Pomiary i utrzymanie ruchu

Pomiary z wykorzystaniem urządzeń przenośnych to codzienność elektryków, serwisantów, służb utrzymania ruchu i wielu innych praktyków. Korzystają oni z różnych mierników elektrycznych oraz szerokiej gamy urządzeń do pomiarów wielkości nieelektrycznych. Szczególną rolę odgrywają w niej kamery termowizyjne - dawniej popularne głównie w energetyce, dzisiaj wykorzystywane powszechnie w przemyśle i budownictwie. Wszystkie te zagadnienia omawiamy w trzeciej z analiz pod względem sektorów rynku krajowego, uzupełniając je opisem branży związanej z produkcją i dystrybucją stacjonarnych czujników i urządzeń do pomiarów temperatur, przepływu, ciśnienia i wielu innych wielkości nieelektrycznych.

Pomiary i utrzymanie ruchu

Przenośne urządzenia pomiarowe

Przenośna aparatura pomiarowa to w praktyce szereg produktów, z których korzysta równie wielu użytkowników. Ci ostatni związani są m.in. z przemysłem produkcyjnym, branżą energetyki czy ochroną środowiska i są nimi przykładowo: elektrycy, elektroinstalatorzy oraz serwisanci, dla których multimetry oraz mierniki cęgowe stanowią podstawowe narzędzia pracy.

Z drugiej strony urządzenia przenośne do pomiarów czynników środowiskowych używane są przez przedstawicieli służb utrzymania ruchu, osoby odpowiedzialne za kontrolę działania instalacji w budynkach czy związane z sektorem wodociągowo-kanalizacyjnym. W zdecydowanej większości dotyczy to zastosowań profesjonalnych lub półprofesjonalnych, co nakłada na stosowane przyrządy wymogi co do dokładności, niezawodności oraz odporności mechanicznej i środowiskowej.

Najczęstsze zastosowania przenośnych urządzeń pomiarowych w przemyśle i innych branżach w kraju

O najważniejsze zastosowania aparatury przenośnej i kluczowe grupy klientów regularnie pytamy również dostawców krajowych. Uzyskane w tym roku wyniki są zbliżone do tych z lat poprzednich, co przedstawiono na pierwszym z publikowanych wykresów.

Z omawianych urządzeń korzystają przede wszystkim serwisanci i służby utrzymania ruchu, energetycy, a także przedstawiciele firm produkcyjnych - szczególnie z sektora procesowego, a więc branże: chemiczna, petrochemiczna, częściowo też napojowa i spożywcza. Do tego dochodzą laboratoria pomiarowe. Te cztery grupy odbiorców wskazywane były (każda osobno) typowo przez dwóch na trzech ankietowanych i można uznać, że z nimi związany jest również trzon omawianego rynku.

Kolejne grupy wyróżnione na rysunku stanowią: branża produkcji dyskretnej, gdzie konieczne jest przykładowo monitorowanie pracy maszyn i pomiary elektryczne, sektor ochrony środowiska (w tym wod-kan) oraz budownictwo.

Wiele z wymienionych obszarów przenika się - przykładowo zastosowania związane z serwisem i utrzymaniem ruchu to w praktyce też przemysł produkcyjny, zaś wykorzystanie mierników energetycznych dotyczyć może zarówno energetyki zawodowej (i odnawialnej), jak też po prostu rozdzielni w zakładach przemysłowych, systemów infrastrukturalnych i budynkowych.

Istotnymi dla branży pomiarowej zagadnieniami są wreszcie kontrola klimatu i pomiary poza przemysłem - np. w logistyce i magazynach. Te ostatnie zaliczyć można do grupy "inne" na omawianym wykresie.

Wartość rynku

Oceny koniunktury na omawianym rynku w kraju

Krajowy sektor produkcji i dystrybucji przenośnej aparatury pomiarowej to branża cechująca się dużą liczbą i różnorodnością odbiorców tych urządzeń. Związana z tym atrakcyjność rynku, a także łatwość włączania mierników do ofert handlowych (a w efekcie spora konkurencyjność) sprawiają, że omawiany sektor charakteryzują relatywnie niewielkie stopy wzrostów.

