wersja mobilna
Online: 608 Wtorek, 2016.09.27

Raporty

PLC cały czas na topie. Raport z rynku

poniedziałek, 19 października 2015 10:50

Wydawać by się mogło, że o sterownikach programowalnych napisano już wszystko, a one same mają lata swojej świetności za sobą. Nic bardziej mylnego! Wprawdzie twórcy systemów sterowania i kontroli mają dzisiaj do wyboru znacznie szerszy "pakiet narzędzi" - od przekaźników programowalnych do kontrolerów i komputerów przemysłowych, jednak to właśnie PLC zajmują cały czas centralne miejsce w wielu systemach, szczególnie tych związanych z automatyką dyskretną. Dzieje się tak ze względu na ich parametry środowiskowe, niezawodność, dostępność, ale często też przyzwyczajenia użytkowników oraz standardy stosowane w zakładach przemysłowych.

Spis treści » Kilka dobrych lat na rynku
» Jakie sterowniki są najpopulatniejsze?
» Jak nie PLC, to co?
» Sposoby sprzedaży
» Przede wszystkim Siemens
» Co klienci i integratorzy mówią dostawcom
» A co w Polsce?
» Powrót do przeszłości
» Pokaż wszystko

Sektor związany z tytułowymi produktami należy do tradycyjnych obszarów branży automatyki. Istniejące od blisko pół wieku PLC to jedne z najważniejszych elementów systemów sterowania, które wykorzystywane są w wielu różnorodnych aplikacjach - od związanych z kontrolą pracy maszyn i urządzeń, poprzez sterowanie systemami linii technologicznych oraz infrastrukturalnymi, do wielu aplikacji poza przemysłem. Tworzy to szeroki, ale też konkurencyjny rynek dla ich dostawców, który w ostatnim czasie rozwijał się zresztą całkiem nieźle.

KILKA DOBRYCH LAT NA RYNKU

Rys. 1. Trendy koniunkturalne w branży i ocena omawianego sektora w Polsce

Ostatnie pięć lat w branży przyniosło jej stabilizację - i to na dobrym poziomie, jeżeli chodzi o obroty w zakresie sprzedaży systemów sterowania. Sprzyjała temu relatywnie dobra koniunktura w przemyśle, inwestycje infrastrukturalne oraz rosnący popyt ze strony producentów maszyn.

W ostatnich latach średnio około 80% respondentów redakcyjnej ankiety stwierdzało, że sytuacja w branży dystrybucji PLC jest dobra, zaś po kilka, kilkanaście procent uznawało, że jest albo bardzo dobra, albo słaba. Tym razem liczba tych ostatnich była znikoma (patrz rys. 1) i można krótko podsumować: na rynku jest naprawdę dobrze.

Sterownikami zainteresowani są przede wszystkim producenci maszyn oraz odbiorcy z branż związanych z produkcją dyskretną (patrz rys. 2). Szczególnie wysoko w zestawieniu znalazł się przemysł spożywczy, który jest atrakcyjny m.in. ze względu na konieczność ciągłego podnoszenia jakości produkcji. Na czołowych miejscach jest ponadto branża motoryzacja oraz chemiczna, która jest odbiorcą nie tylko sterowników, ale przede wszystkim systemów DCS.

PLC trafiają dzisiaj zarówno do nowych instalacji, jak też kupowane są na potrzeby modernizacji tych istniejących oraz serwisowe. W Polsce ważna jest również energetyka (wykorzystanie w elektrowniach, w tym przy generowaniu "zielonej" energii, w podstacjach energetycznych oraz systemach dystrybucji), automatyka budynkowa (przede wszystkim obiekty komercyjne i budynki użyteczności publicznej), na dalszym miejscu sklasyfikowany został transport.

Wartość krajowego rynku PLC/PAC zmienia się zależnie od koniunktury w przemyśle, eksportu oraz ogólnej sytuacji na rynku. W odpowiedziach do bieżącej ankiety otrzymaliśmy kilkanaście wskazań, których średnia wyniosła 130 mln zł - jest to o kilkanaście procent mniej niż dwa lata temu.

Jeżeli chodzi o zakres podawanych odpowiedzi, to wynosił on od 10 mln do ponad miliarda złotych rocznie, przy czym większość z nich zawierała się w przedziale 100-160 mln zł. Ten ostatni powinno się również traktować jako najbardziej prawdopodobny.

JAKIE STEROWNIKI SĄ NAJPOPULARNIEJSZE?

