wersja mobilna
Online: 559 Sobota, 2016.12.03

Raporty

Wiosna na rynku oprogramowania przemysłowego. Raport z polskiej branży SCADA/HMI

wtorek, 31 maja 2011 09:10

Oprogramowanie to jeden z kluczowych elementów układów sterowania pracą linii przemysłowych, maszyn produkcyjnych oraz integralna część systemów nadzoru pracy różnych instalacji w przemyśle i poza nim. Po okresie dekoniunktury gospodarczej i późniejszych obawach o trwałość rozwoju rynku w 2010 roku, do branży automatyki wróciła wiosna - i to trwająca nie tylko sezon. Wraz z nią na ścieżkę szybkiego rozwoju powrócił sektor oprogramowania przemysłowego, w tym również w Polsce.

Spis treści » W przemyśle i poza nim
» Od wizualizacji do zarządzania produkcją
» Co sprzedaje się w polsce?
» MArki oprogramowania i firmy znane na rynku
» Parametry techniczne, cena, marka
» Trendy technologiczne
» Sytuacja do 2011 roku
» I po 2011 roku
» Pokaż wszystko

Przedstawiamy raport z tytułowego rynku, skupiając się na omówieniu rozwiązań SCADA oraz HMI, które cały czas są najpopularniejszymi "narzędziami" automatyków. Oprócz omówienia ich zastosowań, oferty krajowych dostawców i preferencji zakupowych klientów, wskazujemy kierunki przyszłego rozwoju rynku, które są, jak się okazuje, coraz bardziej odległe od samej branży automatyki przemysłowej.

W PRZEMYŚLE I POZA NIM

Rys. 1. Obszary najczęstszego wykorzystania oprogramowania SCADA/HMI przez polskich klientów

Sektor oprogramowania przemysłowego to dosyć stabilnie rozwijająca się branża, aczkolwiek silnie zróżnicowana pod względem odbiorców i wdrażanych rozwiązań. Biorąc jako przykład oprogramowanie SCADA/HMI, stwierdzić można, że globalnie jest ono wykorzystywane w wielu, często bardzo różnych od siebie aplikacjach i branżach.

Służy ono do sterowania pracą maszyn i linii produkcyjnych w przypadku produkcji dyskretnej (np. towarów użytkowych, spożywczych, FMCG i innych), używane jest do nadzoru procesów ciągłych - takich jak w instalacjach chemicznych czy przetwarzania gazu ziemnego.

Systemy SCADA wykorzystywane są też do nadzoru pracy instalacji w elektrowniach, stacjach oraz sieciach przesyłowych. Ich użycie jest coraz częstsze w automatyce budynkowej oraz w przypadku różnych obiektów infrastrukturalnych - przepompowni, oczyszczalni ścieków i innych. O podobnych zastosowaniach i analogicznej dywersyfikacji można mówić również w przypadku rynku polskiego. Do branż najczęściej wdrażających i wykorzystujących obecnie pakiety SCADA/HMI należą: energetyka, sektor maszynowy, chemiczny, spożywczy oraz wodno-kanalizacyjny.

Ich udział w całym omawianym rynku wynosi, zgodnie z opiniami respondentów redakcyjnej ankiety, ponad 60% (patrz rys. 1). Innymi ważnymi obszarami aplikacyjnymi są te w automatyce budynkowej oraz ochronie środowiska. Podane wyniki są w zasadzie analogiczne do tych uzyskanych w 2009 roku, gdy w magazynie APA publikowana była poprzednia edycja raportu poświęcona oprogramowaniu przemysłowemu.

Tabela 1. Oprogramowanie przemysłowe - oferta dostawców krajowych

Nastąpiły przy tym niewielkie zmiany, jeżeli chodzi o udział procentowy poszczególnych branż - najbardziej znaczące było tutaj zmniejszenie się udziału przemysłu spożywczego z około 15% dawniej do 11% obecnie. Tłumaczyć to można zmieniającą się koniunkturą gospodarczą - w 2009 roku branża spożywcza okazała się jednym z najbardziej odpornych na skutki kryzysu sektorów rynku i wielu dostawców oprogramowania właśnie w niej szukało potencjalnych klientów.

