Aby uniknąć dyskomfortu i zapobiec pogorszeniu się stanu zdrowia personelu, projekt stanowiska powinien w jednakowym stopniu uwzględniać potrzeby pracownika i wymagania produktu i/albo wykonywanych czynności. W związku z tym w pierwszej kolejności przeważnie analizowane są te drugie. Przykładowo na stanowisku montażowym ustalić trzeba, jakie minimalne wymiary powinien mieć stół roboczy, uwarunkowane rozmiarami obrabianego przedmiotu i jaki będzie najefektywniejszy sposób dostarczania materiałów lub podzespołów.
Następnie uwaga projektantów koncentruje się na pracowniku. Ich zadaniem jest m.in. ocena wysiłku, jakiego wymaga dane zadanie – na to, w jakim stopniu fizycznie obciąża personel, bezpieczniejsza będzie jego automatyzacja, częściowa albo całkowita.
Pod uwagę trzeba także wziąć to, kto będzie w danym miejscu pracował – inne wymagania mają osoby w pełni sprawne, a inne osoby o różnym stopniu niepełnosprawności. Ważne są oprócz tego inne cechy personelu, jak na przykład wzrost i płeć. Jednocześnie trzeba dołożyć starań, aby stanowisko było na tyle, na ile to możliwe, uniwersalne, tak by jeśli korzysta się z niego w pracy zmianowej, dobrze służyło wszystkim.
Część 1. Zasady ergonomii
Generalnie zaleca się, aby pracownik przybierał naturalną postawę, która nie wymaga skręcania szyi, pleców ani zginania nadgarstków. Zmniejsza to ilość stresu fizycznego wywieranego na ciało, zaś w przypadku gdy do wykonania zadania wymagana jest siła, w takiej pozycji mięśniom łatwiej jest ją wytworzyć. Powinno się również unikać pochylania głowy oraz szyi do przodu w celu patrzenia na wykonywane zadanie, gdyż wymaga to podparcia głowy przez mięśnie szyi, co po dłuższym czasie męczy. Z tego samego powodu nie jest zalecane zginanie tułowia do przodu, ponieważ w tej pozycji górna część ciała wymaga podtrzymywania przez mięśnie pleców i ramion. Trzeba unikać trzymania rąk powyżej poziomu serca i skręcania ciała. Powinno się także umożliwić zmianę pozycji i poruszanie się – dla ludzkiego ciała pozostawanie w jednym położeniu dłuższy czas jest stanem nienaturalnym, który hamuje krążenie krwi i dotlenianie mięśni. Przykładowe rozwiązanie to stanowisko umożliwiające naprzemienną pracę siedzącą i stojącą.
Generalnie zaleca się, aby pracownik przybierał naturalną postawę, która nie wymaga skręcania szyi, pleców ani zginania nadgarstków. Zmniejsza to ilość stresu fizycznego wywieranego na ciało, zaś w przypadku gdy do wykonania zadania wymagana jest siła, w takiej pozycji mięśniom łatwiej jest ją wytworzyć. Powinno się również unikać pochylania głowy oraz szyi do przodu w celu patrzenia na wykonywane zadanie, gdyż wymaga to podparcia głowy przez mięśnie szyi, co po dłuższym czasie męczy. Z tego samego powodu nie jest zalecane zginanie tułowia do przodu, ponieważ w tej pozycji górna część ciała wymaga podtrzymywania przez mięśnie pleców i ramion. Trzeba unikać trzymania rąk powyżej poziomu serca i skręcania ciała. Powinno się także umożliwić zmianę pozycji i poruszanie się – dla ludzkiego ciała pozostawanie w jednym położeniu dłuższy czas jest stanem nienaturalnym, który hamuje krążenie krwi i dotlenianie mięśni. Przykładowe rozwiązanie to stanowisko umożliwiające naprzemienną pracę siedzącą i stojącą.
Żeby spełnić te ogólne wytyczne, powinno się przestrzegać zasad ergonomii. Dotyczą one: wysokości stołu roboczego, ustawień krzesła, rozmieszczenia na blacie przedmiotów, którymi pracownik się posługuje, pola widzenia w przestrzeni roboczej oraz jej oświetlenia.
Jak dobrać wysokość stołu?
