Jak przemysł skraca czas reakcji na awarie, nie tracąc kontroli nad bezpieczeństwem

Według badania ABB „Value of Reliability” niemal 70% przedsiębiorstw przemysłowych doświadcza nieplanowanych przestojów co najmniej raz w miesiącu. Średni globalny koszt takiego przestoju szacowany jest na ok. 125 tys. dolarów za godzinę, a w niektórych zakładach może sięgać nawet 500 tys. dolarów za godzinę.

Dodaj do ulubionych źródeł w Google
Posłuchaj
00:00

Jednocześnie sam zdalny dostęp, który ma skracać czas reakcji, staje się częstym celem ataków: według SANS Institute w 2025 r. ponad 20% organizacji przemysłowych odnotowało incydent bezpieczeństwa w środowisku OT. Te dwa wektory – efektywność i bezpieczeństwo – spotykają się dziś w trzech obszarach: predykcyjnej analityce, zdalnym dostępie do maszyn oraz architekturze cyberbezpieczeństwa zbudowanej wokół zasad Zero Trust.

Predykcyjne utrzymanie ruchu przez lata było kojarzone z dużymi, wieloetapowymi projektami obejmującymi budowę modeli statystycznych, zaangażowanie zespołów data science oraz długie fazy pilotażowe, które nie zawsze kończyły się pełnym wdrożeniem w skali całego zakładu. Bariera wejścia była tak wysoka, że korzystały z tego głównie duże koncerny z własnymi zespołami data science.

Ten model jednak się zmienia, ponieważ dostawcy oprogramowania przemysłowego oferują dziś algorytmy uczenia maszynowego w formie gotowych, konfigurowalnych modułów. Użytkownik – zwykle kierownik utrzymania ruchu lub inżynier procesu, a nie analityk danych – wskazuje maszynę, parametry pomiarowe i cel monitoringu, a system samodzielnie dobiera odpowiedni algorytm.

AI SZYTE NA MIARĘ KONKRETNEJ MASZYNY

Przykładem takiego rozwiązania jest moduł Industrial AI Assistant w moneo, platformie IIoT od ifm electronic, który prowadzi przez kilkuetapowy proces konfiguracji i w tle korzysta z takich modeli, jak sieci neuronowe, regresja z walidacją krzyżową czy gradient boosting – w zależności od charakteru danych z konkretnej maszyny.

Fundamentem tego konceptu jest założenie, że każda instalacja przemysłowa ma swój unikalny wzorzec pracy, wynikający z konstrukcji, warunków otoczenia i sposobu eksploatacji. Dlatego ogólne, sztywne reguły alarmowe rzadko działają poprawnie poza jednym konkretnym zakładem – skuteczniejsze są modele uczące się na danych historycznych danego urządzenia.

Takie podejście przyjmuje trzy formy: wykrywanie anomalii przy analizie wielu parametrów naraz (np. temperatury, przepływu i wibracji pompy), identyfikację strukturalnych zmian w pojedynczym krytycznym sygnale (np. wczesne objawy nieszczelności w obiegu chłodzenia) oraz prognozowanie pozostałego czasu eksploatacji komponentów zużywających się cyklicznie, jak filtry czy elementy ruchome. Niezależnie od dostawcy, ten kierunek – AI dostępne bez zespołu data science – jest dziś głównym trendem w oprogramowaniu do utrzymania ruchu.

REMOTE ACCESS: SZYBSZY SERWIS, KRÓTSZE PRZESTOJE

Drugim obszarem zmian jest sposób, w jaki serwis i wsparcie techniczne docierają do maszyny. Tradycyjny model – wyjazd technika na miejsce – oznacza nie tylko koszty podróży, ale przede wszystkim czas: maszyna stoi, zanim ekspert zdąży dotrzeć i ocenić sytuację. W odpowiedzi na to wiele firm przemysłowych sięga po rozwiązania zdalnego dostępu (remote access), które pozwalają inżynierowi połączyć się ze sterownikiem PLC, panelem HMI czy kontrolerem w taki sposób, jakby był fizycznie podłączony do urządzenia – z dowolnego miejsca na świecie.

