Czwartek, 04 stycznia 2018

Stabilne zasilanie niezbędne w przemyśle

Wymogi co do zapewniania wysokiej jakości, pozbawionego przerw zasilania są dzisiaj kluczowe dla przemysłu, centrów danych, systemów transportowych, różnorodnej infrastruktury oraz innych obszarów gospodarki. Rosną również oczekiwania samych użytkowników względem ciągłości pracy maszyn i urządzeń, przez co tematyka zasilania nie traci na istotności. Przedstawiamy raport zawierający aktualizację informacji o krajowym rynku produkcji oraz dystrybucji urządzeń i systemów zasilających, a także opis zmian technologicznych kształtujących tę branżę.

Stabilne zasilanie niezbędne w przemyśle

Zasilacze małogabarytowe - oferta dostawców

Powodów, dla których zasilanie jest w przemyśle tak istotne, można wskazać wiele. Weźmy dla przykładu produkcję procesową w branży spożywczej i napojowej. W tym przypadku utrata zasilania, a nawet jego chwilowa niestabilność, może być przyczyną przerwania procesu i spowodować wymierne straty.

Nie inaczej jest z w przemyśle chemicznym. Tutaj warunkiem koniecznym do zapewniania jakości produktów i efektywności ekonomicznej ich wytwarzania jest zazwyczaj ciągłość procesów, a więc też niezawodność zasilania. Ponadto od tego ostatniego zależy też bezpieczeństwo samych pracowników i instalacji technologicznych.

Wprawdzie awarii sieci energetycznych jest dzisiaj mniej niż jeszcze dekadę temu, ale ponieważ nieustannie przybywa urządzeń wymagających podtrzymania zasilania oraz zapewniania jakościowych dostaw energii, całość branży jest rozwojowa. Zasilanie dotyczy także mniejszych urządzeń i systemów - przykładowo układów sterujących oraz maszyn. W tym przypadku związane jest to z zasilaczami niewielkich mocy, w tym urządzeniami buforowymi, w zakresie których również kluczowe są parametry jakościowe, niezawodnościowe i związane z efektywnością energetyczną.

O CZYM W BIEŻĄCYM RAPORCIE?

Na tematy związane z zasilaniem piszemy w APA regularnie, publikując raporty z rynku polskiego. Poprzednie dwa badania, do których będziemy odwoływali się w bieżącym opracowaniu, powstały dwa oraz cztery lata temu i publikowane były odpowiednio w kwietniu 2016 i styczniu 2014 roku. Opracowania te można znaleźć na stronie www.automatykaB2B.pl w zakładce "Raporty".

Omawiana branża charakteryzuje się dużą inercją, zaś zmiany - czy to technologiczne, czy też związane z biznesem - zachodzą tu relatywnie powoli. Stąd też bieżący raport stanowi de facto aktualizację dwóch poprzednich. Omawiamy w nim najważniejsze dla rynku (a właściwie rynków) statystyki, do tego wskazujemy kluczowe zmiany. W prezentowanym opisie pomijamy jednocześnie to, o czym była już mowa w poprzednich latach - przykładowo budowę i szczegółowe cechy zasilaczy. Ograniczamy się jedynie do ogólnej klasyfikacji urządzeń zasilających wykorzystywanych w przemyśle i innych branżach.

ZASILACZE MAŁOGABARYTOWE I WERSJE BUFOROWE

Rys. 1. Najpopularniejsze na rynku typy zasilaczy małogabarytowych

Urządzenia małogabarytowe, czyli zasilacze o niewielkich mocach, wykorzystywane są praktycznie we wszystkich gałęziach współczesnej techniki. Na rys. 1 przedstawiono statystykę dotyczącą najpopularniejszych rodzajów zasilaczy małogabarytowych. Niezmiennie mamy tutaj do czynienia z dominacją urządzeń AC/DC w wersjach do montażu na szynie DIN oraz zasilaczy modułowych. Są one przeznaczone m.in. do zastosowań w szafach elektrycznych, systemach automatyki i sterowania oraz elektroinstalacyjnych.

Jeżeli chodzi o zasilacze typu open frame, czyli do montażu w maszynach i urządzeniach, to znalazły się one piątej pozycji. Z kolei trzecie miejsce zajęły przetwornice DC/DC, czyli konwertery napięć (w różnych wykonaniach). W zestawieniu są też zasilacze buforowe, przy czym należy zaznaczyć, że chodzi tu przede wszystkim o wersje niewielkich mocy, które wykorzystywane są typowo do podtrzymywania zasilania w systemach sterowania. Tego typu zasilacze oferuje wielu dostawców urządzeń automatyki i sterowania.

