Szkolenia w przemyśle

Chociaż tematyka oraz grupy odbiorców poszczególnych szkoleń dla przemysłu często się pokrywają, umownie można je podzielić na kilka kategorii. Wyróżnia się:

• te skierowane do określonych branż;
• kursy tematyczne, które dotyczą określonych zagadnień, często wspólnych dla kilku gałęzi przemysłu;
• szkolenia stanowiskowe;
• kursy z obsługi urządzeń i oprogramowania z oferty konkretnych producentów;
• szkolenia z norm;
• kursy z zagadnień nietechnicznych, np. biznesowych czy z zakresu organizacji pracy.

W artykule przedstawiamy przykładowe szkolenia zaliczane do wymienionych grup.

Kto się szkoli z GMP?

Omawianie kategorii szkoleń branżowych zacznijmy od tych dla przemysłu farmaceutycznego. Dotyczą one m.in. dobrych praktyk wytwarzania GMP (Good Manufacturing Practice). Chodzi o zasady, których muszą przestrzegać producenci wyrobów leczniczych, żeby uzyskać pozwolenie na ich dopuszczenie do obrotu zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W ramach szkoleń na ten temat zwykle na wstępie omawiane są podstawy prawne – polskie (prawo farmaceutyczne, mające zastosowanie rozporządzenia) i międzynarodowe. Następnie przedstawiane są ogólne wymagania dobrych praktyk wytwarzania, które później zostają uszczegółowione.

Doprecyzowuje się wytyczne w zakresie: kwalifikacji i higieny personelu, budynków i pomieszczeń produkcyjnych, urządzeń procesowych. Jeżeli chodzi o obiekty, zalecenia GMP dotyczą: obszarów produkcyjnych, pomieszczeń magazynowych oraz kontroli jakości i obejmują ich projekt, konstrukcję, wyposażenie, jakość wody, gospodarkę ściekami i odpadami oraz utrzymanie (remonty, konserwację, odkażanie). Wymogi stawiane urządzeniom również dotyczą ich projektu, konstrukcji i utrzymania (konserwacji, czyszczenia). Wśród poruszanych tematów są także: dobre praktyki na kolejnych etapach produkcji, pakowania i znakowania z uwzględnieniem specyfiki różnych typów produktów (tabletki, płyny, maści, kremy), zapobieganie zanieczyszczeniom krzyżowym, opracowywanie dokumentacji i nadzór nad nią, procedura wycofania produktu.

Marcin Podsiadły

EMT-Systems

Co oferujecie w ramach proponowanych szkoleń?

Obecny w Centrum Szkoleń Inżynierskich EMT-Systems model współpracy wykorzystujący doświadczonych praktyków pozwala na realizację kursów z praktycznie każdej dziedziny, w tym elektryki, hydrauliki siłowej, mechaniki, automatyki przemysłowej, obróbki skrawaniem czy z tworzyw sztucznych. Oferta obejmuje szkolenia podstawowe zarówno dla osób bez doświadczenia w przemyśle, jak i dla wieloletnich ekspertów. W dziale automatyki przemysłowej proponujemy szkolenia z zakresu programowania sterowników PLC i robotów przemysłowych, tworzenia wizualizacji dla procesów przemysłowych z wykorzystaniem paneli operatorskich HMI oraz systemów SCADA, sieci przemysłowych, a także pozostałych technologii skupionych wokół automatyzacji – technik napędowych, konkretnych języków programowania, programów bezpieczeństwa czy algorytmów regulacji procesowej. Dla przykładu, kompetencje z zakresu samego programowania PLC można zdobywać zgodnie ze ścieżką szkoleniową składającą się z czterech poziomów zaawansowania, gdzie na poziomie pierwszym omawiane są zasady tworzenia oprogramowania i obsługi urządzeń, z kolei czwarty poziom porusza zagadnienia związane z architekturą kompletnych systemów sterowania i szeroko pojętą standaryzacją.

W jakiej formie współpracujecie z uczelniami wyższymi?