Technicznie tego typu rozwiązania konstruowane są zwykle wokół trzech elementów: lokalnej bramy (gateway) zainstalowanej w zakładzie, platformy chmurowej zarządzającej połączeniami oraz aplikacji klienckiej na komputerze technika. Tak działa np. moneo remoteConnect od ifm – sesja jest konfigurowana w chmurze, natomiast faktyczny, szyfrowany tunel danych powstaje bezpośrednio między bramą edgeGateway w zakładzie i klientem na stacji technika. Istotną różnicą względem starszych rozwiązań, opartych na translacji adresów sieciowych, jest wykorzystanie rzeczywistego adresu IP urządzenia – pozwala to ominąć skomplikowane przekierowania portów i pracować na docelowym sprzęcie tak, jak przy lokalnym podłączeniu, korzystając z dowolnego oprogramowania inżynierskiego.

Niezależnie od konkretnej implementacji, dobre praktyki w tym obszarze są zbieżne: dostęp powinien obejmować wyłącznie wcześniej wskazane urządzenia (tzw. split tunnelling, a nie dostęp do całej sieci lokalnej), powinien być rozdzielony na role – administratora, który decyduje, co jest udostępniane, i użytkownika, który może jedynie korzystać z przydzielonej mu sesji – oraz powinien dawać się w pełni odebrać po zakończeniu prac. To ostatnie wymaganie nie jest oczywiste: zarządzanie dostępem dostawców zewnętrznych i szybkie wygaszanie nieaktywnych uprawnień to obszar, w którym wiele organizacji przemysłowych wciąż wypada najsłabiej.

ZERO TRUST – NOWY FUNDAMENT BEZPIECZEŃSTWA OT

Trzecim obszarem zmian jest sposób myślenia o bezpieczeństwie samego kanału dostępowego. Znaczna część incydentów bezpieczeństwa w przemyśle nie zaczyna się od włamania do samej maszyny, lecz od słabo zabezpieczonego kanału dostępu zewnętrznego – współdzielonych danych logowania do VPN, otwartych portów czy zapomnianych, wciąż aktywnych kont serwisowych.

- Zgodnie z raportem SANS Institute z 2025 r., połowa incydentów bezpieczeństwa w środowiskach ICS/OT zaczyna się od nieautoryzowanego dostępu zewnętrznego, najczęściej właśnie przez zdalną konserwację realizowaną przez firmę trzecią. Przy tym mniej niż 15% organizacji ma wdrożone faktycznie zaawansowane mechanizmy kontroli takiego dostępu – większość wciąż polega na współdzielonym haśle do VPN-a i nadziei, że nikt go nie wykorzysta źle. To dokładnie ten punkt, w którym dobrze zaprojektowana architektura zdalnego dostępu przestaje być wygodą, a staje się elementarnym warunkiem bezpieczeństwa - mówi Jakub Kawalec, Inżynier Projektu – IO-Link & Networking w ifm electronic.

Odpowiedzią na to ryzyko jest architektura Zero Trust, w której żadne urządzenie ani użytkownik nie są domyślnie traktowani jako zaufani, a dostęp jest precyzyjnie ograniczany, szyfrowany i rejestrowany na każdym etapie. Efekt ten uzyskuje się m.in. poprzez rozdzielenie sieci IT i OT już na poziomie urządzenia brzegowego, uwierzytelnianie certyfikatami między bramą a chmurą, ograniczenie ruchu do ściśle zdefiniowanych portów i adresów oraz pełne szyfrowanie transmisji – zarówno protokołem TLS w warstwie zarządzania, jak i nowoczesnymi protokołami VPN, takimi jak WireGuard, w warstwie samego zdalnego dostępu. Takie rozwiązania architektoniczne wykorzystuje również moneo, którego infrastruktura chmurowa działa na platformie Microsoft Azure.