Ostatnia z wymienionych grup wymaga odrębnego komentarza. Zasilacze buforowe są pod względem wartości napięć i mocy zbliżone do wcześniej omawianych, aczkolwiek w odróżnieniu od nich przeznaczone są do współpracy z akumulatorami i pozwalają na podtrzymywanie zasilania odbiorników w przypadku awarii sieci.

Tego typu produkty zyskują w ostatnich latach na znaczeniu, gdyż istnieje coraz więcej odbiorników małej mocy, które wymagają ciągłości zasilania. Przykładami są tu układy sterowania, urządzenia automatyki budynkowej, komunikacyjne i telemetryczne czy też rozproszone systemy pomiarowe i elementy systemów monitoringu oraz kontroli dostępu. Ich cechą wspólną jest to, że są zasilane niskimi napięciami stałymi i charakteryzują się relatywnie niewielkim poborem mocy.

SYSTEMY ZASILANIA BEZPRZERWOWEGO

Przykładowe zasilacze o mocach do 250 W

Kolejne typy urządzeń to typowo części składowe większych systemów zasilania gwarantowanego. Podstawowymi elementami są tu zasilacze bezprzerwowe UPS (Uninterruptible Power Supply). Mogą one, zależnie od rodzaju, pracować z jedno- lub trójfazowymi odbiornikami prądu przemiennego, odbiornikami prądu stałego, a także same mogą być zasilane ze źródeł napięć AC lub DC.

Na rynku dostępne są różne rodzaje UPS-ów, jeżeli chodzi o ich architekturę, co pozwala na dobór urządzeń odpowiednich do aplikacji. Przykładowo gdy konieczne jest zapewnienie bezprzerwowej dostawy energii o odpowiednich parametrach, to naturalnym wyborem jest UPS pracujący w trybie true on-line (czyli z podwójną konwersją napięcia).

Dostarcza on energię o wysokiej jakości, a więc pozbawioną zaburzeń elektromagnetycznych i harmonicznych, zaś w momencie awarii sieci - w zerowym czasie (bezprzerwowo) przełącza się na pracę z baterii. W przypadku aplikacji o mniej krytycznych wymogach stosowane mogą być tańsze rozwiązania offline, w tym również urządzenia z tzw. interaktywną linią sieciową.

Warto tutaj wskazać różnice pomiędzy systemami do pracy w aplikacjach przemysłowych oraz tymi do zasilania infrastruktury teleinformatycznej. O ile obydwa stanowią typowo wersje średnich lub dużych mocy (kilkaset kVA), o tyle te przemysłowe przeznaczone są do pracy z obciążeniami o charakterze indukcyjnym. Takimi odbiornikami są m.in. silniki elektryczne, które w chwili rozruchu pobierają duży prąd.

Stąd też UPS-y przemysłowe to jednostki mogące zapewnić wysoką wartość prądów zwarciowych, a więc warunki pracy instalacji zbliżone do tych przy dostępności sieci, gdzie powstanie zwarcia musi doprowadzić do zadziałania bezpieczników z ustaloną selektywnością. Standardem w sektorze przemysłowo-energetycznym są napięcia 220 oraz 110 V i UPS-y współpracują typowo z bateriami o takich napięciach znamionowych.

UPS-y przemysłowe - oferta dostawców

Zasilacze bezprzerwowe to nie tylko tradycyjne wersje prądu przemiennego, ale też urządzenia zapewniające na wyjściu napięcia stałe, które określane są mianem UPS-DC. Traktować je można jako rozbudowane zasilacze buforowe, zaś w odróżnieniu od tradycyjnych UPS-ów nie mają one falowników.

Powód takiej zmiany jest pragmatyczny - w przypadku odbiorników, które nie wymają zasilania prądem przemiennym, w zasilaczu pomijany jest też etap konwersji DC/AC, co upraszcza jego budowę i zwiększa efektywność pracy. Innymi rodzajami UPS-ów, choć mniej popularnymi, są wersje dynamiczne. W ich przypadku energia nie jest przechowywana w postaci "statycznej" (w akumulatorach), ale "dynamicznej" - mają one wprawiane w ruch obrotowy koło zamachowe.

Systemy zasilania gwarantowanego zawierają ponadto liczne dodatkowe elementy dodatkowe - sterujące, pomiarowe czy komunikacyjne, a także układy przełączające. Jeżeli chodzi o te ostatnie, to wykorzystywane są tu zarówno bazujące na stycznikach mocy układy SZR (samoczynnego załączania rezerwy zasilania), jak też rozwiązania static switch (szybkie łączniki bezstykowe) i inne.