OD WIZUALIZACJI DO ZARZĄDZANIA PRODUKCJĄ

Rys. 2. Najczęściej wdrażane przez odbiorców przemysłowych rodzaje oprogramowania przemysłowego

W zastosowaniach takich jak omawiane wykorzystywane jest bardzo różne oprogramowanie. O ile SCADA/HMI traktowane są często jako systemy najbardziej podstawowe, użytkownicy przemysłowi mają obecnie dostęp do znacznie większego asortymentu narzędzi. Dokonując uproszczonej kategoryzacji, wyróżnić można ich następujące rodzaje:

  • Oprogramowanie wizualizacyjne (Human-Machine Interface) - zapewnia podstawową funkcjonalność związaną z przekazywaniem informacji do operatorów, wizualizacją danych oraz możliwością kontrolowania pracy maszyn. W części przypadków nie wymaga stosowania klasycznego systemu operacyjnego i bazuje na własnościowych rozwiązaniach dostawców.
  • Systemy SCADA (Supervisory Control And Data Acquisition) - pozwalają na kontrolę i sterowanie procesami automatyki, zapewniają zazwyczaj możliwość ich wizualizacji i monitoringu, wspierają funkcjonalność związaną z alarmami, zarządzaniem danymi, nieraz też pozwalają na gromadzenie informacji historycznych. W odróżnieniu od lokalnych systemów sterowania, SCADA nieraz obejmują swoim zasięgiem rozłożone przestrzennie obszary - np. zakładów, różnych obiektów infrastrukturalnych, a nawet tereny całych krajów (przykładowo gdy nadzorują pracę energetycznych sieci przesyłowych). Przykładowe produkty tego typu przedstawiono w tabeli 2.
  • Narzędzia bazodanowe (SQL) i typu Historian - bazują na relacyjnych bazach danych i pozwalają na zbieranie danych procesowych i informacji na temat zdarzeń, alarmów, dostępu użytkowników, itd.
  • Oprogramowanie do analizy danych, raportowania i prezentacji danych - zapewnia śledzenie trendów, analizę statystyczną i prezentację graficzną w trybie online (również zdalną). Daje wgląd w procesy w zakładzie przemysłowym i pozwala docelowo na zwiększanie wydajności produkcji.
  • Narzędzia do kontroli procesów wsadowych - pozwalają na monitorowanie wykonywania i zarządzanie wsadowymi partiami produkcyjnymi m.in. zgodnie z ustalonymi recepturami.
  • Inne narzędzia współpracujące z wcześniej wymienionymi - np. rozszerzające funkcjonalność biznesową, możliwości zarządzania oraz komunikacyjne i inne.

O ile SCADA/HMI pozostają obecnie podstawowymi i głównie stosowanymi rozwiązaniami, również inne oprogramowanie - w szczególności bazodanowe i do analizy danych historycznych - jest wdrażane przez polskich użytkowników coraz częściej. Wiele z elementów systemów, takich jak te wymienione na powyższej liście, oferowane są często jako moduły pochodzące od jednego producenta i bazujące na wspólnej platformie informatycznej, zapewniającej możliwość wymiany danych i współdzielenia zmiennych.

Takie "klocki" większego pakietu mogą być łatwo dobierane do potrzeb danej aplikacji i ze sobą integrowane. Przykładami kompleksowych rozwiązań są m.in. Platforma Systemowa z Wonderware, Proficy z GE Intelligent Platforms, InduSoft Web Studio z InduSoft . Należy zaznaczyć, że obecnie również same SCADA/HMI mają nieraz funkcjonalność znacznie wykraczającą poza ich pierwotny zakres. Obejmuje ona np. możliwości archiwizacji zmiennych, a niektóre narzędzia integrują w sobie funkcje do zaawansowanego zarządzania produkcją (przykładem jest asix z firmy ASKOM).

Omawiając kompleksowe systemy informatyczne, wspomnieć należy o MES (Manufacturing Execution System). Pozwalają one na zarządzanie produkcją, w tym optymalizację procesów wytwarzania, kontrolę jakości, harmonogramowanie zadań i przede wszystkim kontrolę ich wykonywania w czasie rzeczywistym. Systemy te ze względu na swoją złożoność i charakter wdrażania są bliższe rozwiązaniom typu ERP (Enterprise Resources Management) niż SCADA, przy czym jednocześnie różnią się od tych pierwszych możliwością pracy w czasie rzeczywistym i większą integracją ze środowiskiem produkcyjnym.

Rynek rozwiązań MES od kilku lat szybko rośnie, a po systemy te sięgają obecnie nie tylko największe firmy, ale też przedsiębiorstwa średniej wielkości. Dotyczy to przykładowo branży spożywczej, FMCG i innych, gdzie wymagana jest coraz bardziej precyzyjna kontrola wytwarzania, szczególnie przy skracaniu się serii produkcyjnych.

Wojciech Znojek

Sabur

  • Na jakie cechy oprogramowania przemysłowego zwracają uwagę klienci przy jego wyborze?

Z naszych obserwacji wynika, że czynnikiem zdecydowanie najmocniej wpływającym na wybór przez integratora platformy oprogramowania przemysłowego jest znajomość i zaufanie do produktu. Budowane jest ono na bazie wielu lat dobrych doświadczeń i pracy z wykorzystaniem danego systemu. Istotną kwestią przy wyborze systemu oprogramowania do odpowiedzialnych zastosowań w przemyśle czy infrastrukturze jest również gwarancja jego długofalowego rozwoju i wsparcia technicznego zarówno przez producenta, jak i lokalnego dystrybutora.

