wersja mobilna
Online: 304 Czwartek, 2016.09.29

Raporty

Dobra passa na rynku oprogramowania przemysłowego trwa

czwartek, 14 marca 2013 08:47

Oprogramowanie przemysłowe stanowi integralny element układów sterowania i kontroli pracy maszyn, linii technologicznych oraz systemów odpowiedzialnych za zbieranie i przetwarzanie danych z różnego rodzaju obiektów - np. wodociągowo-kanalizacyjnych. W ostatniej dekadzie nastąpił dynamiczny rozwój tego rynku, czego skutkiem automatycy mogą obecnie korzystać nie tylko z dobrze im znanych systemów SCADA/HMI, ale też różnorodnych narzędzi pozwalających na zwiększanie wydajności produkcji oraz jakości samych wyrobów.

Spis treści » SCADA w przemyśle
» I poza nim
» Na jakim etapie jesteśmy?
» Klienci sięgają po skalowalne, modułowe systemy
» Nie tylko cena, czyli rośnie świadomość odbiorców
» Sytuacja po stronie dostawców
» WWW to standard, mobilność to przyszłość
» 60 mln złotych rocznie
» Rozmowa z prezesem ANIRO Engineering
» Pokaż wszystko

Diametralnie zmieniła się też dostępność tytułowego software'u - w Polsce wykorzystuje się obecnie coraz bardziej zaawansowane narzędzia będące globalnymi standardami branżowymi. W raporcie, w którym przedstawiamy sektor dostawców oprogramowania przemysłowego, omawiamy m.in. najważniejsze trendy na rynku, zmiany w preferencjach zakupowych klientów oraz technologie, które zmieniają i będą zmieniały w przyszłości lokalny przemysł oraz pokrewne branże.

Rys. 1. Obszary najczęstszego wykorzystania oprogramowania SCADA/HMI przez polskich klientów

Oprogramowanie przemysłowe służące do nadzoru i kontroli pracy maszyn oraz procesów technologicznych jeszcze dekadę temu kojarzone było przede wszystkim z systemami SCADA (Supervisory Control And Data Acquisition) oraz narzędziami do wizualizacji, czyli HMI (Human- Machine Interface). Te pierwsze zapewniają funkcjonalność związaną z akwizycją i przetwarzaniem sygnałów oraz danych, a także kontrolą i wizualizacją pracy urządzeń.

SCADA pozwalają na zarządzanie alarmami, powiadomieniami oraz prawami dostępu różnych użytkowników. Wykorzystywane mogą być one zarówno w przypadku pojedynczych maszyn i linii technologicznych, jak też rozległych terytorialnie obiektów. Z kolei HMI to zazwyczaj prostsze funkcjonalnie narzędzia, których główną funkcjonalnością jest wyświetlanie danych, zwykle w postaci graficznej, oraz zapewnianie możliwości ich wprowadzania.

Nieraz są one częścią SCADA, czasami też są dostarczane w postaci zintegrowanej wraz z panelem operatorskim i nie wymagają stosowania systemu operacyjnego. Chociaż wymienione rodzaje oprogramowania stanowią niezmiennie podstawę wielu systemów przemysłowych, odbiorcy mogą korzystać z o wiele szerszego pakietu programów, które rozszerzają funkcjonalność SCADA.

Takimi są systemy bazodanowe i oprogramowanie historian, które pozwalają na zbieranie danych procesowych i informacji na temat różnych zdarzeń, ich przechowywanie oraz zapewniają wgląd do nich. Dostępne jest też bardziej zaawansowane oprogramowanie - przykładowo służące do raportowania i analizy danych, śledzenia trendów, eksploracji danych, itd.

Coraz ważniejsze staje się przy tym odpowiednie udostępnianie tych informacji - w postaci wykresów, grafik czy też kompletnych pulpitów menedżerskich, przy czym liczy się również możliwość dopasowania zawartości tych ostatnich do potrzeb konkretnych użytkowników i udostępniania danych online w czasie rzeczywistym.