Pierwsza cecha stanowiska jest szczególnie ważna w przypadku pracy na stojąco, jeżeli bowiem stół będzie za niski, pracownik będzie musiał się pochylić, jeżeli natomiast będzie za wysoki, będzie on zmuszony podnieść ramiona. To spowoduje nadmierny nacisk na barki.
wzrostu pracownika oraz typu zadania, które na nim wykonuje. Jeżeli chodzi o pierwszy warunek, zakładając, że na stanowisku pracują osoby przeciętnego wzrostu, zalecana wysokość powierzchni roboczych wynosi 95‒110 cm od podłogi. W przypadku czynności, które wymagają dużej dokładności, stół powinien znajdować się 5‒10 cm poniżej wysokości łokcia.
W zadaniach sklasyfikowanych jako praca lekka powierzchnia robocza powinna być umieszczona pomiędzy 10 a 15 cm poniżej wysokości łokci. W czynnościach, w których używa się dużo siły, najlepiej, jeżeli blat znajduje się od 15 cm do 40 cm poniżej wysokości łokci.
Poza tym kilka innych czynników wpływa na optymalną wysokość stołu. Są to m.in.: wymagana ilość wolnej przestrzeni pod blatem, możliwa zmienność rozmiarów obrabianego przedmiotu i potrzeby w zakresie pola widzenia.
Praca na siedząco
Praca w pozycji siedzącej ma zalety i wady. Pierwsze to m.in.: możliwość uniknięcia nienaturalnej postawy, mniejsze zużycie energii i mniejsze obciążenie układu sercowo-naczyniowego. Wady pracy siedzącej to z kolei: ograniczona mobilność, brak możliwości użycia większej siły w pracach ręcznych oraz zagrożenie skrzywieniem kręgosłupa.
W pracy siedzącej wydajność pracownika również zależy od prawidłowej postawy. Generalnie łydki i uda osoby siedzącej na krześle powinny tworzyć kąt prosty. Zasada ta dotyczy także ramienia i przedramienia, chociaż w tym przypadku dopuszczalne jest, by kąt ten był nieco większy niż 90°. Stopy powinna z kolei trzymać płasko na podłodze.
Od krzesła wymaga się zatem, żeby umożliwiało pracę w takiej pozycji, bez względu na wzrost, wagę, budowę czy sprawność pracownika, jak też jej dopasowanie do warunków panujących na stanowisku, głównie wysokości stołu roboczego i rozmieszczenia na nim wyposażenia i pozostałych przedmiotów. Powinno również umożliwiać użytkownikowi jej łatwą zmianę, bez utraty podparcia.
Dlaczego wysokość krzesła jest ważna?Z kilku powodów nie powinno się korzystać ze zbyt wysokiego krzesła. Przede wszystkim destabilizuje to ciało, wywołując zmęczenie. Jest wówczas również wywierany nadmierny nacisk na nerw kulszowy, co powoduje ból i dyskomfort i na uda, co z kolei blokuje dopływ krwi do kończyn dolnych, prowadząc do powstawania żylaków i obrzęków. Ponadto siedząc na za wysokim krześle, nie korzysta się prawidłowo z podparcia lędźwi. To wywołuje ból pleców. Podobnie nie jest zalecane siedzenie na krześle zbyt niskim. Za tym, by tego nie robić, przemawia to, że powoduje to: zaburzenia krążenia krwi w kończynach dolnych, a przez to ich obrzęk, nacisk na narządy wewnętrzne oraz nadmierny, powodujący dyskomfort, ucisk na pośladki. Oprócz tego, jeżeli stół jest za wysoki: lędźwie nie mają podparcia, kręgosłup jest przeciążony, ramiona są nadwyrężone, a głowa zbyt odchylona. |
Podział blatu na strefy
Zasad ergonomii należy także przestrzegać, planując rozmieszczenie wyposażenia i pozostałych przedmiotów, którymi operuje lub z których w jakikolwiek sposób korzysta pracownik (narzędzi, materiałów, pojemników). Naczelna zasada jest taka, żeby były łatwo dostępne i rozlokowane tak, aby znajdowały się w zasięgu osoby, która się nimi posługuje. Należy przy tym unikać obracania tułowia i ruchów ramion podczas sięgania po nie, zwłaszcza w przypadku ciężkich rzeczy, czyli o wadze powyżej 1 kilograma.