Rys. 2. Najważniejsze obszary wykorzystania PLC oraz PAC w Polsce

W ostatniej dekadzie, a więc gdy średnio co dwa lata publikowaliśmy w APA wyniki badań polskiego rynku dystrybucji PLC, w relatywnie niewielkim stopniu zmieniały się preferencje rodzimych odbiorców w zakresie typów wybieranych produktów. W szczególności dosyć stały był asortyment rodzajów urządzeń pod względem ich wielkości.

Największe ilościowo użycie dotyczy wersji określanych w zestawieniu prezentowanym na rysunku 3 jako "mikrosterowniki", czyli mających po kilkadziesiąt we/wy. Mogą to być PLC modułowe, choć takimi urządzeniami są często też sterowniki kompaktowe - integrujące w jednej obudowie CPU, interfejsy we/wy i inne komponenty tworzące autonomiczny układ. Urządzenia te używane są przede wszystkim w maszynach, ich zastosowaniami są też niewielkie systemy sterowania w przemyśle i poza nim.

Rys. 3. Najczęściej kupowane rodzaje PLC i innych urządzeń wchodzących w skład systemów sterowania

Praktycznie na pozycji ex aequo z tą grupą znalazły się większe jednostki mające po kilkaset punktów we/wy. Są to sterowniki modułowe przeznaczone do większych instalacji, gdzie zarówno występuje więcej we/wy (i to różnych - cyfrowych, analogowych, komunikacyjnych czy w postaci modułów specjalizowanych, np. bezpieczeństwa), jak też same urządzenia pracują w większym systemie kontrolno-nadzorczym.

Sterowniki duże, mające ponad tysiąc punktów we/wy, są już mniej popularne, natomiast po drodze w zestawieniu znalazły się jeszcze "nanosterowniki" - urządzenia do mniejszych zadań sterowania, w tym półprofesjonalnych oraz hobbystycznych.

Na cytowanym wykresie przedstawiono też wskazania dotyczące innych kategorii rozwiązań, w tym w szczególności sterowników typu PC based. Kategoria ta odnotowuje regularne wzrosty wraz z każdą edycją raportu publikowanego w APA, co jest pochodną ich rosnącej dostępności i coraz częstszego wykorzystania w aplikacjach profesjonalnych.

JAK NIE PLC, TO CO?

Rys. 4. Trendy technologiczne w branży sterowników programowalnych

Jeżeli ktoś śledzi prasę branżową, szczególnie zagraniczną, to niejednokrotnie mógł natknąć się na artykuły mówiące o "końcu PLC". Sterowniki programowalne powstały jeszcze w latach 60. zeszłego wieku, czyli - jak na dzisiejsze standardy i postęp technologiczny - są teoretycznie technologią archaiczną.

Jak się jednak okazało, ani komputery przemysłowe, ani kontrolery PAC czy też inne urządzenia nie były na tyle przełomowe, aby je zastąpić. Można sądzić, że sterowniki stanowią optymalną kombinację parametrów koniecznych w aplikacjach przemysłowych - niezawodności działania, wysokiej wytrzymałości środowiskowej i standaryzacji (w każdym razie w pewnym zakresie).

Do tego cechują się kompaktowością i relatywnie niskim kosztem wdrożenia, przez co są cały czas wysoce cenione przez automatyków. Tak jest szczególnie w branży maszynowej, gdzie PLC stanowią podstawowy element systemów sterowania.

Sytuacja nie jest jednak aż tak czarno-biała, gdyż na rynku zachodzą zmiany, a w części aplikacji popularność zdobywają rozwiązania alternatywne. Takimi są przede wszystkim te oparte na komputerach przemysłowych. Urządzenia te mogą być programowane w językach wysokiego poziomu, pozwalają na akwizycję dużych ilości danych, ich przetwarzanie oraz transmisję.

IPC mogą być też łatwo rozbudowywane o dodatkowe interfejsy, moduły funkcjonalne oraz pamięć, co pozwala na ich stosowanie w różnych aplikacjach w przemyśle, energetyce czy transporcie. Co więcej - dostawcy branżowi oferują oprogramowanie czasu rzeczywistego pozwalające na tworzenie systemów PC Based, a więc m.in. sterowników softPLC.

Mogą one być wykorzystywane np. w systemach sterowania i wizualizacji pracy maszyn czy układach kontroli ruchu. Zdaniem dostawców PLC popularyzacja takich rozwiązań ma istotny wpływ na omawianą branżę - wyniki procentowe badania (patrz rys. 4) są o kilka procent wyższe niż w przypadku raportu sprzed dwóch lat, przy czym dotyczy to użycia IPC w określonych zastosowaniach (takich jak wspomniane - np. przetwarzaniu danych).