Nieodzownymi elementami są też baterie (akumulatory) stanowiące magazyny energii. Chociaż w branży korzysta się z ich różnych rodzajów, najpopularniejszymi są cały czas tradycyjne wersje kwasowo-ołowiowe. Elementami większych systemów zasilania gwarantowanego mogą być też agregaty prądotwórcze (odsyłamy tutaj do odpowiednich tabel raportowych).

Przykładowe UPS-y przemysłowe

Do zasilaczy prądu stałego dodawane są w razie potrzeby przetwornice DC/DC, które pozwalają na zapewnienie zasilania odpowiedniej wartości napięciami stabilizowanymi. Ogólnie w przypadku systemów zasilania AC (nie tylko zasilania gwarantowanego) stosowane są też urządzenia służące do zapewniania odpowiedniej jakości napięcia.

Takimi są te do kompensacji mocy biernej, a także coraz popularniejsze filtry aktywne. Zmniejszają one zawartość harmonicznych prądu, kompensując jego odkształcenia, które powstają na skutek pracy w sieci odbiorników o nieliniowych charakterystykach prądowo-napięciowych.

Warto na koniec dodać, że o ile powyżej opisaliśmy komponenty omawianych systemów, o tyle, patrząc ze strony klientów (przyszłych użytkowników), wybór dotyczy raczej oczekiwanych parametrów układów - np. napięć zasilania, mocy, czasów podtrzymania, zabezpieczeń, itd., a nie ich samych komponentów.

Za to ostatnie odpowiedzialny jest bowiem zazwyczaj dostawca. W takich przypadkach można też mówić o systemach zasilania potrzeb własnych, które służą do kompleksowego zapewniania zasilania odbiorników prądu przemiennego i stałego.

Tomasz Pawłowski

Weidmüller

  • Jakie są kluczowe cechy zasilaczy dla przemysłu i do zastosowań profesjonalnych? Na jakie cechy wyrobów zwracają największą uwagę klienci branżowi?

Wysokiej klasy zasilacze muszą pracować sprawnie oraz niezawodnie nawet w trudnych warunkach przemysłowych i środowiskowych. Wymagane są duże rezerwy mocy, długi okres eksploatacji, efektywność energetyczna, optymalna ochrona przeciwprzepięciowa, odporność na drgania i ekstremalne temperatury.

W tym segmencie rynku klienci zwracają szczególną uwagę na funkcję Power Boost. W zasilaczach PROtop zastosowano innowacyjną technologię DCL (Dynamic Current Limiting), która dostarcza dodatkowej energii w zależności od prądu szczytowego w czasie od 15 ms do 5 s. Rezerwy te są idealne dla impulsu wyzwalającego wyłączników lub jako zapas dodatkowej energii do rozruchu dużego silnika. Jest to rozwiązanie, które niewątpliwie odróżnia ofertę firmy Weidmüller od innych tego typu rozwiązań dostępnych na rynku.

Ważnymi aspektami zasilaczy profesjonalnych jest również ich wysoka sprawność sięgająca 95%, co ogranicza straty energii i daje klientom wymierne korzyści w postaci obniżenia kosztów eksploatacji. Wysoka sprawność to również mniejsze gabaryty zasilaczy (68 mm dla wersji 20 A) i oszczędność miejsca w szafie zasilającej.

Ponadto w przemysłowych systemach zasilania ważna jest pewność zasilania, co zapewnia praca redundantna dwóch zasilaczy. W większości rozwiązań rynkowych potrzebny jest do tego dodatkowy moduł diodowy. W zasilaczach firmy Weidmüller jest on wbudowany w sam zasilacz, co zmniejsza gabaryty takiego rozwiązania oraz czas instalacji.

BRANŻE I ODBIORCY

Rys. 2. Najważniejsze obszary wykorzystania omawianych w raporcie urządzeń

Zastosowania omawianych urządzeń i układów przedstawiono zbiorczo na rys. 2. W tego typu zestawieniach od lat dominują trzy branże - tym razem też nie jest inaczej. Sektorami będącymi głównymi odbiorcami urządzeń zasilających są: przemysł, energetyka oraz branża teleinformatyczna / Data Center. Warto przy tym zauważyć, że o ile zasilacze małogabarytowe to domena przede wszystkim szeroko rozumianego przemysłu, o tyle na rynek systemów zasilania gwarantowanego praktycznie po równo składają się trzy wymienione branże.