Generalnie przestrzeń na stanowisku w zasięgu pracownika można podzielić na strefy. Pierwsza obejmuje obszar na wprost niego, który jest optymalny do pracy obiema rękami, gdyż sięgają tam bez dodatkowego wysiłku. Po obu stronach tej strefy trzeba umieszczać obiekty, po które sięga się zazwyczaj jedną ręką, jak narzędzia. W większym oddaleniu, z obydwu stron powinny się natomiast znajdować przedmioty, których używa się okazjonalnie, przykładowo w to miejsce można odkładać puste pojemniki.
Na przykład na stanowisku montażu zaleca się, żeby pojemniki z podzespołami umieszczać w pierwszej albo najwyżej w drugiej strefie. Im częściej pracownik będzie sięgał do danego pudełka, tym bliżej niego powinno się ono znajdować.
Kąty widzenia. oświetlenie
Przestrzeń na stanowisku roboczym można oprócz tego podzielić na strefy ze względu na zdolność widzenia. Wyróżnia się dwie. W pierwszej z nich, węższej, człowiek jest w stanie zobaczyć kilka obiektów jednocześnie, bez konieczności poruszania głową czy oczami. By zobaczyć przedmioty w drugiej, szerszej, która obejmuje pierwszą, wymagany jest już ruch gałki ocznej, lecz nie trzeba jeszcze obracać głowy. Poza strefą drugą obrót głowy jest już konieczny. Generalnie zaleca się, by ograniczać ruchy głowy oraz oczu, ponieważ rozprasza to pracownika i przy dłuższej pracy również męczy. Dotyczy to nie tylko rozmieszczenia przedmiotów, którymi operuje osoba pracująca na danym stanowisku, ale też jego trwałego wyposażenia. Przykładem są tabliczki informacyjne, które powinno się umieszczać na wysokości wzroku. Ten ostatni męczy również niewłaściwie oświetlenie.
Warto jest tu wspomnieć o jego wielorakiej roli – sztuczne światło na stanowiskach pracy oprócz tego, że pełni funkcję użytkową, doświetlając przestrzeń roboczą w dzień oraz pozwalając na pracę w nocy, wpływa również na samopoczucie i koncentrację pracowników, jak i zapobiega zaburzeniom rytmu okołodobowego przy pracy zmianowej. Projektując oświetlenie, należy zwrócić uwagę głównie na to, aby: unikać dużych kontrastów, olśnień, odblasków, migotania i dostosować natężenie światła do wymagań zadania.
Julia Kustra
|
Część 2. Wyposażenie stanowisk pracy
Wychodząc naprzeciw potrzebom projektantów stanowisk pracy w przemyśle, którzy powinni się stosować do powyższych zasad ergonomii, dostawcy ich wyposażenia poszerzają swój asortyment o odpowiednie do tego celu rozwiązania. Przykładem są zestawy pasujących do siebie komponentów, w różnych wersjach, z których można skompletować elementy wyposażenia, takie jak stoły robocze czy regały.
Korzyści z modułowości
Modułowość ma liczne zalety. Przede wszystkim zapewnia dowolność w łączeniu różnych części. To z kolei pozwala dostosować się do specyficznych wymagań procesu produkcyjnego, który będzie na stanowisku realizowany, jak i nietypowych potrzeb pracowników, a przy tym równocześnie zapewnić zgodność z ogólnymi zasadami bezpiecznej oraz komfortowej pracy, lepiej niż w przypadku skorzystania ze zestandaryzowanych kompletów wyposażenia.
Oprócz tego w przyszłości łatwiej będzie takie stanowisko przeorganizować lub rozbudować stosownie do bieżących potrzeb. Elastyczność pod tym względem jest ważna, jeżeli planujemy rozwój przedsiębiorstwa, przykładowo poszerzenie asortymentu czy zwiększenie wolumenu produkcji. Dlatego, wybierając dostawcę wyposażenia, warto sprawdzić, jak szeroka i różnorodna jest jego oferta w zakresie zestawów modułowych. W ofercie producentów komponentów systemów modułowych można znaleźć m.in. profile metalowe do budowy stołów roboczych.
