wersja mobilna
Online: 452 Środa, 2016.09.28

Raporty

Bezpieczeństwo maszyn

wtorek, 10 listopada 2015 11:09

Nawet 70% wypadków w przemyśle związanych jest z eksploatacją maszyn i urządzeń - oceniają specjaliści. Prasy, obrabiarki, podnośniki, roboty przemysłowe - wszystkie one stanowią dla personelu zagrożenie podczas pracy i wymagają stosowania odpowiednich zabezpieczeń. Kwestie te zostały uregulowane prawnie, w tym przede wszystkim dyrektywą maszynową, z którą zharmonizowanych zostało wiele norm branżowych.

Spis treści » Stabilizacja na rynku
» Przede wszystkim producenci maszyn
» Co się sprzedaje najczęściej?
» Specjalizacja kluczem do rynku
» Co jest ważne w tworzeniu oferty?
» RFID!
» Pokaż wszystko

Bezpieczeństwo to nie tylko stosowanie odpowiednich podzespołów, ale też poprawne projektowanie systemów oraz użytkowanie samych maszyn. Bezpieczeństwo to również obszar, w którym wyspecjalizowała się grupa firm branżowych. Poza ofertą urządzeń zapewniają one klientom usługi w zakresie analizy ryzyka, szkolenia oraz projektowanie i walidację systemów pod kątem zgodności z przepisami.

O czym jest raport? Na początek może o tym, o czym poniższe opracowanie nie jest. Tym razem nie opisujemy zagadnień prawnych dotyczących bieżącego stanu legislacji w zakresie tematyki bezpieczeństwa maszyn. Przedstawialiśmy je w APA już wielokrotnie, w szczególności w kontekście zmian wprowadzanych dyrektywą maszynową 2006/42/WE, i pod koniec raportu znaleźć można obszerny wykaz odsyłaczy.

Lista proponowanych "lektur" obejmuje też zestawienia norm, z którymi najczęściej spotkać się mogą inżynierowie. Uważamy, że w tytułowym obszarze, gdzie przepisy i rozwiązania techniczne ulegają regularnym zmianom, kluczowy jest bezpośredni kontakt ze specjalistami - zarówno z jednostek rządowych, jak też firm szkoleniowych i zajmujących się dostawami urządzeń. Informacje o nich również znaleźć można w wykazie.

Bieżący raport to opis branży w Polsce - jej uczestników, obsługiwanych klientów i sektorów w największym stopniu korzystających z rozwiązań bezpieczeństwa. Przedstawiamy perspektywę odbiorców - przedstawicieli firm produkcyjnych oraz wytwórców maszyn, w tym ich preferencje zakupowe i oczekiwania w odniesieniu do usług. Jest to szósty z publikowanych w APA raportów na ten temat, co wykorzystujemy do spojrzenia wstecz i wskazania trendów, które kształtują omawianą branżę w Polsce.

STABILIZACJA NA RYNKU

Rys. 1. Najważniejsze zastosowania komponentów i systemów bezpieczeństwa

Gdzie korzysta się z komponentów bezpieczeństwa? Ich użycie obejmuje przede wszystkim zastosowania maszynowe, w szczególności związane z urządzeniami niebezpiecznymi, a także całymi liniami technologicznymi. Do tych pierwszych zaliczane są m.in. prasy oraz obrabiarki, a także roboty, stanowiska zrobotyzowane i inne maszyny (patrz rys. 1). W ich przypadku podzespoły bezpieczeństwa służą do nadzoru pracy urządzeń, w tym kontroli zamknięcia osłon i dostępu osób do określonych stref.

W branży można spotkać się z przekonaniem, że najlepiej dostosowane do wymagań w zakresie bezpieczeństwa są zazwyczaj firmy duże oraz te, które są filiami koncernów zagranicznych, ew. z dużym zagranicznym kapitałem właścicielskim. Jest w tym dużo prawdy, bowiem w takich przypadkach firmy mają wewnętrzne standardy, w tym związane z bezpieczeństwem, a wypracowana za granicą polityka bezpieczeństwa przenoszona jest na grunt krajowy.

Stosowanie zabezpieczeń obejmuje też windy i podnośniki oraz systemy transportowe. Ważnym obszarem są zastosowania górnicze, gdzie przykładowo kontroluje się poprawność pracy taśmociągów. Stan ten, jeżeli spojrzymy na zmiany strony popytowej w ostatniej dekadzie, jest dosyć niezmienny - i to pomimo problemów górnictwa, o których regularnie słyszy się w mediach.