Tempo rozwoju jest przy tym zróżnicowane i zależne od typu aparatury oraz jej zastosowań. Oceny dzisiejszej sytuacji na rynku są pozytywne i w praktyce podobne do tych, jakie uzyskaliśmy w badaniu sprzed 6 lat. Ponad 80% respondentów stwierdziło, że sytuacja jest dobra lub bardzo dobra, zdaniem 16% jest ona zła.

Wyniki dla całej bieżącej dekady przedstawiamy na drugim z publikowanych wykresów, z kolei na trzecim prezentujemy statystykę dotyczącą ocen kierunku zmian koniunktury, która jest ogólnie również pozytywna.

Oceny kierunku zmian koniunktury w branży

Jeżeli chodzi o wartość branży, czyli roczną sprzedaż przenośnych urządzeń pomiarowych w kraju, to przytoczyć można kilka liczb. W przypadku sektora dystrybucji urządzeń do pomiarów elektrycznych cztery lata temu szacowana wartość wyniosła 70 mln zł, dwa lata temu - około 100 mln, obecne odpowiedzi uśrednić można w przedziale od 100 do 130 mln zł.

Z kolei dla rynku związanego z urządzeniami do pomiarów wielkości nieelektrycznych analogiczne zestawienie to: 70 mln (2014), 80 mln (2016) oraz od 70 do 85 mln zł obecnie. Wartości podajemy jako zakresy, bowiem oszacowania są zgrubne, a uśrednienie zależy od wzięcia pod uwagę lub pominięcia wartości skrajnych, często silnie odstających od reszty wskazań. Dla każdej z omawianych kategorii uzyskaliśmy po kilkanaście odpowiedzi, typowo z zakresu od 10 do 250 mln zł.

Dostawcy aparatury

Dostawcy kalibratorów oraz urządzeń przenośnych do pomiarów elektrycznych i akwizycji danych

Sprzedażą urządzeń pomiarowych zajmuje się wiele krajowych przedsiębiorstw, aczkolwiek stopień ich zaangażowania w taką działalność jest różny. Niektóre firmy na handlu miernikami opierają cały swój biznes, lecz dla sporej części jest to jedynie działalność uzupełniająca, która zamyka się w kwotach kilkudziesięciu-kilkuset tysięcy złotych rocznie i stanowi nie więcej niż kilkanaście procent całkowitych obrotów.

Dwie istotne grupy dostawców aparatury przenośnej tworzą podmioty, które zajmują się wyłącznie sprzedażą tego typu urządzeń lub mają w omawianym zakresie wąską, specjalistyczną ofertę produktów. W przypadku tych pierwszych firmami są m.in. Biall, Labimed Electronics, NDN czy Tespol.

Ich oferty mają charakter kompleksowy i obejmują wiele grup aparatury: laboratoryjną, przenośną, mierniki zaawansowane oraz wersje popularne. Drugą grupę stanowią natomiast liczne przedsiębiorstwa obsługujące przemysł i branże elektroniki oraz energetyki.

Wliczyć można tutaj dostawców takich jak: APAR, Astat, Eltron, Introl, Lab-El, Merazet czy Merserwis. Na specjalizowaną aktywność rynkową i obsługę nisz rynkowych pozwala im duża różnorodność mierzonych wielkości fizycznych, a także ukierunkowanie na przemysł oraz produkty profesjonalne.

Kolejną reprezentatywną i w ostatnich latach coraz ważniejszą grupę tworzą katalogowi dystrybutorzy podzespołów oraz hurtownie, dla których aparatura pomiarowa stanowi istotną część asortymentu. Takimi firmami są w bieżącym zestawieniu m.in. Conrad Electronic, Elfa Distrelec, Euro-Impex Marketing, Farnell element14, RS Components i TME.

Ostatnie dwa zbiory firm to polskie przedsiębiorstwa produkujące własną aparaturę oraz lokalne przedstawicielstwa (oddziały) wytwórców zagranicznych. Produkcja aparatury pomiarowej oraz czujników to obszary, w których mamy długie tradycje, a w kraju działają firmy takie jak: Lumel, Czaki Thermo-Product, Sonel czy przykładowo WIKA Polska.