Modułowe stoły robocze i regulacja ich wysokości
Dostępne są moduły konstrukcyjne, które umożliwiają zbudowanie stanowiska o szkielecie pudełkowym albo standardowym (biurkowym). Te drugie wyróżnia większa ilość wolnego miejsca na nogi, co jest ważne, jeżeli przewidywana jest praca siedząca, podczas której będzie wsuwane i wysuwane krzesło. Standardem są nóżki poziomujące, które umożliwiają skompensowanie nierówności podłoża. Profile są dostępne w wersji zabezpieczonej gumową osłoną, która zabezpiecza przedmioty wrażliwe na uderzenie przed kontaktem z twardymi krawędziami.
Ważną cechą stołów roboczych jest możliwość regulacji ich wysokości. Realizuje się ją na różne sposoby. Przykład to mechanizm łańcuchowy z przekładnią podnoszący blat, którego wysokość ustawia się, używając korby. W takich meblach często osłona mechanizmu podnoszącego, po podniesieniu blatu, wykorzystana może być jako półka.
Tomasz Wierzbicki
|
Ochrona przed kolizjami i zakleszczeniem
Wyposaża się je poza tym w siłowniki umożliwiające płynną regulację wysokości. Oprócz tego czasem dostępne są przyciski, w pamięci których zapisać można ustawienia dla wybranych wysokości, pozwalające na szybką reorganizację stanowiska dzięki łatwemu przełączaniu pomiędzy różnymi konfiguracjami przez przemieszczanie poszczególnych modułów stanowiska w górę i w dół.
Aby zapobiec kolizjom elementów ruchomych, wyposaża się je w czujniki nacisku – w razie kontaktu z przeszkodą cofają one dany moduł i go zatrzymują. Stanowiska tego typu wyposaża się także w zabezpieczenia, po aktywowaniu których elementy pozostają zablokowane, co zapobiega ich nieoczekiwanemu przesuwowi. Poza tym w normalnym trybie pracy stosowane są też środki ochronne zabezpieczające użytkowników przed uszkodzeniem ciała przez elementy ruchome. Przykładem jest ochrona przed zakleszczeniem. Na stanowiskach, które w nią wyposażono, po wciśnięciu przycisku, który uruchamia podnoszenie albo opuszczanie modułu, przemieszcza się on, aż osiągnie ustaloną odległość od położenia docelowego. Wtedy się automatycznie zatrzymuje. Dopiero po ponownym wciśnięciu przycisku mechanizm znowu się uruchamia, wówczas jednak moduł przesuwa się ze zmniejszoną prędkością, aż osiągnie położenie krańcowe.
Akcesoria modułowe
stołu roboczego jest nieregulowana, warto uzupełnić stanowisko o podest dla niższych pracowników albo platformę, na której będzie można ustawiać stół z myślą o osobach wysokich. Dostępne są oprócz tego akcesoria modułowe, jak blaty, podnóżki oraz dostawki, kompatybilne z modułowym szkieletem. Dodatkowe elementy są dostępne w różnych wersjach. Przykładowo blaty są przystosowane do różnych obciążeń, zaś te wzmocnione może charakteryzować: podwyższona odporność na ścieranie, uderzenia, zarysowania, środki chemiczne (rozpuszczalniki, kwasy, oleje) czy krótkotrwały kontakt z obiektami o podwyższonej temperaturze.
Funkcję podnóżka może z kolei spełniać profil w osłonie gumowej zamontowany jako rozpórka. Poza tym dostępne są podnóżki lite, w postaci deski o regulowanym nachyleniu. Oferowane są one w wersjach do montażu na ramie na stanowiskach o szkielecie pudełkowym albo standardowym (biurkowym), z przednią krawędzią zabezpieczoną metalową nakładką chroniącą je przed przedwczesnym zużyciem.
Dostawki również budowane są z profili metalowych. Na tego rodzaju nadbudówkach można mocować narzędzia, oświetlenie czy półki materiałowe.
