Ogólnym pojęciem oprogramowania przemysłowego obejmuje się szeroką gamę rozwiązań, w tym systemy SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition), MES (Manufacturing Execution Systems), ERP (Enterprise Resource Planning), systemy CMMS (Computerized Maintenance Management Systems), cyfrowe bliźniaki (Digital Twins), narzędzia oparte na sztucznej inteligencji (AI), Internet Rzeczy (IoT), a także techniki chmurowe i przetwarzanie krawędziowe.
Wdrażanie i utrzymanie zaawansowanego oprogramowania w systemach produkcyjnych wiąże się z szeregiem wyzwań i koniecznością przezwyciężenia nierzadko bardzo złożonych problemów. Potrzeba do tego nie tylko wiedzy, doświadczenia, staranności i wszechstronności, ale także podejścia o charakterze strategicznym. Jednym z największych wyzwań jest integracja nowego oprogramowania z zastaną infrastrukturą IT i systemami automatyki. Różne protokoły i standardy komunikacyjne często utrudniają płynną wymianę danych i interoperacyjność. Zapewnienie sprawnej komunikacji między nowymi a starszymi systemami pozwala unikać kosztownych wymian, jak też unikać problemu tzw. silosów informacyjnych, czyli sytuacji, w których informacje pozostają zamknięte w obrębie określonego systemu i nie są łatwo udostępniane innym działom lub systemom w organizacji. Od systemów automatyki oczekuje się, by działały lata, a nawet całe dekady. Na popularności zyskują architektury oparte na chmurze i konteneryzacji ze względu na możliwość szybkiego skalowania zasobów i wdrażania nowych funkcjonalności.
Wraz z rosnącą cyfryzacją i łączeniem systemów przemysłowych z siecią, kluczową kwestią staje się cyberbezpieczeństwo. Oprogramowanie przemysłowe stanowi potencjalny i bardzo atrakcyjny cel ataków. Nieodzowne jest stworzenie solidnych mechanizmów ochrony przed cyberzagrożeniami, w tym ciągłe monitorowanie, aktualizacje oprogramowania i segmentacje sieci.
Oprogramowanie przemysłowe na świecie
Wdrożenie zaawansowanego oprogramowania wymaga także wykwalifikowanej kadry, mającej kompetencje w dziedzinach obsługi, konfiguracji, diagnostyki i utrzymania nowych systemów. Oznacza to inwestycje w szkolenia i rozwój kompetencji zespołów.
Warto przyjrzeć się przykładom i implementacjom najnowszej fali przemysłowego software’u. Do znanych rozwiązań należy oparta na chmurze platforma MindSphere IoT Siemensa, która służy do monitorowania i analizowania danych zbieranych w czasie rzeczywistym z pracujących turbin gazowych, co poprawia wydajność. Została zaimplementowana m.in. przez przedsiębiorstwo TotalEnergies Gas Mobility do połączenia ponad pięćdziesięciu stacji gazu ziemnego dla pojazdów (NGV) w Holandii, Belgii i we Francji, w ramach kompleksowego rozwiązania powiązanego z Internetem Rzeczy. Nowoczesne koncepcje w dziedzinie oprogramowania optymalizującego i automatyzującego dla górnictwa oferuje firma ABB w kopalni miedzi w Chuquicamata w Chile. To nie tylko systemy modernizujące pracę przenośników urobku, ale również oparte na rozwiązaniach ABB Ability MineOptimize układy wentylacyjne i monitorujące emisję CO2. Przystosowany do pracy w chmurze pakiet software’owy FactoryTalk PharmaSuite firmy Rockwell Automation, modułowy system MES, jest wykorzystywany w branży farmaceutycznej – od Pfizera, przez Eli Lilly, po Roche. Z kolei Schneider Electric implementuje rozwiązania w dziedzinie oprogramowania, znane pod nazwą EcoStruxure for Industry, na całym świecie, od Wuhan w Chinach po Lexington w USA. Ta platforma umożliwia m.in. monitorowanie zużycia energii w czasie rzeczywistym, identyfikację obszarów potencjalnych oszczędności i optymalizację pracy maszyn pod kątem efektywności energetycznej. Na polskim rynku dostępne są nowoczesne systemy MES, takie jak AVEVA MES (ASTOR), Comarch MES czy Qguar firmy Quantum Software, które integrują się z systemami informatycznymi ERP i IoT, oferując moduły do zarządzania operacjami, monitorowania wydajności i jakości produkcji oraz harmonogramowania.
Przemysł przyszłości będzie w coraz większym stopniu opierał się na coraz bardziej inteligentnym oprogramowaniu, które przyspieszy rozwój wydajnych i elastycznych systemów produkcyjnych. Inwestycja w nowoczesne oprogramowanie przemysłowe wiąże się oczywiście ze znacznymi kosztami początkowymi i bieżącymi kosztami utrzymania, aktualizacji i szkoleń, jednak ludzi w branży produkcyjnej, którzy wątpią w sens takich inwestycji, wydaje się jest coraz mniej.