Omawiane systemy uzupełniane są o bardziej specjalistyczne narzędzia - np. służące do kontroli procesów wsadowych, które pozwalają sterować partiami produkcyjnymi zgodnie z ustalonymi recepturami, a także oprogramowanie do zarządzania produkcją, o którym więcej w dalszej części raportu.

SCADA W PRZEMYŚLE...

Rys. 2. Najczęściej wdrażane przez odbiorców przemysłowych rodzaje oprogramowania przemysłowego

Tytułowe oprogramowanie nierozłącznie jest związane z szeroko rozumianym przemysłem. Lokalnie działający dostawcy wskazali pięć dominujących obszarów, którymi są: sektor maszynowy (OEM), spożywczy, chemiczny, wodociągowo-kanalizacyjny oraz energetyczny.

Celowo użyto tutaj określenia "szeroko rozumiany przemysł" - ostatnie dwie z wymienionych branż nie są bowiem związane z branżą produkcyjną, aczkolwiek z przemysłem łączy je profesjonalny charakter, podobieństwo w zakresie stosowanych technologii (również sprzętowych) oraz fakt, że są to sektory obsługiwane w dużym stopniu przez te same firmy.

W omawianych zastosowaniach oprogramowanie wykorzystywane jest do nadzoru pracy maszyn i linii produkcyjnych (procesy dyskretne i ciągłe), kontroli pracy obiektów, systemów przesyłowych (w szczególności sieci energetycznych) oraz w innych aplikacjach, gdzie kluczowa jest kontrola i sterowanie, a także gromadzenie i analiza danych. Porównując omawiane wyniki z danymi z analogicznych raportów publikowanych w 2009 i 2011 roku, można stwierdzić, że na przestrzeni tych lat zmieniła się przede wszystkim pozycja branży maszynowej.

Cztery lata temu sektor ten znalazł się na piątym miejscu listy, dwa lata temu na drugim, aby ostatecznie trafić na jej początek. Jest to zrozumiałe, biorąc pod uwagę silną zależność koniunktury w sektorze OEM od ogólnej sytuacji makroekonomicznej. W rankingu awansował też przemysł spożywczy, choć zmiana ta, podobnie jak różnice w popularności pozostałych sektorów, są raczej symboliczne i nie większe niż kilka procent w stosunku do poprzednio publikowanych wyników.

...I POZA NIM

Rys. 3. Najważniejsze dla krajowych klientów kwestie dotyczące wyboru oprogramowania SCADA/HMI

Wspomniana we wstępie ewolucja rynku wiąże się nie tylko ze wzrostem poziomu zaawansowania wdrażanego u nas oprogramowania, ale też z jego popularyzacją w różnych branżach poza przemysłem i energetyką. Najczęściej dotyczy to zastosowań infrastrukturalnych oraz automatyki budynkowej - szczególnie w przypadku obiektów komercyjnych.

O procesie tym mówi Marek Falkowski z firmy Elmark Automatyka - "Niewątpliwie rynek systemów SCADA w Polsce jest wciąż bardzo chłonny. SCADA, kiedyś kojarzone głównie z zakładami produkcyjnymi i przemysłem, dziś coraz częściej nadzorują również systemy inteligentnych budynków, lotnisk, kontrolują pracę elektrowni słonecznych oraz pomagają monitorować zużycie energii elektrycznej."

Dodaje on również, że obecnie przed branżą, szczególnie przemysłową, stawiane są wyzwania związane ze zwiększaniem konkurencyjności przy jednoczesnym obniżaniu kosztów. W tej sytuacji odpowiednie narzędzia pomagające zarządzać produkcją oraz analizować jej wydajność stają się dziś niezbędne.

TABELA 1. Przegląd oferty firm dostarczających oprogramowanie przemysłowe

Podobnego zdania jest Krzysztof Piasek z firmy Senga, który zauważa, że "oprócz przemysłu odbiorcami systemów SCADA/HMI są również firmy wykonujące wdrożenia w obiektach infrastruktury sportowej - np. basenach". "Dopiero w ostatnich latach pojawiła się możliwość wdrażania małych systemów SCADA w relatywnie niskich cenach, co napędza projekty wdrożeniowe u mniejszych klientów" - dodaje.