Półki, szafki, szuflady
Półki materiałowe, zapewniające ergonomiczny dostęp do przedmiotów (podzespołów, narzędzi), mogą być mocowane na różnych wysokościach, w różnych odstępach, z różnych nachyleniem. Są również dostępne w wersjach wzmocnionych, na przykład w wykonaniu z aluminium, które można obciążyć cięższym ładunkiem oraz z dodatkowymi elementami pomocniczymi do dokowania, które ułatwiają załadunek i wyjmowanie materiałów. Dostępne są również półki narzędziowe i uchwyty na narzędzia z zasobnikami kubełkowymi, o nachyleniu ułatwiającym wkładanie i wyjmowanie narzędzi lub otwarte, w których nie zbiera się brud i w których można przechowywać narzędzia dłuższe, cięższe, o nietypowym kształcie. Tego typu akcesoria sprzyjają utrzymaniu porządku na stanowisku, co z kolei przekłada się na oszczędność czasu, który nie jest marnowany na szukanie narzędzi mających ustalone miejsce odkładania po użytkowaniu.
Dodatkowe wyposażenie to poza tym szafki, w tym szafki podblatowe oraz szuflady, z cichym domykiem, automatycznym zamknięciem i możliwością zablokowania wszystkich jednocześnie oraz szuflady podblatowe na klawiatury. Oprócz tego stanowisko można uzupełnić o: uchwyty na kubki, butelki czy ściereczki.
Case study: Narzędzia ważnym elementem stanowiskaW pewnym zakładzie pracownicy zaczęli się uskarżać na ból w dłoniach podczas pracy z użyciem takich narzędzi, jak klucze płasko-oczkowe oraz klucze udarowe. W przypadku pierwszych za źródło problemu uznali nadmierny nacisk, szczególnie podczas operowania nimi w ciasnych przestrzeniach i luzowaniu mocno zardzewiałych części, a w drugim zbyt silne wibracje. Pracownicy z dokuczliwymi skutkami posługiwania się tymi narzędziami radzili sobie, często przerywając pracę, w przeciwnym razie odczuwali drętwienie i mrowienie rąk. W reakcji na skargi personelu oraz chcąc uniknąć sumarycznie kosztownych przestojów, pracodawca przeprowadził pomiar natężenia wibracji. Okazało się, że nie przekraczało ono wartości dopuszczalnych podanych w stosownych normach. Przyjęto zatem, że nadwrażliwość osób zatrudnionych w tym zakładzie wynika z ich indywidualnych predyspozycji, jak również istniejących albo wcześniej przebytych schorzeń, przez które poziomy wibracji określone przepisami ich nie dotyczą. Dlatego zdecydowano się podjąć dodatkowe działania zmniejszające niepożądane dolegliwości. W tym celu zakupiono rękawice dwóch typów – przeznaczone, dzięki specjalnej wyściółce na palcach oraz dłoniach, do zmniejszania dyskomfortu w pracy z kluczami płasko-oczkowymi i rękawice antywibracyjne. Ich koszt, dzięki ograniczeniu liczby nieplanowanych przerw w pracy, zwrócił się w ciągu kilku dni. Poza tym w przyszłości zaplanowano wymianę obecnie używanych narzędzi na nowe, o mniejszym poziomie wibracji oraz dodatkowe badania pracowników, którzy mają problemy z układem mięśniowo-szkieletowym. |
Przechowywanie w pojemnikach, podnośniki, akcesoria
Ważnym komponentem stanowisk roboczych są pojemniki wykorzystywane do przechowywania zwykle małych części, takich jak nakrętki czy śruby. Dzięki nim można je zbiorczo umieścić w zasięgu ręki pracownika. Są to zwykle kompaktowe, wytrzymałe pojemniki, które można układać w stosy w celu zmniejszenia miejsca zajętego przez nie na blacie stołu roboczego.
Ich uzupełnienie stanowią zsypy, które są domontowywane do pojemnika. Ułatwiają one jego zbiorcze napełnianie. Pojemniki wyposaża się oprócz tego w zasuwane osłony chroniące części, które są w nich przechowywane na stanowisku, i zapobiegające ich rozsypywaniu się podczas przenoszenia między stanowiskami. Pojemniki montuje się na profilach szkieletu stanowiska albo w specjalnych uchwytach.
Są zwykle dostępne w kilku standardowych rozmiarach oraz w wykonaniach z różnych materiałów na przykład ze zsypem z aluminium, a uchwytem i końcówkami do napełniania wykonanymi z tworzywa sztucznego i stalową podstawą.