Z owym status quo mamy do czynienia od dawna i jednocześnie jest to powód, dla którego można mówić o dojrzałości i stabilności rynku. W przypadku dekoniunktury w którejś z branż dostawcy są w stanie - przynajmniej częściowo - zrekompensować niedostatki popytu obsługując klientów na innych rynkach.

Omawiając kluczowe sektory, warto zwrócić uwagę na branżę transportową oraz zastosowania związane z urządzeniami medycznymi i laboratoryjnymi. Te ostatnie stanowią odrębne obszary rynku, gdzie zwykle trafiają specjalizowane i droższe zasilacze. Podobnie jest w przypadku niszy związanej z sektorem wojskowym i aplikacjami specjalnych - tutaj specyfika związana jest odpornością środowiskową, parametrami i budową samych zasilaczy.

Rys. 3. Główni odbiorcy produktów omawianych w raporcie

Jeżeli spojrzeć na rynek przez pryzmat zakresu działalności odbiorców, to w tym przypadku dominującą grupę stanowią klienci końcowi oraz integratorzy systemów (ew. inne firmy zajmujące się tworzeniem, wdrażaniem i uruchamianiem systemów zasilania). W zakresie zasilaczy małogabarytowych istotni są również producenci OEM, a więc wytwórcy różnego rodzaju maszyn i urządzeń, w tym niekoniecznie przemysłowych (patrz rys. 3). Liczba tych ostatnich, porównując bieżące wyniki z tymi uzyskanymi dwa lata temu, wzrosła. Z punktu widzenia producentów zasilaczy ich ważnymi klientami są też pośrednicy, tj. firmy dystrybucyjne.

Co zmienia rynek? W tabeli przedstawiono korzystne i niekorzystne dla omawianych sektorów zjawiska; kolejność występowania czynników na listach jest zbieżna z liczbą ich wskazań

Zasilacze małogabarytowe

Czynniki prorozwojowe

  • Nowe inwestycje, w tym przemyśle, transporcie oraz sektorze IT
  • Popyt ze strony rynku, rosnąca automatyzacja
  • Projekty unijne, środki finansowe pochodzące z UE
  • Wzrost liczby urządzeń wymagających pewnego zasilania
  • Wymogi co do energoefektywności
  • Rosnące wykorzystanie LED jako źródeł światła
  • Postęp technologiczny, produkcja na eksport
  • Dostępność zaawansowanych konstrukcyjnie zasilaczy

Czynniki regresywne

  • Wymogi co do niskich cen, w tym kosztem jakości i funkcjonalności urządzeń
  • Niski poziom inwestycji w kraju
  • Duża konkurencja ze strony firm zachodnich
  • Duży import produktów dalekowschodnich
  • Import tanich zasilaczy nie spełniających podstawowych wymogów w zakresie bezpieczeństwa i kompatybilności elektromagnetycznej
  • Niepewność na rynku i konserwatyzm odbiorców
  • Opóźnienia w wydatkowaniu środków z UE
  • Brak specjalistycznego zaplecza inżynierskiego
  • Przesycenie rynku

UPS-y i systemy zasilania gwarantowanego

Czynniki prorozwojowe

  • Wzrost świadomości użytkowników w zakresie skutków nagłej utraty zasilania i ewentualnych strat z tym związanych
  • Inwestycje ze środków budżetowych oraz unijnych
  • Duża liczba nieliniowych odbiorników i konieczność zapewnienia poprawnej jakości energii
  • Dostępność urządzeń i dodatkowe nakłady na wdrożenia w celu zagwarantowania zasilania
  • Wzrost liczby urządzeń wymagających zasilania o najwyższej jakości
  • Nowe inwestycje, automatyzacja przemysłu
  • Postęp technologiczny, Przemysł 4.0
  • Zmiany przepisów dot. efektywności energetycznej

Czynniki regresywne

  • Nacisk na niską cenę, w tym kosztem jakości
  • Brak inwestycji, słaba koniunktura
  • Duża konkurencja na rynku
  • Duże koszty logistyczne, problemy z terminami
  • Konserwatyzm odbiorców
  • Brak specjalistycznego zaplecza inżynierskiego
  • Niewystarczająca świadomość problemów związanych z zanikami zasilania
  • Wciąż wysokie koszty zakupu systemów zasilania gwarantowanego (jak na nasze warunki)
  • Opóźnienia w wydatkowaniu środków z UE

POTRZEBY KLIENTÓW I ROZWÓJ TECHNOLOGICZNY

Rys. 4. Najważniejsze dla klientów cechy urządzeń i systemów brane pod uwagę przy decyzjach zakupowych

Wyniki badania dotyczącego preferencji zakupowych rodzimych odbiorców nie przynoszą znaczących zmian w stosunku do poprzednich edycji raportu. Parametry techniczne i cechy, jakość urządzeń oraz koszty zakupu - te trzy cechy po raz kolejny znalazły się na czele zestawienia (patrz rys. 4).