Warto też zwrócić uwagę na rozwój kontrolerów automatyki, czyli PAC. Urządzenia te mają znacznie większe możliwości w zakresie wydajności obliczeniowej, przechowywania danych, komunikacji oraz programowania niż sterowniki. PAC bazują również na wykorzystaniu systemu operacyjnego, dzięki czemu są wielofunkcyjnymi platformami sterowania i kontroli.

Również po drugiej stronie rynku, jeżeli chodzi o złożoność, zachodzą zmiany. Dokładniej chodzi tu o przekaźniki programowalne, które z powodzeniem wykorzystywanie są w prostszych aplikacjach (statystykę odpowiedzi przedstawiono również na rys. 4). Tego typu moduły są coraz częściej wyposażane w interfejsy bezprzewodowe - np. Bluetooth, stanowiąc atrakcyjny produkt dla firm wdrażających aplikacje półprofesjonalne, a także dla osób prywatnych.

PLC, PAC i pokrewne produkty - oferta krajowych dostawców

Również same PLC zmieniają się i są integrowane z innymi, dotychczas odrębnymi urządzeniami. Obecnie widać wyraźny wzrost dostępności sterowników z ekranami LCD, czyli de facto połączenia PLC i HMI. Takie produkty "combo" doskonale nadają się do tworzenia kompaktowych systemów sterowania do niewielkich maszyn.

Ponad 40% osób uznało, że dzisiaj rośnie na nie popyt (patrz rys. 4), co stanowi wzrost o kilka punktów procentowych w stosunku do stanu sprzed dwóch lat. Innym rodzajem częstego "połączenia" jest zintegrowanie w sterownikach układów sterowania ruchem (kontrolerów ruchu), które służą do kontroli pracy systemów serwonapędowych. Do tego zmieniają się same technologie PLC, o czym więcej w ostatnim rozdziale raportu.

Mariusz Górecki

VIPA

  • Jakie są nowości technologiczne w branży PLC?

Interesującą funkcjonalnością jest z pewnością możliwość elastycznej zmiany konfiguracji sterownika bez konieczności jego wymiany. Rozwiązania dobrze znane z rynku robotów, gdzie wiele funkcji dostępnych jest z poziomu odpowiedniego software’u czy bibliotek, zaczynają coraz częściej pojawiać się w PLC.

Są nimi dodatkowe możliwości komunikacyjne czy większa pamięć po wykupieniu odpowiedniego klucza licencyjnego. Pozwala to na ograniczenie liczby podzespołów, które klient musi mieć w magazynie jako części zamienne, a jednocześnie umożliwia idealne dopasowanie sterownika do potrzeb i wymagań projektu.

Oczywiście dla producenta oznacza to również mniejsze koszty produkcji urządzenia, gdyż różnice są na poziomie oprogramowania, a to przekłada się na mniejszą cenę dla klienta końcowego. Sądzę, że jest to również ciekawy kierunek rozwoju rynku w najbliższych latach.

SPOSOBY SPRZEDAŻY

Sterowniki kompaktowe - przykładowe produkty

Dostawcy sterowników są cały czas zdania, że PLC można uczynić osią biznesu dystrybucji automatyki. W bieżącym badaniu przyznało tak blisko 60% ankietowanych, wybierając odpowiedź "zawsze tak było" (patrz rys. 1). Również kolejne 30% osób było na "tak", co czyni otrzymane wyniki praktycznie najlepszymi w ostatnich latach.

Można sądzić, że duża w tym zasługa ciągłego rozwoju technicznego omawianych produktów (możliwości komunikacyjne, przetwarzanie danych, itd.) oraz ich popularyzacji w branżach poza typowym przemysłem. O wzroście popytu ze strony innych rynków - np. budownictwa, sektora infrastrukturalnego czy ochrony środowiska - przekonują opinie rodzimych dostawców. Wprawdzie ponad połowa z nich oceniła, że sterowniki to głównie aplikacje w automatyce i maszynach, ale też 46% osób stwierdziło, że domeną PLC stają się inne aplikacje - takie jak te wymienione powyżej.

W biznesie dystrybucyjnym sterowniki są typowo częścią większego ekosystemu, w skład którego wchodzą - biorąc jako przykład PLC modułowe - zarówno jednostki główne (CPU), jak też różnorodne moduły we/wy, zasilacze, oprogramowanie narzędziowe, itd. Jest nawet coś więcej - obroty na samych sterownikach i kontrolerach (czyli np. na CPU) są w przypadku wielu dostawców jedynie nieznacznie większe niż na modułach we/wy i podobnych (patrz rys. 1).