Oferta dostawców komponentów i systemów bezpieczeństwa

Oszacowanie wartości omawianego rynku w Polsce jest w przypadku bieżącej analizy o tyle łatwe, że od respondentów, zapytanych o tę liczbę, otrzymaliśmy zestaw skorelowanych ze sobą odpowiedzi. Podawane były kwoty od 40 do 100 mln zł rocznie, co po uśrednieniu dało około 60 mln zł rocznie.

Dwa lata temu wartość branży szacowana była na około 65-70 mln, zaś jeszcze dwa lata wcześniej - na 50 mln zł. Jak widać, tym razem znajdujemy się w środku tego zakresu. Dodatkowo można zauważyć, że rynek osiągnął stabilizację. Jego zmiany jako całości postępują w takt zmian koniunktury gospodarczej, co doskonale widać po przedstawianych kwotach.

PRZEDE WSZYSTKIM PRODUCENCI MASZYN

Rys. 2. Główni krajowi odbiorcy komponentów i systemów bezpieczeństwa

Kluczowymi odbiorcami komponentów i systemów bezpieczeństwa są producenci maszyn - takiego zdania byli praktycznie wszyscy dostawcy omawianych produktów. Na dwóch kolejnych miejscach listy (patrz rys. 2) znaleźli się integratorzy systemów, czyli firmy, które w zakresie bezpieczeństwa zwykle odpowiadają za stworzenie kompletnego, zgodnego z wymogami dyrektywy maszynowej systemu, oraz zakłady przemysłowe - a więc de facto użytkownicy końcowi maszyn i instalacji technologicznych.

Do obowiązków osób zarządzających tymi ostatnimi należy zapewnianie pracownikom bezpieczeństwa, zaś firmy te dosyć często korzystają z maszyn używanych, których do Polski w ostatnich latach trafiło bardzo wiele. Te ostatnie są modernizowane, czego elementem jest rozbudowa (lub nieraz po prostu dodanie) systemu bezpieczeństwa.

Rys. 3. Zestawienie ocen dotyczących sytuacji w branży oraz konkurencyjności sektora

W ostatnich latach widać było przede wszystkim zwiększanie się udziału pierwszej z omawianych grup odbiorców kosztem firm produkcyjnych. Biorąc jako punkt odniesienia raport publikowany w APA w 2009 roku, gdzie producenci OEM znaleźli się na trzecim miejscu, widać było stopniowy wzrost znaczenia tych ostatnich - aż do zajęcia pozycji pierwszej w badaniu sprzed dwóch lat.

Tym razem ich wynik interpretować można jako dalsze umocnienie się i trudno tu mówić o dziele przypadku - branża maszynowa w Polsce rozwija się, a pochodną tego jest zapotrzebowanie na komponenty i systemy bezpieczeństwa funkcjonalnego. O pozytywnym obrazie tytułowego rynku przekonuje zestawienie kilku innych statystyk, które prezentujemy na rysunku 3.

Jak widać, respondenci ocenili obecną sytuację na rynku jako dobrą lub bardzo dobrą (brak jakiejkolwiek odpowiedzi "słaba"), a koniunkturę jako poprawiającą się. Jest to wynik lepszy niż dwa lata temu i jednocześnie, jeżeli chodzi o sytuację na rynku, podobny jak w przypadku badania z 2011 roku (z dokładnością do 10-procentowej grupy osób niezadowolonych w tamtym okresie). Wtedy obserwowana była zwyżka koniunktury po pierwszej fazie kryzysu na rynku z 2008?2009 roku. Konkurencja w omawianej branży, jak widać to również na cytowanym wykresie, uznawana jest za silną.

Paweł Kędzierski

Astat Logistyka

  • Jak wygląda polska branża dystrybucji komponentów systemów bezpieczeństwa maszynowego?

Urządzenia i systemy bezpieczeństwa są w Polsce głównie dostarczane do klientów bezpośrednio przez dystrybutorów współpracujących z producentami oraz przez hurtownie zaopatrujące się u dystrybutorów. Coraz większą rolę odgrywają na rynku firmy, które specjalizują się w technice bezpieczeństwa maszyn i procesów przemysłowych, a także integratorzy automatyki przemysłowej.

Koniunktura jest coraz lepsza, z roku na rok sprzedaż komponentów wzrasta. Dzieje się tak na skutek wymagań stawianych przez instytucje unijne i krajowe w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa maszyn i ochrony zdrowia pracowników, jak też dzięki temu, że rośnie świadomość pracodawców i osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.