W przypadku, gdy przedmioty poddawane obróbce albo materiały dużo ważą, warto rozważyć uzupełnienie stanowiska o podnośnik, który odciąży pracownika w zakresie podnoszenia, a potem odkładania ciężarów. Takie urządzenie znacznie też przyspiesza te zadania.
Kolejne przydatne elementy to podłokietniki, zwykle mocowane zaciskowo do stołu. Chronią one nadgarstki i odciążają ramiona pracownika oraz ułatwiają wykonywanie precyzyjnych ruchów w czasie zadań montażowych. Do akcesoriów zalicza się także listwy zasilające, elektryczne oraz do podłączenia narzędzi pneumatycznych zasilanych sprężonym powietrzem i maty podłogowe.
Maty, tablice informacyjne
Pierwsze z tytułowych komponentów to specjalne podkładki zmniejszające nacisk wywierany przez twarde podłoże na stopy. Wykonuje się je z tworzyw sztucznych, przykładowo umieszczając spienioną gumę pomiędzy wierzchnią warstwą polipropylenu a dolną warstwą z gumy nitrylowej. Inne zestawienia to na przykład: poliamid + spieniona guma + guma nitrylowa i mieszanka gum NBR/SBR z nitrylem (wierzch) + pianka EPDM (spód).
Maty zmęczeniowe wykonuje się także jako jednowarstwowe, przykładowo z pianki PCV. Podkładki tego typu są przeważnie pokryte wypukłym wzorem, który stymuluje krążenie krwi podczas chodzenia. Mogą też mieć otwory drenujące, w których gromadzą się luźne zanieczyszczenia. Oczka ułatwiają poza tym odprowadzanie rozlanych cieczy pod matę. Wybierając matę, trzeba zwrócić uwagę na kilka cech – inaczej zamiast poprawić komfort stanowiska, można zagrozić bezpieczeństwu jego obsługi (patrz: ramka).
Na stanowiskach potrzebne są również tabliczki informacyjne, na przykład z instrukcjami montażowymi czy w zakresie bezpieczeństwa pracy. Są one mocowane do blatów albo do profili, poziomo lub pionowo.
Jak wybrać matę?
Wybierając matę, powinno się zwrócić uwagę na kilka cech – w przeciwnym razie zamiast poprawić komfort stanowiska, można zagrozić bezpieczeństwu pracowników. Takimi są właściwości antypoślizgowe. Warto tu wspomnieć o istotnym problemie użytkowym związanym z tą konieczną cechą mat. Chodzi o to, że gdy ich przyczepność sprawia, że but się blokuje, stopa wewnątrz przesuwa się mimo to. Tarcie temu towarzyszące nagrzewa stopę od spodu, co, jeżeli się często powtarza, jest niekomfortowe, a nawet bolesne. Żeby tego uniknąć, wkładkę antypoślizgową powinno się umieścić również w bucie. Ponadto maty antyzmęczeniowe muszą mieć nachylone (fazowane) krawędzie, dzięki czemu nikt się o nie nie zaczepi. Problemem nie będzie również przemieszczanie po nich elementów wyposażenia stanowiska na kółkach. Ważne cechy to też miękkość i grubość. Nie zawsze jednak im są większe, tym lepiej, ponieważ chodząc po zbyt grubej i/lub za miękkiej macie, pracownik może się czuć niepewnie. |
Krzesła i oświetlenie stanowisk pracy
Przykładowe opcje, obecnie standardowo dostępne w krzesłach zaprojektowanych z uwzględnieniem zasad ergonomii, to z kolei: zmiana wysokości siedziska, kąta nachylenia oparcia w stosunku do siedziska, czemu może towarzyszyć jednoczesna zmiana kąta ustawienia siedziska oraz dopasowanie optymalnej siły nacisku oparcia i dynamiki fotela do wagi użytkownika, regulacja wysokości oparcia, głębokości siedziska i kąta jego nachylenia.
Warto również zwrócić uwagę, czy istnieje możliwość zmiany ustawienia podłokietników oraz regulacji stopnia odchylenia zagłówka. Inne istotne cechy dobrze dobranego krzesła roboczego to m.in.: oparcie ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić pewne podparcie dolnej części pleców, przednia krawędź siedziska zakrzywiona w dół, nieśliskie obicie i stabilna podstawa. Wstawanie i obracanie się ułatwi krzesło obrotowe.
