W odróżnieniu od tradycyjnych, wielkoskalowych elektrowni jądrowych, reaktory typu SMR charakteryzują się mniejszymi gabarytami i niższą mocą wyjściową, a ich kluczową cechą jest modułowa konstrukcja. Z perspektywy automatyki i inżynierii produkcji oznacza to fundamentalną zmianę modelu inwestycyjnego. Zamiast realizować jednostkowe, unikalne projekty budowlane, reaktory lub ich główne komponenty będą produkowane seryjnie w warunkach fabrycznych, a następnie transportowane na miejsce docelowe w celu finalnego montażu. Jak podkreśla Komisja, instalacje te mają stanowić uzupełnienie odnawialnych źródeł energii, wspierając dekarbonizację sektora elektroenergetycznego. Równocześnie SMR-y mają dostarczać niskoemisyjne rozwiązania dla przemysłu, w tym ciepło technologiczne dla zakładów chemicznych, energię do produkcji wodoru oraz stabilne zasilanie dla obiektów o krytycznym zapotrzebowaniu na energię, takich jak nowoczesne centra danych. Według prognoz zawartych w opublikowanym równolegle Programie Ilustracyjnym Energii Jądrowej (PINC), całkowita moc zainstalowana w technologii SMR w Unii Europejskiej może do 2050 roku osiągnąć poziom od 17 GW do 53 GW.
Podejście flotowe i nowe łańcuchy dostaw
Aby zrealizować założony potencjał, unijna strategia określa szereg działań mających na celu uniknięcie fragmentacji rynku i przyspieszenie komercjalizacji technologii. Kluczową rolę w koordynacji prac między państwami członkowskimi, przemysłem, organami regulacyjnymi oraz inwestorami ma odegrać Europejski Sojusz Przemysłowy na rzecz SMR. Wśród kluczowych działań wymieniono wdrożenie flotowego modelu budowy reaktorów oraz zacieśnienie współpracy przemysłowej w celu stworzenia konkurencyjnego europejskiego łańcucha dostaw, obejmującego również usługi związane z cyklem paliwowym.
Komisja Europejska wyraźnie zachęca sektor przemysłowy do opracowania i wdrożenia jednolitych standardów technicznych, które umożliwią seryjną produkcję oraz modułowe wytwarzanie komponentów. W dokumentach strategicznych podkreślono, że wzmocnienie lokalnych dostawców oraz zapewnienie wysokiego poziomu tzw. europejskiej wartości dodanej będą kluczowe przy realizacji wszystkich projektów SMR. Wymaga to zaangażowania szerokiego spektrum przedsiębiorstw technologicznych – od startupów po jednostki badawcze i duże organizacje przemysłowe – w celu dostarczenia na rynek pierwszych instalacji referencyjnych (first-of-a-kind).
Ramy regulacyjne, „SMR Valleys” i prognozy inwestycyjne
Istotnym elementem strategii jest promowanie ścisłej współpracy regulacyjnej. Obejmuje to wspólne, wczesne przeglądy projektów oraz tworzenie tzw. piaskownic regulacyjnych w ramach aktu w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie (Net-Zero Industry Act). Ponadto planowane jest utworzenie „SMR Valleys” – specjalnych stref mających na celu wspieranie współpracy biznesowej i produkcyjnej w tym sektorze. Zgłoszono również propozycję powołania „koalicji SMR” zrzeszającej zainteresowane państwa członkowskie, która miałaby na celu poprawę koordynacji politycznej, regulacyjnej i gospodarczej dla wybranych projektów reaktorów. Uzupełnieniem tych działań mają być uproszczone procedury administracyjne dotyczące kontroli eksportu technologii SMR wewnątrz UE oraz silniejsza ochrona europejskiej własności intelektualnej.
– Małe reaktory modułowe to bezpieczna technologia jądrowa, która może przyczynić się do dostarczania niezawodnej, rodzimej, zdekarbonizowanej energii, wzmacniając konkurencyjność przemysłu i bezpieczeństwo energetyczne. Ustanawiamy dziś jasną ścieżkę dla Europy, aby jak najszybciej przejść od fazy badań do konkretnych projektów. Europa musi pozostać w czołówce technologii jądrowych nowej generacji, ponieważ nie ma konkurencyjności bez wiodącej pozycji w przemyśle – oświadczył Dan Jørgensen, unijny komisarz ds. energii i mieszkalnictwa.
Publikacji strategii towarzyszy finalna wersja zaktualizowanego Programu Ilustracyjnego Energii Jądrowej (PINC, dokument COM/2026/120). W dokumencie, uwzględniającym opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z grudnia 2025 roku, oszacowano, że do 2050 r. realizacja unijnych ambicji w sektorze jądrowym będzie wymagała inwestycji rzędu 241 miliardów euro. Środki te mają pokryć zarówno wydłużenie okresu eksploatacji istniejących reaktorów, budowę nowych obiektów wielkoskalowych, jak i rozwój technologii SMR, AMR oraz fuzji jądrowej, co łącznie ma zagwarantować zrównoważoną i bezpieczną przyszłość energetyczną kontynentu. W dalszej części roku Komisja planuje również przedstawienie powiązanej Strategii Ogrzewania i Chłodzenia.
Źródło: European Commission