Warto przy tej okazji wskazać też na generalny trend zwiększania energooszczędności różnych instalacji, maszyn oraz szukanie oszczędności mediów przez firmy produkcyjne, zakłady komunalne i innych odbiorców. W tym zakresie wdrażane są systemy SCADA wraz z odpowiednim opomiarowaniem i urządzeniami komunikacyjnymi, co stanowi również istotny czynnik stymulujący omawiany rynek.

Z optymizmem patrzymy w przyszłość

Wacław Bylina
ASKOM

  • Jakimi produktami zainteresowani są klienci?

W ostatnim okresie zapytania naszych klientów koncentrowały się przede wszystkim na klasycznym systemie SCADA, lecz wyraźnie można dostrzec zmiany w wymaganiach. Podstawowa, poza ceną, staje się dostępność aplikacji przez przeglądarkę WWW z zachowaniem pełnej kontroli uprawnień i możliwości sterowania procesem.

Może bierze się to stąd, że odpowiednie służby w zakładach są wyposażane w smartfony i tablety, które powinny pozwalać kontrolować proces z dowolnego miejsca w zakładzie.

  • Kto kupuje systemy SCADA?

Najwięcej licencji kupują firmy integratorskie, które wdrażają systemy SCADA w swoich aplikacjach - tu widzimy wyraźny wzrost potencjału rynku. Coraz częściej SCADA stosowane są w systemach BMS, gdzie ceną, funkcjonalnością i łatwością integracji z obcymi systemami konkurują skutecznie ze specjalizowanym oprogramowaniem do zarządzania budynkami.

Drugą branżą, w której można odnotować wzrost liczby zamówień, są oczyszczalnie ścieków oraz rozproszone aplikacje do nadzorowania sieci ciepłowniczych lub wodociągowych.

  • Co zmieniło się na rynku w ostatnich latach?

Liczba licencji sprzedawanych przy okazji dostawy większego systemu pozostaje stabilna, jednak czas kryzysu każe inwestorom poszukiwać tańszych rozwiązań niż wielkie marki, które oznaczają też wysokie ceny. Polscy producenci oprogramowania mogą więc mieć uzasadnione nadzieje na sprzedaż swoich produktów w nowych instalacjach, zwłaszcza, że jakość, funkcjonalność i dostępność serwisu jest tu często lepsza niż w przypadku producentów zagranicznych.

Na przeszkodzie stają jednak czasami wymogi korporacyjne, narzucające dostawców oprogramowania i sprzętu. Oceniając ostatnie dwa lata, należy zauważyć generalny wzrost zainteresowania naszym systemem klasy SCADA/HMI, którym jest ASIX. Spowodowane to może być poszukiwaniem dobrego produktu w konkurencyjnej cenie, co na dzisiejszym rynku ma szczególne znaczenie.

Rozwijając od wielu lat własny system SCADA, osiągnęliśmy bardzo wysoki poziom jakości, który zadowoli nawet wymagających klientów. Z optymizmem patrzymy więc w przyszłość.

NA JAKIM ETAPIE JESTEŚMY?

Rys. 4. Opinie krajowych dostawców dotyczące wyboru oprogramowania przez klientów oraz jego wdrażania

Na jakim etapie, jeżeli chodzi o rodzaje wdrażanego najczęściej oprogramowania, jest polski sektor przemysłowy? Pytanie takie zadajemy podczas tworzenia raportów rynkowych przedstawicielom firm branżowych od blisko siedmiu lat. Jak się okazuje, w tym czasie wiele zmieniało się, nie tylko jeżeli chodzi o koniunkturę na rynku, ale też stopień zaawansowania wykorzystywanego oprogramowania.

O ile obecnie SCADA/HMI stanowią cały czas standardowe narzędzia, po które sięgają lokalni odbiorcy, o tyle krajowe firmy wdrażają często oprogramowanie będące kolejnym krokiem rozwojowym, a więc historian i przemysłowe bazy danych. "Polski rynek zdecydowanie wkracza w etap historiana" - twierdzi Paweł Czepiel z firmy VIX Automation.