Jeżeli natomiast chodzi o przedstawicielstwa producentów zagranicznych, to wskazać tu można marki takie jak m.in.: Dräger, Fluke, Hydac, Parker Hannifin oraz Weidmüller. Warto tutaj dodać, że specjalizacja nie musi wcale oznaczać dostarczania aparatury pomiarowej, ale może też wiązać się z obszarem związanym z osprzętem i akcesoriami.

Przykładem jest tutaj oferta firmy Stäubli Electric Connectors (dawniej Multi-Contact), która w omawianym zakresie dostarcza przewody, zaciski, sondy i adaptery do wszystkich kategorii pomiarowych, w tym również CAT IV.

Zmiany na minus i na plus

Ocena konkurencji na omawianym rynku

W ostatniej dekadzie pozycja firm katalogowych oraz innych większych dystrybutorów w obszarze aparatury przenośnej poprawiła się i dzisiaj wiele z nich oferuje szerokie portfolio tego typu urządzeń. I nie ma tutaj reguły, czy będą to wyroby różnych marek, czy jednego, dwóch producentów, czy też urządzenia marki własnej - każda z dróg rozwoju przy możliwościach wynikających ze skali działalności oraz dużej penetracji rynku pozwala odnosić sukcesy. Jeżeli chodzi o tworzenie marek własnych, to mierniki przenośne znakomicie się do tego nadają i tą drogą idzie coraz więcej przedsiębiorstw.

Efektem wymienionych procesów jest systematyczny spadek cen w zakresie podstawowej aparatury, a także rosnąca niechęć tradycyjnych firm dystrybucyjnych do inwestycji w budowę świadomości marek na rynku. Zmiany te wymuszają również coraz większą specjalizację tych ostatnich, bowiem mniejszym firmom trudno jest konkurować w obszarze standardowej, najtańszej aparatury pomiarowej.

Dla równowagi do powyższego można wskazać kilka czynników, które sprzyjają rozwojowi omawianego rynku. Pomiarów trzeba dzisiaj robić coraz więcej, co związane jest nie tylko z inwestycjami i modernizacjami w przemyśle czy energetyce, ale też różnymi potrzebami serwisowymi i utrzymywania infrastruktury w dobrej kondycji. Okresowa kontrola stanu dotyczy szczególnie urządzeń oraz instalacji, które mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo użytkowania systemów oraz pracę personelu.

Konieczność kontroli stanu instalacji i urządzeń narzucają również wymagania prawne. Tak jest szczególnie w przypadku kalibracji, bowiem działanie czujników i urządzeń pomiarowych musi być okresowo weryfikowane.

W przypadku mierników czynników środowiskowych czy energetycznych pomiary są też często elementem rozliczeń oraz umów, co wymusza stosowanie odpowiedniej jakościowo, atestowanej i nieraz dodatkowo wzorcowanej aparatury. Do pozytywów, patrząc od strony odbiorców, zaliczyć też można ewolucję techniczną technologii pomiarowych, która sprzyja łatwości korzystania z urządzeń i ich uniwersalności.

W tym miejscu dodamy, że o kierunkach rozwoju technicznego pisaliśmy szczegółowo w zeszłorocznym wydaniu informatora (IRA 2018) i do niego odsyłamy zainteresowane osoby.

Przenośna aparatura pomiarowa dla automatyków

Urządzenia przenośne umożliwiają pomiary szeregu wielkości elektrycznych (w tym w obszarze zastosowań w energetyce) oraz parametrów środowiskowych i innych wielkości nieelektrycznych. Przedstawiamy wykaz najpopularniejszych przyrządów wraz z krótkimi opisami.

Przyrządy uniwersalne (multimetry)

Umożliwiają pomiary kilku wielkości fizycznych - prądów, napięć, rezystancji, a także np. częstotliwości, pojemności i innych (w tym nieelektrycznych - np. temperatury). Nowoczesne multimetry charakteryzują się funkcją automatycznej zmiany zakresu pomiarowego, mają wbudowane liczne zabezpieczenia, pozwalają na pomiary rzeczywistej wartości skutecznej i niektóre też na gromadzenie danych.