Wzrosło przy tym znaczenie zagadnień związanych z jakością, porównując to do stanu sprzed dwóch i czterech lat. Kolejne miejsca zajęły: marka producenta, historia współpracy z dostawcą oraz dostępność. Znaczenie tej ostatniej jest na najniższym poziomie w historii publikacji omawianych raportów.

W tym miejscu warto spojrzeć na trendy technologiczne, które pośrednio wpływają na rozwój rynku. W przypadku zasilaczy małogabarytowych standardem są już od lat urządzenia impulsowe, które zastąpiły dawniej popularne wersje liniowe, a więc bazujące na transformatorach sieciowych i stabilizatorach napięcia. Charakteryzują się one wysoką sprawnością, zajmując mało mniej miejsca i mając niewielkie wymogi co do chłodzenia. Kolejne lata przyniosły polepszanie się ich parametrów i trend ten, co potwierdzają wskazania respondentów redakcyjnej ankiety, trwa do dzisiaj.

Rys. 5.

Dostawcy branżowi wskazywali następujące istotne zmiany i nowości w obszarze zasilaczy małogabarytowych:

  • Wysoka sprawność urządzeń i gęstość mocy;
  • Miniaturyzacja, kompaktowe wymiary urządzeń;
  • Wysoki poziom integracji układów sterujących i wykonawczych;
  • Rosnące możliwości konfiguracji poprzez sieci cyfrowe - np. poprzez obiektowe czy bezprzewodowe (NFC);
  • Zaawansowane, cyfrowe sterowanie;
  • Dostępność konfigurowalnych zasilaczy modułowych;
  • Zaawansowane zabezpieczenia, dodatkowe przetwornice DC/DC po stronie wtórnej zasilaczy;
  • Nowe topologie rezonansowe, struktury planarne, nowe elementy aktywne;
  • Wbudowane funkcje, takie jak Dynamic Current Limiting;
  • Zwiększone możliwości chwilowego przeciążania;
  • Selektywne wyzwalanie zabezpieczeń.

Rys. 6.

Jeżeli chodzi o nowości w UPS-ach i, szerzej, systemach zasilania gwarantowanego, to są one związane przede wszystkim z rozbudową funkcji sterujących i komunikacyjnych, a także zarządzaniem pracą z akumulatorami. Szczegółowe wskazania respondentów były następujące:

  • Wykorzystanie sieci obiektowych oraz ethernetowych do komunikacji i monitorowania stanu systemów;
  • Nowe typy akumulatorów, polepszone zarządzanie ich ładowaniem i pracą;
  • Poprawa współczynnika mocy i jakości napięcia wyjściowego (tzw. "czystość sinusoidy");
  • Rosnąca popularność rozwiązań on-line;
  • Moduły integrujące prostownik z falownikiem;
  • Wykorzystanie superkondensatorów jako magazynów energii;
  • Polepszone zabezpieczenia;
  • Dalsza miniaturyzacja.

Można dodać, że długoterminowym trendem jest ogólny wzrost wymagań i świadomości użytkowników co do potrzeby odpowiedniego zasilania, a także kosztów potencjalnych strat w przypadku przerw w dostawach energii. Obawy te są po części spowodowane negatywnymi doświadczeniami firm - przykładowo problemami na skutek zjawisk pogodowych. Efektem jest zaś zainteresowanie tematyką zasilania bezprzerwowego i generalnie jakości energii.

SYTUACJA W BRANŻY JEST KORZYSTNA

Rys. 7.

Koniunktura na obydwu rynkach jest dobra - takiego zdania była przeważająca liczba respondentów. O ile cztery lata temu obserwować można było pogorszenie się sytuacji w branży (w przypadku UPS-ów aż 1/3 respondentów sygnalizowała dekoniunkturę), o tyle dwa lata temu sytuacja znacznie się poprawiła. Dzisiaj wprawdzie nie jest tak dobrze jak w 2016 roku (patrz rys. 5 i 6), ale powodów do narzekań też nie ma. Oczywiście dotyczy to koniunktury ogólnie - wyniki dla poszczególnych sektorów mogą być odmienne.