Co ciekawe - trzecim z głównych obszarów zarabiania dostawców są usługi. To jednak wymaga pewnego komentarza, bowiem wiele firm działających w branży w działalność usługowo-integracyjną się nie angażuje, pozostawiając ten obszar dla integratorów systemów, a więc de facto ich klientów. Tym, co zdecydowana większość dostawców jednak robi, jest zapewnianie wsparcia klientów na różnych etapach projektów - od szkoleń ogólnych, doboru komponentów, poprzez pomoc w uruchomieniach, szkolenia specjalistyczne i serwis posprzedażowy.

Na rynku dystrybucji PLC, patrząc z perspektywy dostawców, nie jest łatwo. Ze względu na przyzwyczajenia użytkowników do określonych marek, bariery wejścia nowych graczy są duże (choć zależy to często od typu klienta i branży), natomiast konkurencja na rynku jest silna. Takiego zdania było blisko trzech na czterech ankietowanych (patrz rys. 1), co jest jednym z najwyższych takich wyników w przeprowadzanych przez nas badaniach rynku.

Wojciech Znojek

Sabur

  • Jedną z grup odbiorców sterowników PLC są przedsiębiorstwa sektora wod-kan. Jakie są ich wymogi względem systemów sterowania?

W tej branży bardzo ważne jest utrzymanie ciągłości procesów technologicznych i zapewnienie stabilnych, powtarzalnych parametrów procesowych. Doskonałym rozwiązaniem jest zastosowanie redundantnych systemów sterowania i monitorowania procesów, które naszym zdaniem stają się coraz popularniejsze. Jest tak tym bardziej, że stanowią alternatywę dla kosztownych, rozproszonych systemów sterowania DCS.

W systemie redundantnym sterowniki PLC pracują równolegle i są połączone między sobą w sieci Ethernet. Systemy redundantne (hot standby) gwarantują utrzymanie ciągłości sterowania i szybkie odtworzenie parametrów pracy urządzeń w przypadku krótkotrwałej awarii. Termin hot standby, który jest używany wymiennie z pojęciem redundancji, oznacza zastosowanie dwu identycznych systemów sterowania: głównego oraz awaryjnego będącego w stanie tzw. czuwania. System pozostający w stanie czuwania przejmuje sterowanie procesem w momencie awarii systemu głównego.

Systemy redundantne cieszą się coraz większą popularnością wszędzie tam, gdzie wystąpienie najmniejszych przerw w produkcji wiąże się z olbrzymimi stratami czy ryzykiem. Jest tak nie tylko w branży ochrony środowiska, lecz także m.in. w transporcie oraz zastosowaniach w tunelach, gdzie odpowiadają one za zapewnianie bezpieczeństwa.

  • Jakie inne czynniki są ważne dla wybierających systemy sterowania?

Przy implementacji nowych lub modernizacji istniejących systemów sterowania ważna jest długość cyklu życia zastosowanych produktów, a także łatwe w obsłudze środowisko do programowania sterowników. Ważne jest także, by sterowniki PLC czy kontrolery PAC były kompatybilne ze wszystkimi rodzinami sterowników producenta, także z tymi, które trafią na rynek w przyszłości.

Z punktu widzenia użytkownika systemu automatyki zmiana całej generacji hardware’u jest bardzo uciążliwa i kosztowna. Jeśli stare i nowe systemy nie są ze sobą kompatybilne, trzeba używać różnych pakietów oprogramowania, a istniejące aplikacje napisać od początku. Komfortowa dla użytkownika jest sytuacja, gdy aplikacje stworzone dla starszej generacji sterowników mogą być przenoszone do nowych urządzeń bez dodatkowej pracy i związanych z tym kosztów.



 

zobacz wszystkie Nowe produkty

Elastyczne rurki izolacyjne 3/8...2" odporne na działanie wody i olejów

2016-09-27   |
Elastyczne rurki izolacyjne 3/8...2

AutomationDirect wprowadza do oferty elastyczne rurki izolacyjne firmy Electri-Flex, odporne na działanie wody i olejów. Są one produkowane w trzech wariantach na zakres średnic od 3/8" do 2", zbrojonych stalą nierdzewną i niemetalicznych.
czytaj więcej

System opisowy elementów szafy sterowniczej

2016-09-27   | Weidmüller Sp. z o.o.
System opisowy elementów szafy sterowniczej

MultiMark firmy Weidmüller to system do tworzenia opisów, który bazuje na oprogramowaniu M-Print PRO oraz drukarce termotransferowej THM MMP. Pozwala on na szybki druk praktycznie wszystkich typów etykiet do opisu elementów szaf sterowniczych.
czytaj więcej

Nowy numer APA