Współpraca z uczelniami wyższymi jest obecna na kilku płaszczyznach. Wśród kadry trenerskiej znajduje się wielu wykładowców związanych ze środowiskiem akademickim, którzy mają także doświadczenie przemysłowe. EMT-Systems jest też współorganizatorem Studiów Podyplomowych Politechniki Śląskiej – "Automatyzacja, Robotyzacja i Cyfryzacja Procesów Produkcyjnych" oraz Studiów MBA "Przemysł 4.0". Co więcej, firma udostępnia swoje laboratoria dydaktyczne i urządzenia uczelniom wyższym.

Szkolenia farmaceutyczne

Oprócz tego prowadzone są szkolenia poświęcone higienie linii produkcyjnych. Omawia się na nich m.in.: zagrożenia mikrobiologiczne, charakterystyki preparatów do mycia i dezynfekcji, czynniki wpływające na ich skuteczność, wymagania higieniczne dla urządzeń, wpływ różnych materiałów i elementów konstrukcyjnych (połączeń, uszczelnień) na dokładność czyszczenia, ocenę pod tym kątem wybranego wyposażenia (zawory, pompy, wymienniki, zbiorniki), zasady montażu urządzeń pomiarowych w sposób ułatwiający zachowanie higieny, a także zapobieganie i rozwiązywanie problemu martwych przestrzeni.

Personel zakładów farmaceutycznych może się też szkolić z konkretnych procesów produkcyjnych. Są wśród nich np. kapsułkowanie proszków i tabletkowanie. Podczas kursów dotyczących drugiego zadania przedstawiane są m.in.: metody przygotowywania mieszanek tabletkowych, techniki ich granulacji (sucha przez kompaktowanie, mokra przez zagniatanie, mokra metoda fluidyzacji), budowa i zasada działania tabletkarek, parametry oraz zasady optymalizacji procesu tabletkowania, techniki powlekania (filmowego, otoczką cukrową), budowa i zasada działania powlekarek.

Mariusz Michalski

Pilz Polska

Do jakich grup odbiorców są skierowane Wasze szkolenia? Jaka jest ich tematyka?

Szkolenia oferowane przez PILZ Polska kierujemy do szerokiego grona odbiorców związanych z przemysłem, automatyką i bezpieczeństwem. Ich uczestnikami są w szczególności inżynierowie i technicy, którzy zajmują się projektowaniem, wdrażaniem oraz utrzymaniem systemów automatyki przemysłowej. Istotną grupę stanowią również specjaliści ds. bezpieczeństwa maszyn, odpowiedzialni za odbiory maszyn w zakładzie, ocenę ryzyka oraz wdrażanie rozwiązań zapewniających bezpieczną pracę urządzeń. Szkolenia są też przeznaczone dla menedżerów i kadry kierowniczej, czyli osób podejmujących decyzje o inwestycjach w systemy bezpieczeństwa i zarządzających projektami z zakresu automatyzacji. Dodatkowo oferta jest skierowana do pracowników utrzymania ruchu, którzy dbają o codzienne funkcjonowanie maszyn zgodnie z obowiązującymi normami bezpieczeństwa.

Tematyka szkoleń obejmuje przede wszystkim zagadnienia związane z bezpieczeństwem maszyn i urządzeń, w tym przepisy prawne, normy oraz praktyczne aspekty ich stosowania. Duży nacisk kładziemy na metodologię oceny ryzyka i przeprowadzanie audytów bezpieczeństwa maszyn w zakładach. Uczestnicy mają też możliwość zgłębiania wiedzy z zakresu technologii automatyzacji, w tym programowania, konfiguracji i obsługi systemów sterowania, takich jak sterowniki PLC, moduły bezpieczeństwa czy czujniki.

Szkolenia te wspierają firmy w spełnianiu wymagań prawnych, podnoszeniu standardów bezpieczeństwa oraz zwiększaniu efektywności operacyjnej, co czyni je nieocenionym narzędziem dla nowoczesnych przedsiębiorstw.

Czy współpracujecie z uczelniami wyższymi?