W zakresie oświetlenia stanowisk pracy z kolei przykładowe opcje to: zmiana wysokości lampy, kąta padania światła, jego natężenia, koloru, przydatna w razie pracy z substancjami wrażliwymi na promieniowanie o określonej długości fali, oraz możliwość rozbudowy o kolejne moduły oświetleniowe. Dostępne są także źródła światła w oprawach nietłukących się, konieczne m.in. w maszynach, ze względu na możliwość ich zablokowania drobinami szkła lub zanieczyszczenia nimi produktu (na przykład w produkcji spożywczej, farmaceutycznej) i na stanowiskach roboczych ze względu na bezpieczeństwo pracowników. Dostawcy oferują też różne opcje montażu, na wieszakach i profilach rozpórkowych i formy wykonania (listwy oświetleniowe, kolumny świetlne).
Wymagania stawiane krzesłomWysokość siedziska nad podłogą powinna być regulowana, tak by siedzący mógł ustawić nogi pod kątem prostym oraz ze stopami płasko na podłodze, równocześnie dostosowując się do wysokości powierzchni roboczej. Powierzchnia siedziska powinna być wyściełana, zwłaszcza z przodu, by nie wrzynała się w tył kolana. Jego minimalna szerokość to 40 cm. Jeśli chodzi o jego głębokość, to powinna być tak dobrana, by siedzący był w stanie dosięgnąć oparcia (maks. 40 cm mierzone od przedniej krawędzi oparcia do przedniej krawędzi siedziska). Siedzenie nie powinno się uginać na więcej niż 1–2 cm przy naciśnięciu ręką. W przeciwnym razie, w przypadku, jeśli siedzisko będzie za miękkie, nie zapewni wystarczającego oparcia pośladkom ani tyłom ud. Z drugiej strony, zbyt twarde będzie uciskać te części ciała. Dobrze, jeżeli można zmieniać nachylenie siedziska. Pochylanie do przodu ułatwia sięganie po przedmiot i nachylenie się nad blatem w czasie wykonywania pracy wymagającej dużej precyzji. Ważny jest w takim przypadku materiał pokrycia siedziska – jeżeli zostanie źle dobrany, będzie sprzyjał ślizganiu się użytkownika. Przed zsunięciem się z krzesła zabezpiecza go możliwość odchylenia się do tyłu. Oparcie z kolei powinno być wyprofilowane odpowiednio do kształtu kręgosłupa i musi wspierać dolną część pleców. |
Podsumowanie
Początkowo za niedosięgnięcia w zakresie organizacji stanowiska pracy cenę płaci pracownik, który musi je zrekompensować większym wysiłkiem, jeżeli musi używać siły, albo zmęczeniem niewłaściwą pozycją, na przykład nadmiernym wygięciem, rozciągnięciem albo skurczeniem ciała, gdy musi trwać w niej długi czas albo okresowo ją przybierać. Szybko jednak skutki tego odczuwać zaczyna też pracodawca.
Nieprawidłowo zorganizowane stanowisko pracy oznacza bowiem także straty mierzone czasem, który nie został spożytkowany w sposób bezpośrednio przekładający się na wartość produktu, lecz w zamian został zmarnowany na przykład na wykonywanie zbędnych ruchów. Takie są konieczne, jeżeli pracownik musi okresowo donosić na stanowisko materiały albo narzędzia, zwłaszcza jeżeli znajdują się one w większej odległości albo musi poświęcić dużo czasu, żeby je znaleźć. Podobnie, jeżeli jest zmuszony bezczynnie czekać na dostawę materiałów, traci wówczas cenny z punktu widzenia pracodawcy czas.
Przede wszystkim jednak w warunkach niekomfortowych pracownik szybciej się męczy, co z kolei sprawia, że jest mniej wydajny oraz częściej robi przerwy w pracy. Z czasem prowadzić może to do rozwinięcia się przewlekłych schorzeń, jak na przykład ból pleców. Biorąc pod uwagę, że społeczeństwo się starzeje, a więc rośnie też średni wiek siły roboczej, pracodawcy powinni się liczyć z tym, że dolegliwości te będą się rozwijać szybciej, a skarżących się na nie będzie przybywać. Z tym z kolei wiążą się ich częstsze nieobecności w pracy.
Monika Jaworowska