Poza nowymi funkcjonalnościami jest to także reagowanie na zachodzące na rynku ICT zmiany technologiczne, w tym nowe systemy operacyjne i przeglądarki czy też konieczność zwiększania poziomów bezpieczeństwa. Kolejną sprawą, ważną zwłaszcza dla klientów końcowych, jest łatwość aktualizacji starych (często tworzonych nawet kilkanaście lat temu) aplikacji do najnowszych wersji środowiska. W przypadku oferowanych przez nas pakietów oprogramowania kwestię tę rozwiązują specjalne funkcje, które dokonują konwersji aplikacji w sposób niemal automatyczny.

Oznacza to dla klienta niewielkie koszty związane z aktualizacją do najnowszego środowiska. Na koniec warto wspomnieć o modułowej architekturze oraz skalowalności platformy, dzięki której możliwa jest swobodna budowa systemów o różnych wielkościach - począwszy od małych, jednostanowiskowych, acz często z pełnym dostępem przez przeglądarkę, poprzez średnie, wielostanowiskowe, aż do rozległych, redundantnych systemów, które monitorują, sterują i zarządzają złożonymi obiektami infrastrukturalnymi takimi jak porty lotnicze.

CO SPRZEDAJE SIĘ W POLSCE?

Rys. 3. "SCADA do małych instalacji czy zintegrowane systemy zarządzania produkcją?" - najpopularniejsze zdaniem dostawców oprogramowania rodzaje systemów dostarczanych do krajowych odbiorców przemysłowych

Jaki charakter ma polski rynek oprogramowania przemysłowego, jeżeli chodzi o najpopularniejsze, cieszące się największym zainteresowaniem klientów produkty? Biorąc pod uwagę ogół omawianych w raporcie narzędzi programowych, a więc od najprostszego oprogramowania do wizualizacji zaczynając, poprzez SCADA, a na dużych pakietach do zarządzania produkcją kończąc, uznać można, że każda z tych grup ma stały udział w rynku.

Najpopularniejsze (około 40% odpowiedzi ankietowanych przedstawicieli polskich dostawców) są cały czas rozwiązania SCADA/HMI do wykorzystywania w niewielkich instalacjach, maszynach i pojedynczych liniach produkcyjnych. Z kolei rozwiązania o większej złożoności - np. SCADA wraz z oprogramowaniem do analizy danych historycznych lub innymi modułami, w szczególności te wdrażane w większych systemach, wytypowane zostały jako najważniejsze przez co trzeciego dostawcę.

Pozostały odsetek stanowią w większości zintegrowane pakiety do zarządzania produkcją (patrz rys. 3), a więc kompleksowe narzędzia integrujące szereg modułów programowych pozwalających np. na zarządzanie jakością produkcji i na jej optymalizację oraz oprogramowanie MES. Należy przy tym zaznaczyć, że zestawienie to bazuje na dosyć ogólnym wskaźniku, jakim jest "popularność wśród klientów". Nie świadczy ono natomiast o podziale rynku pod względem wartości sprzedawanych w Polsce licencji oprogramowania lub liczby wykonywanych wdrożeń.



 

zobacz wszystkie Nowe produkty

Przywieszki do kabli do zastosowań w trudnych warunkach środowiskowych

2016-12-02   |
Przywieszki do kabli do zastosowań w trudnych warunkach środowiskowych

Nowe poliestrowe przywieszki do kabli B-7598 firmy Brady zaprojektowano do zastosowań w trudnych warunkach środowiskowych. Po zadruku taśmą barwiącą R-6000 zapewniają one odporność na promieniowanie UV, ekstremalnie wysokie i niskie temperatury, pył, deszcz i środki chemiczne.
czytaj więcej

Komputer na zakres temperatur pracy -40...+75°C z mikroprocesorem Core i7 i dwoma slotami PCI

2016-12-02   |
Komputer na zakres temperatur pracy -40...+75°C z mikroprocesorem Core i7 i dwoma slotami PCI

Schweitzer Engineering Laboratories (SEL) powiększa ofertę komputerów przemysłowych rodziny SEL-3360 o nowy model z sufiksem "E" różniący się od wcześniejszych modeli dwoma wbudowanymi slotami dla kart PCI. Jest to komputer bezwentylatorowy o szerokim dopuszczalnym zakresie temperatur pracy od -40 do +75°C, odporny na wyładowania ESD do 15 kV i udary mechaniczne do 15 g.
czytaj więcej

Nowy numer APA