Niektóre wersje łączą również funkcje oscyloskopów laboratoryjnych. Wykorzystywane mogą być przez techników, służby utrzymania ruchu oraz serwisantów, pozwalając na pomiary szerokiego zakresu parametrów - od urządzeń elektronicznych do energetycznych.

Mierniki cęgowe

Urządzenia te stanowią rozwinięcie grupy multimetrów, pozwalając na pomiary wartości prądów bez konieczności przerywania ciągłości obwodu elektrycznego. Nowoczesne mierniki cęgowe umożliwiają wykonywanie pomiarów nie tylko prądu mierzonego cęgami, ale też różnych wielkości analogicznie do multimetrów.

Wykorzystywane są m.in. przez energetyków, elektroinstalatorów i służby utrzymania ruchu.

 

 

Urządzenia dla branży energetycznej i elektroinstalacyjnej

Wyróżnić tu można dwie grupy przyrządów - służące do pomiarów parametrów instalacji oraz do analizy jakości energii. Jeżeli chodzi o aparaturę przenośną, to dominują te pierwsze. W przypadku bardziej rozbudowanych mierników możliwe są również pomiary rezystancji izolacji oraz uziemienia, sprawdzanie impedancji pętli zwarcia, pomiary parametrów wyłączników różnicowoprądowych, itp.

Niektóre z tego typu funkcji dostępne są również we wcześniej omawianych multimetrach i miernikach cęgowych (dotyczy wersji przeznaczonych dla elektryków oraz elektroinstalatorów).

Urządzenia do diagnostyki sieci komunikacyjnych

Stanowią one uzupełnienie tradycyjnej aparatury pomiarowej, lecz ze względu na wszechobecność różnych sieci komunikacyjnych w przemyśle szybko popularyzują się na rynku. Do najprostszych należą testery okablowania, w tym w wersjach umożliwiających sprawdzenie cech sieci pod względem propagacji sygnałów.

Dostępne są również przenośne analizatory protokołów, które umożliwiają analizę działania sieci komunikacyjnych na poziomie logicznym. Oferowane są przy tym wersje do określania parametrów pracy sieci tradycyjnych (miedzianych), światłowodowych oraz bezprzewodowych.

Kalibratory

Regularna kalibracja czujników i urządzeń pomiarowych to w zakładach produkcyjnych konieczność - szczególnie takich, gdzie istnieją liczne systemy pomiarowe mierzące różne wielkości nieelektryczne.

Wykorzystywane mogą być do tego przenośne kalibratory, które pozwalają na wzorcowanie wielkości elektrycznych oraz nieelektrycznych. Ich użycie jest szczególnie ważne w przypadku firm, które zobligowane są do okresowej kalibracji odpowiednimi standardami w zakresie zachowania jakości oraz przepisami.

Mierniki temperatury oraz wilgotności

Temperatura jest w przemyśle wprawdzie najczęściej mierzona z wykorzystaniem urządzeń stacjonarnych, występują też jednak ich wersje przenośne - do pomiarów kontaktowych (np. z użyciem termoelementów) oraz bezkontaktowych (m.in. pirometry). Te ostatnie bazują na detekcji promieniowania podczerwonego, pozwalając na pomiary temperatur z ich dużego zakresu - typowo od wartości ujemnych do kilkuset stopni, a także gromadzenie i przetwarzanie wyników.

Oddzielną grupę stanowią urządzenia pomiarowe wykorzystywane do kontroli klimatu (np. w magazynach, chłodniach, w transporcie). W tym przypadku wykonywane są też często pomiary wilgotności, a same urządzenia pozwalają na długookresową rejestrację danych. Przenośne mierniki stosuje się także w przypadku określania wilgotności gazów, ciał stałych i sypkich (choć tutaj często są to wersje stacjonarne).

Kamery termowizyjne

Pozwalają na wykonywanie pomiarów bezdotykowych, umożliwiając uzyskiwanie informacji o rozkładzie temperatur na powierzchni różnych obiektów (w tym o dużych gabarytach). Wykorzystywane są przez służby utrzymania ruchu, personel zajmujący się konserwacją instalacji energetycznych, elektroinstalatorów, osoby związane z branżą badawczo-rozwojową oraz wykonujące badania termowizyjne budynków. Zależnie od zastosowania używane są kamery o znacząco różnej rozdzielczości, funkcjach oraz cechujące się różnymi kosztami.