Na rys. 7 przedstawiamy jako uzupełnienie statystykę dotyczącą zmian koniunktury. Zdaniem 2/3 respondentów w przypadku rynku UPS-ów sytuacja poprawia się, zaś 1/3 określiła ją jako "bez zmian". Jeżeli chodzi o branżę związaną z produkcją i dystrybucją zasilaczy małogabarytowych, wyniki są odwrotne, aczkolwiek kluczowym spostrzeżeniem jest to, że żaden z pytanych przez nas przedstawicieli firm nie uznał, że następuje pogarszanie się sytuacji na rynku. I samo w sobie jest to najlepszym prognostykiem.

Akumulatory i baterie przemysłowe - oferta dostawców

Jeżeli chodzi o oszacowanie liczbowe, to obydwa omawiane sektory zaliczyć można do wartościowych. Biorąc pod uwagę wyniki uzyskane w badaniach w 2014 i 2016 roku, branży zasilaczy małogabarytowych można przypisać wartość wynoszącą kilkadziesiąt milionów złotych rocznie (prawdopodobnie znajduje się ona w zakresie 50-80 mln zł). W bieżącym badaniu respondenci podawali kwoty od 25 do 120 mln zł, przy czym średnia wyniosła około 75 mln zł. Można sądzić, że mamy tu do czynienia z niewielkim wzrostem w stosunku do lat poprzednich.

W poprzednich dwóch edycjach raportu obroty na rynku UPS-ów dla przemysłu szacowane były na kwoty od 100 do 200 mln zł rocznie. Tym razem podawane w ankiecie wartości były bardziej różnorodne (wynosiły od 20 do 300 mln zł), aczkolwiek średnią również można przypisać do wymienionego wcześniej zakresu. Odpowiedzi było jednak na tyle mało, że nie jesteśmy w stanie tu rzetelnie przybliżyć wartości czy wskazać trendu.

Maciej Stypiński

Eltek Polska

  • W jakim stopniu sektory IT i przemysłu są odmienne od siebie pod względem dostarczanych systemów?

Obecnie w obu sektorach stosuje się zarówno urządzenia AC, jak i DC. Choć powszechnie sądzi się, że w rozwiązaniach przemysłowych wymaga się większej obciążalności chwilowej i prądów zwarciowych, to praktyka pokazuje, że zarówno w IT, jak i przemyśle wszystko zależy od konkretnej aplikacji.

W telekomunikacji powszechnie stosuje się rozwiązania DC, w centrach danych natomiast zwykle wykorzystuje się wersje AC, choć tutaj widać nowe poważne trendy przechodzenia na DC. W szeroko rozumianym przemyśle nie widać jednej wiodącej technologii. Niemniej jednak w aplikacjach o wymaganej najwyższej dostępności systemów zwykle stosuje się napięcia stałe.

  • Kto dostarcza omawiane rozwiązania?

Rynek IT w dużej mierze bazuje na firmach mogących dostarczyć rozwiązania kompleksowe. Są to przedsiębiorstwa będące bezpośrednio producentami urządzeń i mogące jednocześnie zaoferować usługi projektowe oraz montażowe. Natomiast w przemyśle, obok producentów, istnieje duża liczba większych i mniejszych integratorów, którzy działają bliżej klientów, często w bardzo wąskich specjalizacjach. Wykorzystują oni jednak komponenty firm trzecich.

  • Co zmienia się w technologiach UPS-ów i systemów zasilania gwarantowanego w przemyśle?

Ostatnie lata przyniosły szereg istotnych zmian technologicznych. Warte podkreślenia są nowe trendy związane z modułowością systemów, zarówno tych DC, jak i AC. W szeroko rozumianym przemyśle i telekomunikacji pojawiły się modułowe rozwiązania zapewniające napięcia gwarantowane stałe i przemienne z jednego urządzenia. Dzięki nowemu podejściu modułowemu nie ma konieczności stosowania STS (który zwykle jest tzw. pojedynczym punktem awarii), co wraz z redundancją n+1...n daje niespotykaną dotychczas dostępność systemu.

Innym, nie mniej istotnym trendem, jest stosowanie urządzenie napięcia 400 VDC w aplikacjach dotychczas kojarzących się z klasycznymi UPS. Dzięki zastosowaniu 400 VDC w Data Center udało się nie tylko zredukować potrzebną przestrzeń i zwiększyć dostępność, ale też umożliwić proste skalowanie systemu wraz z rosnącymi potrzebami mocy.

  • Akumulatory są istotnymi elementami systemów zasilania gwarantowanego. Jakie ich rodzaje są najczęściej wykorzystywane w zastosowaniach przemysłowych?