  • Czy klienci szukają podzespołów, czy raczej kompletnych systemów, rozwiązań ich problemów technicznych? Gdzie używane są podzespoły bezpieczeństwa?

Wykorzystuje się je najczęściej w sektorze przemysłu ciężkiego, w branżach związanych z produkcją oraz w motoryzacji. Przy wyborze produktów odbiorcy kierują się przeważnie dobrą ceną, która nie zawsze idzie w parze z jakością danego produktu. Klucz do obsługi rynku jest jeden - mieć dobrej jakości produkt w przystępnej dla klienta końcowego cenie.

Część odbiorców szuka komponentów do kompletnych systemów bezpieczeństwa, pozostali natomiast rozwiązań konkretnych problemów technicznych - np. wyłączników linkowych bezpieczeństwa do zabezpieczenia taśmociągów, wygrodzeń dla maszyny czy kurtyn bezpieczeństwa do pras.

Firmy tworzące projekty zapewniające zgodność z obowiązującymi przepisami również odgrywają znaczącą rolę na rynku. Nie tylko świadczą one szeroko pojęte usługi w tym zakresie (analizy, projekty, wdrożenia), ale też przeprowadzają specjalistyczne szkolenia. Przykładowo Astat jest organizatorem wielu specjalistycznych szkoleń, w tym m.in. związanych z bezpieczeństwem maszyn.

CO SIĘ SPRZEDAJE NAJCZĘŚCIEJ?

Rys. 4. Komponenty i urządzenia bezpieczeństwa najczęściej kupowane przez polskich odbiorców

Najpopularniejszymi wśród polskich odbiorców komponentami bezpieczeństwa są niezmiennie elementy elektromechaniczne oraz elektroniczne. Do tych pierwszych należą m.in. wyłączniki bezpieczeństwa, w dalszej kolejności blokady, wyłączniki linkowe oraz elementy do sterowania ręcznego i nożnego. Zestawienie ocen ich popularności przedstawiono na rysunku 4.

Produkty takie jak wymienione używane są m.in. do nadzoru dostępu do maszyn (poprawność zamknięcia osłon, drzwi, itp.) oraz do kontroli pracy urządzeń. Wyłączniki mogą występować także w wykonaniach bezkontaktowych, o czym więcej pod koniec raportu. W kraju, szczególnie w przypadku branży górniczej, często sprzedają się też wyłączniki linkowe.

Druga popularna grupa produktów to przede wszystkim moduły bezpieczeństwa, sterowniki bezpieczeństwa (bardziej rozbudowane funkcjonalnie niż moduły), a także elementy sieciowe i bezprzewodowe. Te pierwsze są niezbędne do tworzenia systemów sterowania i kontroli o funkcjach bezpieczeństwa.

Kurtyny świetlne - przykładowe produkty

Przykładowo moduły przekaźnikowe bezpieczeństwa odpowiadają za wykonywanie odpowiednich procedur na podstawie informacji z podłączonych elementów wejściowych i testy poprawności działania zabezpieczeń. Jeżeli zaś chodzi o podzespoły do sieci komunikacyjnych, to mogą być nimi zarówno opracowane na potrzeby sieci specjalistyczne, jak np. AS-Interface, ale też oparte na popularnych standardach - np. Profisafe.

Na trzecim miejscu zestawienia znalazła się kategoria "podzespoły optoelektroniczne", która obejmuje bariery i kurtyny świetlne, skanery laserowe oraz inne produkty bazujące na detekcji promieniowania świetlnego. Umożliwiają one zabezpieczanie dużych obszarów - np. stanowisk zrobotyzowanych, stosowane są też w urządzeniach takich jak prasy i obrabiarki, gdzie służą do wykrywania obecności części ciała operatora lub innego obiektu podczas pracy maszyny.

Tego typu urządzenia występują w dosyć dużej różnorodności i można je dobrać do potrzeb pod względem rozdzielczości, wielkości strefy wykrywania oraz funkcji dodatkowych. W większości przypadków są to produkty o kosztach zakupu wielokrotnie przewyższających te wcześniej wymienione, co jednak nie przeszkadza w ich ciągłej popularyzacji - również wśród klientów w Polsce.

Gdzie szukać informacji?