"Zeszły rok był okresem skokowego wzrostu zainteresowania tego typu rozwiązaniami. Klienci docenili ich potencjał, a producenci sukcesywnie dążą do coraz większej ich integracji ze SCADA. Oprogramowanie to zyskuje ponadto kolejne funkcjonalności w standardzie - w przypadku dostarczanych przez nas produktów bez dodatkowych kosztów otrzymujemy przykładowo rozbudowane aplikacje klienckie pozwalające na wgląd w dane historyczne" - dodaje nasz rozmówca.

Zdaniem wielu respondentów redakcyjnej ankiety wśród polskich firm produkcyjnych silnie również wzrasta świadomość korzyści, jakie wiążą się z wykorzystaniem oprogramowania do analizy wydajności oraz optymalizacji produkcji.

"Głównym celem wdrażania oprogramowania są przyszłe oszczędności, jakie zakład zamierza uzyskać, oszczędzając na kosztach produkcji, dlatego coraz większą popularnością cieszą się narzędzia pozwalające wyznaczyć współczynniki efektywności produkcji oraz systemy analizujące zużycie surowców oraz mediów. Osoby odpowiedzialne za zarządzanie produkcją cenią możliwości, jakie daje im analiza trendów oraz udostępnianie danych do systemów biznesowych" - komentują ten temat przedstawiciele firmy COPA-DATA.

Również zdaniem innych dostawców oprogramowanie SCADA rozbudowane o omawiane funkcje doskonale sprawdza się w aplikacjach, których celem jest zmniejszanie kosztów operacyjnych, w tym w szczególności w zakresie surowców i mediów, przy zwiększaniu wydajności i jakości produkcji.

Nie tylko SCADA

Wśród firm przedstawionych w tabelach raportowych znaleźli się także dostawcy narzędzi inżynierskich, takich jak CAD czy EDA i podobnych, a więc oprogramowania służącego do projektowania układów mechanicznych, elektrycznych oraz systemów elektronicznych. Przykładem jest m.in. NX firmy Siemens - zaawansowane narzędzie umożliwiające modelowanie i prototypowanie cyfrowe, wspomagające projektowanie oraz wytwarzanie produktów.

Innym produktem jest EPLAN (w ofercie AB-Micro) - specjalistyczny system do projektowania układów automatyki i tworzenia schematów elektrycznych oraz ich odpowiedniej dokumentacji. Do omawianej grupy zaliczyć można też Altium Designer (m.in. w ofercie firmy Evatronix) - zintegrowany system do projektowania elektroniki.

Odbiorcy przemysłowi często korzystają również z oprogramowania pozwalającego na akwizycję danych, testowanie i sterowanie - takiego jak przykładowo LabVIEW firmy National Instruments. Do innych dostępnych na rynku narzędzi należą przykładowo systemy CMMS (służące do wsparcia utrzymania ruchu w przedsiębiorstwach) oraz prostsze narzędzia dedykowane do określonych zastosowań - np. akwizycji danych, które oferowane są jako dodatek do aparatury pomiarowej.



 

zobacz wszystkie Nowe produkty

Stałoprądowe zasilacze 300-600 W EVS do systemów magazynowania energii

2016-09-28   |
Stałoprądowe zasilacze 300-600 W EVS do systemów magazynowania energii

Stałoprądowe zasilacze nowej serii EVS zostały zaprojektowane do zastosowań w systemach magazynowania energii i innych wymagających zasilania stałym prądem, np. oczyszczania wody czy powlekania galwanicznego. W zależności od wersji mogą być chłodzone przez naturalny obieg powietrza (wersje 300 W) lub za pomocą wbudowanego wentylatora (wersje 600 W).
czytaj więcej

Huby USB do zastosowań przemysłowych

2016-09-28   | Conrad Electronic Sp. z o.o.
Huby USB do zastosowań przemysłowych

Conrad Business Supplies wprowadził do oferty nowe huby (rozdzielacze) USB 2.0 marki renkforce. Urządzenia z czterema lub siedmioma portami są przeznaczone do zastosowań przemysłowych i innych, gdzie wymagana jest wysoka stabilność mechaniczna oraz bezpieczeństwo instalacji.
czytaj więcej

Nowy numer APA