Niezmiennie od lat najpopularniejszymi rodzajami stosowanych akumulatorów są kwasowo-ołowiowe. Wśród nich możemy wyróżnić kilka wiodących technologii. Są to przede wszystkim akumulatory bezobsługowe z elektrolitem uwięzionym w macie szklanej (AGM) bądź w postaci żelu, z płytami pastowanymi lub pancernymi.

W aplikacjach o podwyższonym stopniu niezawodności (np. w energetyce) często stosuje się akumulatory klasyczne (z elektrolitem ciekłym) typów OPzS lub GRoE, które cechują się wyższą niezawodnością. Niemniej jednak wymagają one specjalnej obsługi i odpowiednio przygotowanych pomieszczeń.

Rzadziej używane są akumulatory zasadowe, które mimo licznych zalet (np. możliwość pracy w wyższych temperaturach) wymagają specjalnych warunków ładowania i są droższe od kwasowo-ołowiowych. Baterie litowo-jonowe natomiast wykorzystuje się głównie w transporcie, ale można spotkać je również w aplikacjach o ładowaniu cyklicznym (odnawialne źródła energii), jednak ze wzglądu na wysoką cenę nie są one na razie tak rozpowszechnione jak te wcześniej wymienione.

POPULARNE MARKI - CZOŁÓWKA RYNKU BEZ ZMIAN

Rys. 8. Najpopularniejsze zdaniem dystrybutorów marki zasilaczy sprzedawanych w Polsce; wyników nie należy utożsamiać z wartościami sprzedaży lub udziałem firm w rynku

W krajowej branży profesjonalnych zasilaczy małogabarytowych działa wielu dostawców, przy czym pod względem marek można mówić o dominacji tych dalekowschodnich. Do takich należy przede wszystkim Mean Well, którego produkty są już od lat jednymi z najpopularniejszych na polskim rynku.

Firma zawdzięcza to niewątpliwie aktywności swoich dystrybutorów, a w szczególności wieloletniego oferenta jej produktów - MPL Power Elektro. Drugą z wysoce rozpoznawanych na naszym rynku marek jest Delta Electronics, zaś jako kolejne wytypowane zostały: Omron Electronics i TDK Lambda (patrz rys. 8).

Rys. 9. Najpopularniejsze zdaniem dystrybutorów marki UPS-ów przemysłowych sprzedawanych w Polsce; uwagi jak w przypadku zestawienia marek zasilaczy

Jeżeli chodzi o producentów zachodnioeuropejskich, to najwyżej w redakcyjnym rankingu rozpoznawalności znalazł się Phoenix Contact, za nim sklasyfikowany został Siemens, a jako trzeci Weidmüller. Zmiany w stosunku do stanu sprzed dwóch lat są niewielkie - można mówić o nieco większej lub mniejszej popularności danych marek, ale nie o przetasowaniach na liście.

Rynek urządzeń UPS i generalnie systemów zasilania gwarantowanego to przede wszystkim markowi producenci zachodni. Zdecydowanym liderem rankingu popularności jest należąca do Schneider Electric marka APC. Drugie miejsce zajął Siemens, zaś kolejne: Eaton, Phoenix Contact, Medcom i Delta Electronics (patrz rys. 9). Należy przy tym zaznaczyć, że zależnie od branży końcowej (przemysł, energetyka, teleinformatyka) popularność omawianych marek może być różna.

DOSTAWCY BRANŻOWI

Rys. 10.

Omawiane rynki zawsze stanowiły silnie konkurencyjne sektory, zaś stopień nasilenia rywalizacji przedsiębiorstw zwiększyła dodatkowo ofensywa dalekowschodnich producentów zasilaczy. Dzisiaj jedynie jedna, dwie osoby na dziesięć ankietowanych ocenia, że konkurencja na rynku jest standardowa, czyli taka jak w innych obszarach przemysłu.

Zdaniem reszty mamy do czynienia z silną walką konkurencyjną (patrz rys. 10). Warto odnotować, że w przypadku obydwu kategorii produktów odnotowaliśmy kilkuprocentowe wzrosty wskazań w stosunku do stanu z 2016 roku.

Rys. 11. Najbardziej perspektywiczni odbiorcy zasilaczy w Polsce

Rynki związane z produkcją i dystrybucją urządzeń zasilających cechują się dużym rozdrobnieniem. Przykładowo zasilacze małogabarytowe oferują zarówno specjalizowani dystrybutorzy automatyki (Astat, Eltron, Elmark Automatyka, Micros, MPL Power Elektro, OEM Automatic i inni), producenci automatyki (Phoenix Contact, Siemens, Weidmüller, Omron Electronics) oraz firmy katalogowe (Farnell element14, TME, RS Components, Conrad Electronic).

