytaj więcej

Nowy numer APA