Informacje dotyczące stanu prawnego związanego z bezpieczeństwem funkcjonalnym oraz powiązane z nimi porady praktyczne trudno jest znaleźć w jednym opracowaniu czy na jednej stronie internetowej. Stanowią one również regularnie ewoluujący obszar, a bycie z nimi na bieżąco wymaga stałego śledzenia zmian i kontaktowania się ze specjalistami obecnymi na rynku. Poniżej przedstawiamy cztery obszary - źródła informacji, od których warto zacząć.

  1. Większe artykuły poświęcone bezpieczeństwu w przemyśle opublikowane w APA w ostatnich latach:
    • Raporty rynkowe - poprzednie edycje zamieszczone zostały m.in. w numerach 10/2013, 11/2011 oraz 7/2009 - zawierają one, oprócz przeglądu sytuacji na rynku, również listę najczęściej spotykanych norm, przedstawienie tematyki związanej ze zmieniającymi się przepisami i ogólny opis dostosowywania maszyn do wymogów bezpieczeństwa;
    • Kompendium informacji (4/2014) oraz raport rynkowy (5/2015) poświęcony tematyce ATEX oraz urządzeniom do pracy w strefach zagrożonych wybuchem;
    • Opis zmian wprowadzanych przez dyrektywę maszynową 2006/42/WE, przedstawienie norm takich jak m.in. PN-EN ISO 13849-1 oraz sposobów zapewniania zgodności z wymogami bezpieczeństwa - temat numeru 4/2010;
    • Kompendium zagadnień związanych z bezpieczeństwem napędów elektrycznych (2/2013);
    • Wywiady z przedstawicielami firm branżowych - m.in. Pilz (1/2014 oraz 6/2008), Dräger Safety Polska (12/2012) oraz .steute Polska (5/2011).

    Wszystkie artykuły dostępne są na stronie www.automatykab2b.pl oraz, na życzenie, w postaci plików PDF (prosimy o e-mail na adres redakcja@automatykaB2B.pl).

  2. Zasoby internetowe:
    • Witryny firmowe przedsiębiorstw: Elokon, LUC-CE Consulting, Sick, Wieland Electric, Schmersal, .steute oraz Pilz - to tylko niektóre z firm publikujących informacje dotyczące zarówno przepisów, jak też kwestii praktycznych. Wiele z nich oferuje odwiedzającym kompendia z zakresu tematyki bezpieczeństwa, ponadto regularnie organizuje szkolenia.
    • Miejscami w sieci wartymi odwiedzenia są też strony rządowe - w szczególności Ministerstwa Gospodarki (www.mg.gov.pl), Urzędu Dozoru Technicznego (www.udt.gov.pl) oraz Komisji Europejskiej (http://ec.europa.eu).
  3. Najbliższe seminaria poświęcone tematyce bezpieczeństwa:
    • II edycja Forum Bezpieczna Maszyna - odbędzie się 17 listopada w Poznaniu - informacje na stronie www.bezpieczna-maszyna.pl
    • VIII Sympozjum Stowarzyszenia Bezpieczeństwa Technicznego - dwudniowe spotkanie organizowane przez "Klub Paragraf 34" odbędzie się w dniach 26-27 listopada 2015 roku - informacje na www.paragraf34.pl
  4. W 2016 roku w APA planowane są publikacje następujących artykułów związanych z bezpieczeństwem:
    • Roboty bezpieczne i niezawodne (2/2016);
    • Cyberbezpieczeństwo i kontrola dostępu (7/2016);
    • Bezpieczeństwo pracowników (11/2016).


 

zobacz wszystkie Nowe produkty

Stałoprądowe zasilacze 300-600 W EVS do systemów magazynowania energii

2016-09-28   |
Stałoprądowe zasilacze 300-600 W EVS do systemów magazynowania energii

Stałoprądowe zasilacze nowej serii EVS zostały zaprojektowane do zastosowań w systemach magazynowania energii i innych wymagających zasilania stałym prądem, np. oczyszczania wody czy powlekania galwanicznego. W zależności od wersji mogą być chłodzone przez naturalny obieg powietrza (wersje 300 W) lub za pomocą wbudowanego wentylatora (wersje 600 W).
czytaj więcej

Huby USB do zastosowań przemysłowych

2016-09-28   | Conrad Electronic Sp. z o.o.
Huby USB do zastosowań przemysłowych

Conrad Business Supplies wprowadził do oferty nowe huby (rozdzielacze) USB 2.0 marki renkforce. Urządzenia z czterema lub siedmioma portami są przeznaczone do zastosowań przemysłowych i innych, gdzie wymagana jest wysoka stabilność mechaniczna oraz bezpieczeństwo instalacji.
czytaj więcej

Nowy numer APA