Mierniki różnych wielkości nieelektrycznych

Obszerna grupa urządzeń przenośnych, które umożliwiają określanie cech i składu różnych substancji. Do tego ostatniego wykorzystywane mogą być m.in. przenośne analizatory i detektory gazów oraz mierniki do pomiarów fizykochemicznych. Używane są one najczęściej w przemyśle spożywczym, chemicznym, branży wodno-kanalizacyjnej oraz górnictwie.

Rozszerzeniem tej grupy przyrządów są mierniki natężenia oświetlenia, czyli luksomierze, urządzenia do pomiarów natężenia promieniowania UV oraz pól elektromagnetycznych. Na rynku dostępne są też mierniki twardości i stanu powierzchni różnych materiałów oraz urządzenia do pomiarów drgań i wibracji, które używane są przede wszystkim do określania parametrów pracy maszyn, silników i zespołów napędowych.

"Multimetry" do pomiarów parametrów środowiskowych

Wśród urządzeń przenośnych coraz większą popularnością cieszą się przyrządy pozwalające na pomiary kilku różnych wielkości nieelektrycznych. Bazują one na wymiennych sondach pomiarowych i pozwalają na określanie wartości temperatur, wilgotności oraz takich parametrów jak np. prędkość przepływu powietrza, ciśnienie czy skład mieszanki. Można je nazwać "multimetrami" - na wzór tradycyjnych odpowiedników do pomiarów wielkości elektrycznych.

Rejestratory i przenośne systemy akwizycji danych

Ich funkcjonalność jest częściowo zbliżona do stacjonarnych systemów akwizycji danych - umożliwiają rejestrowanie wartości wielu sygnałów, ich zapisywanie i analizę.

Pozwala to m.in. na diagnostykę maszyn - np. w zakresie współosiowości systemów napędowych, wykrywania wibracji czy określania ilości energii pobieranej przez urządzenia podczas ich pracy.

Popularne marki i przyszłość rynku

Częścią analiz rynku, które publikujemy w informatorze IRA oraz magazynie APA, są zestawienia popularnych w kraju marek produktów. Dotyczą one rozpoznawalności tych nazw i związanych z nimi podmiotów, a nie pozycji rynkowej tych ostatnich czy wielkości sprzedaży.

Jeżeli chodzi o marki aparatury przenośnej do pomiarów nieelektrycznych, to na czoło najnowszego takiego zestawienia wysuwają się Fluke oraz Testo - od lat liderzy tego sektora, na kolejnych miejscach są zaś m.in. APAR, FLIR, WIKA, Voltcraft, Czaki Thermo-Product oraz Keysight Technologies.

W przypadku urządzeń przenośnych do pomiarów elektrycznych zdecydowanym liderem statystyki jest Fluke, natomiast drugie miejsce zajmuje polski producent Sonel. Kolejne ważne marki to m.in. Keysight Technologies, Voltcraft, Testo, Uni-T oraz Tektronix i Megger. Omawiane wykresy są podobne do tych z poprzednich lat. Szczególnie w przypadku czołówki rynku nie ma zmian i liderem obydwu statystyk pozostaje Fluke.

Rynek w przyszłości, całościowo, będzie prawdopodobnie rozwijał się w umiarkowanym tempie, zależnym od koniunktury w przemyśle i energetyce. Te dwie branże zostały wskazane jako najbardziej perspektywiczne dla dostawców urządzeń pomiarowych. Na trzecim miejscu znalazły się ex aequo motoryzacja oraz budownictwo (dwa lata temu było ono w analogicznym zestawieniu na drugiej pozycji).

Do zmian należy też zaliczyć zwiększoną niż poprzednio liczbę wskazań sektorów ochrony środowiska oraz wojskowego (zastosowania specjalne). W obecnym zestawieniu energetyka znalazła się ponadto nie tylko na topie, ale też zdecydowanie wyprzedziła wszystkie inne rynki.

Oferty dostawców urządzeń przenośnych do pomiarów wielkości nieelektrycznych można znaleźć w poprzednim wydaniu informatora (IRA 2018).

Najlepsi w branży