Na omawianym rynku działają również krajowi producenci, do których zaliczyć można m.in. Imcon-Intec, Merawex, Polwat oraz Pulsar.

Dane teleadresowe firm, zakres ich działalności i dostarczane marki robotów oraz manipulatorów

W branży obecne są wreszcie przedsiębiorstwa związane z dostarczaniem produktów elektronicznych, oświetleniowych oraz inne, zasadniczo niezwiązane z przemysłem i zastosowaniami profesjonalnymi.

Kolejną grupą podmiotów są te dostarczające zasilacze buforowe oraz urządzenia UPS o mniejszych mocach, w tym wersje UPS-DC. Oferują je zarówno firmy dystrybucyjne związane z automatyką przemysłową, dystrybutorzy katalogowi, jak też przedstawiciele zagranicznych producentów automatyki i urządzeń elektrotechnicznych, czyli przedsiębiorstwa wymienione w poprzednim akapicie. W przypadku polskich producentów takie jednostki znajdziemy m.in. w firmach Fideltronik, Merawex, Polwat, Pulsar i kilku innych.

Jeżeli chodzi o urządzenia średnich i większych mocy, a więc takie, które muszą być praktycznie każdorazowo dobierane do aplikacji klienta, to rynek ten wygląda od strony podażowej jeszcze inaczej. W tym przypadku nie ma on charakteru dystrybucyjnego, a raczej specjalistyczny, związany z oferowaniem przez firmy kompletnych systemów i usług wdrożeniowych.

Rys. 12. Najbardziej perspektywiczni odbiorcy UPS-ów i systemów zasilania gwarantowanego

W omawianym sektorze mamy kilku polskich producentów: APS Energia, CES, EVER, Fideltronik, Medcom, a także szereg firm zagranicznych. Nazwy tych ostatnich pojawiły się już przy omawianiu najpopularniejszych na rynku marek - APC (Schneider Electric), Delta Energy Systems czy Eaton - to niektóre z nich.

Warto dodać, że potrzeby związane z wdrażaniem i integracją systemów zasilania pozwalają na działanie w branży również specjalistycznym firmom usługowym. Takimi podmiotami są przykładowo AG IT Project, Camco oraz Impakt. Rynek uzupełniają też specjalizowani dostawcy akumulatorów i ich pakietów - np. Baterie Przemysłowe, Dacpol, Delta Energy Systems, EST Energy oraz Wamtechnik.

PRZEMYSŁ I ENERGETYKA, CZYLI O PERSPEKTYWACH RYNKU KRAJOWEGO

Agregaty prądotwórcze - oferta dostawców

Raport tradycyjnie kończmy spojrzeniem w przyszłość i próbą określenia najważniejszych sektorów będących odbiorcami zasilaczy i systemów zasilania gwarantowanego. Jeżeli chodzi o mniejsze zasilacze, to w przypadku zastosowań profesjonalnych głównymi klientami pozostaną przemysł i energetyka.

Trzecie miejsce ex aequo zajęły sektory związane z pojazdami szynowymi i transportem oraz branża teleinformatyczna (patrz rys. 11). Dokonując porównania z analogiczną prognozą sprzed dwóch lat, można wskazać na znaczący wzrost w przypadku branży transportowej, a także dalsze zwiększanie się istotności energetyki.

Tematy przyszłych raportów w APA

W przypadku UPS-ów i systemów zasilania gwarantowanego wyniki są analogiczne jak w poprzednim raporcie - z dokładnością do liczby wskazań danych kategorii, ale nie ich kolejności. Na czołowej pozycji znalazł się, podobnie jak dwa lata temu, przemysł, zaś kolejne miejsce zajęły energetyka oraz IT / telekomunikacja.

Warto tutaj wskazać na sektor medyczny (związany z urządzeniami do tego typu zastosowań) - wprawdzie nie jest znaczący, ale stanowi istotną niszę rynkową. Jeżeli zaś chodzi o całą branżę, to o jej przyszłym kształcie powinna decydować sytuacja w gospodarce oraz omawianych w raporcie sektorach. I właśnie przez ten pryzmat, a także nowych inwestycji i modernizacji istniejących obiektów należy patrzeć na przyszłość omawianej w raporcie branży.

Zbigniew Piątek

Źródłem wszystkich danych przedstawionych w tabelach oraz na wykresach są wyniki uzyskane w badaniu ankietowym przeprowadzonym wśród krajowych firm dostarczających zasilacze, UPS-y, akumulatory i agregaty.

Prezentacje firmowe

Polecane

Nowe produkty

Zobacz również