TRZY OBSZARY, JEDEN CEL: WIĘKSZA NIEZAWODNOŚĆ PRODUKCJI

Te trzy trendy (predykcyjna analityka, zdalny dostęp i cyberbezpieczeństwo) nie rozwijają się w oderwaniu od siebie, lecz wzajemnie się uzupełniają. Model predykcyjny ma sens tylko wtedy, gdy alert prowadzi do szybkiej reakcji. Najszybszą reakcją jest zaś zdalna diagnoza, która z kolei ma sens biznesowy tylko wtedy, gdy nie tworzy nowej, niekontrolowanej furtki do sieci produkcyjnej – stąd rosnące znaczenie architektur Zero Trust w tym obszarze. Firmy, które traktują te trzy obszary jako odrębne projekty – osobno AI, osobno VPN dla serwisantów, osobno zabezpieczenia sieci – zwykle kończą z rozwiązaniami, które się ze sobą słabo integrują i generują dodatkowe ryzyko operacyjne.

Dlatego coraz więcej dostawców systemów IIoT, w tym ifm ze swoją platformą moneo, projektuje te funkcje jako jedną, spójną architekturę: od czujnika i bramy brzegowej, przez warstwę analityczną wykrywającą odchylenia, po kontrolowany kanał zdalnego dostępu i chronioną infrastrukturę chmurową. Dla działów utrzymania ruchu i serwisu OEM nie jest to już kwestia wygody, ale praktyczna odpowiedź na pytanie, jak skrócić czas reakcji na awarię, bez tworzenia przy tym nowych słabych punktów w sieci produkcyjnej.

Źródło: ifm electronic Sp. z o.o.

Więcej na www.ifm.com
Chcesz częściej widzieć nasze artykuły w Google? Dodaj AutomatykaB2B do ulubionych źródeł

Powiązane treści
Bezprzewodowa transmisja danych w przemyśle. Jak zbierać informacje z czujników bez kosztownego okablowania?
Koniec ery dużych szaf? Jak IO-Link zmienia architekturę automatyki przemysłowej
DF1100 od ifm electronic - prosty sposób na modułową ochronę obwodów przemysłowych
Sprężone powietrze pod lupą. Niewidzialny parametr jakości w cleanroomach
Czujnik odległości ifm O6D100 - precyzyjny pomiar w technologii PMD
Europa wzmacnia finansowanie strategicznych technologii
Maszyna ma swój puls. Jak monitorowanie drgań zamienia dane w realne oszczędności
Zobacz więcej w kategorii: Technika
Przemysł 4.0
MEX-BTS – gdy wymagania aplikacji AI rosną razem z projektem
Roboty
Innowacyjna automatyka – autonomiczne roboty mobilne, coboty i drony
Przemysł 4.0
Software Defined Automation – rewolucja w automatyce przemysłowej
Komunikacja
Integracja MES ze sterownikami PLC i systemami SCADA - jak bezkolizyjnie połączyć automatykę z warstwą IT?
Roboty
RC20 wnosi paletyzację cięższych kartonów do kompaktowego paletyzatora współpracującego
Pomiary
Weryfikacja a odczyt kodów kreskowych: normy, jakość i funkcja Code Grading
Zobacz więcej z tagiem: Przemysł 4.0
Gospodarka
Awaria Microsoft 365. Jak może wpłynąć na zakłady produkcyjne?
Prezentacje firmowe
120 000 puszek obracanych na godzinę
Prezentacje firmowe
Jak elementy sterowania ruchem firmy HIWIN umożliwiają realizację wysoce precyzyjnych procesów szlifowania soczewek optycznych

Kalkulator elektryka - kiedy potrzebujesz odpowiedzi „tu i teraz”

Instalacje, których jednym z kluczowych elementów są kable i osprzęt kablowy, projektowane są przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia. Powstawanie projektu jest procesem wymagającym, złożonym i często długotrwałym. Wymaga uwzględnienia wielu parametrów, warunków pracy, obowiązujących norm oraz właściwego doboru komponentów.
Zapytania ofertowe
Unikalny branżowy system komunikacji B2B Znajdź produkty i usługi, których potrzebujesz Katalog ponad 7000 firm i 60 tys. produktów