Tak. Firma angażuje się w inicjatywy edukacyjne, wspierając rozwój wiedzy i umiejętności studentów w dziedzinie automatyki przemysłowej oraz bezpieczeństwa maszyn. Współpraca ta obejmuje organizowanie warsztatów, szkoleń oraz wykładów, które pozwalają studentom zdobywać praktyczne doświadczenie i zapoznawać się z najnowszymi technologiami stosowanymi w przemyśle. PILZ Polska udostępnia też swoje rozwiązania, takie jak sterowniki PLC, moduły bezpieczeństwa czy oprogramowanie, które są wykorzystywane podczas zajęć dydaktycznych i projektów naukowych. Współpraca z uczelniami często obejmuje również wsparcie w realizacji prac dyplomowych, a także możliwość odbycia praktyk i staży w firmie. Dzięki temu studenci mają szansę poznać rzeczywiste zastosowania zdobytej wiedzy oraz nawiązać kontakty z profesjonalistami z branży.

Zaangażowanie PILZ Polska w edukację akademicką pozwala zarówno na popularyzację wiedzy o bezpieczeństwie w przemyśle, jak i na kształcenie przyszłych specjalistów, którzy będą w stanie sprostać wymaganiom rynku pracy.

Branża tworzyw sztucznych

Do kategorii branżowych zaliczyć można też szkolenia dla przemysłu tworzyw sztucznych. Są one ze względu na tematykę podzielone przeważnie na kursy dotyczące: właściwości tych materiałów, projektowania komponentów z nich wykonywanych oraz technik ich przetwórstwa.

Podczas szkoleń pierwszego typu zwykle omawiane są takie zagadnienia, jak: podstawowe pojęcia z zakresu polimerów, ich budowa i jej wpływ na właściwości tworzyw sztucznych, ich klasyfikacja, głównie ze względu na zastosowanie oraz właściwości przetwórcze. Przedstawiane jest również ich porównanie z innymi materiałami wykorzystywanymi w przemyśle, takimi jak metale czy ceramika. Poza tym analizowane są wpływy różnych dodatków na właściwości tworzyw (m.in. stabilizatorów, barwników, antypirenów).

Z kolei w ramach szkoleń z zakresu projektowania elementów z tego typu materiałów na wstępie poruszana jest przeważnie tematyka ich właściwości wytrzymałościowych oraz metod ich badania w próbach m.in. rozciągania, zginania, ściskania. Następnie przedstawiane są wskazówki odnośnie do projektowania konkretnych typów konstrukcji, np.: elementów żebrowanych, połączeń zatrzaskowych, gwintowych, wciskowych, łożysk, kół zębatych, osłon, korpusów, obudów.

Podczas szkoleń poświęconych przetwórstwu tworzyw sztucznych głównym tematem jest technika wtrysku. W ich trakcie omawiane są typowo: budowa wtryskarki, przebieg jej cyklu pracy, procesy zachodzące w formie wtryskowej, parametry wtrysku, zasady projektowania form wtryskowych.

Jerzy Kustra

Cleanproject

Do jakich grup odbiorców są skierowane Wasze szkolenia? Jaka jest ich tematyka?

Szkolenia skierowane są zarówno do tych podmiotów, które już mają strefy czyste, jak i do tych, które dopiero planują taką inwestycję. Przy czym są to podmioty zlokalizowane w różnych branżach bądź dziedzinach nauki, takich jak elektronika, farmacja, motoryzacja czy przemysł kosmiczny, ale także przemysł spożywczy, produkcja opakowań czy np. produkcja okien i wiele innych.

Tematyka jest bardzo szeroka i dotyczy lokowania oraz prowadzenia procesów w cleanroomach i strefach EPA. Oferujemy kilkanaście programów szkoleń wykładowych i praktycznych, realizowanych we współpracy z Polskim Stowarzyszeniem Czystych Technologii, a opartych na standardach ICCCS. Kursanci znajdują tu szeroki zakres tematów – od projektowania i budowania stref, poprzez ich przygotowanie do funkcjonowania, serwis, wyposażanie, dekontaminację, procedury i pomiary, aż po skuteczne prowadzenie konkretnego procesu.

Czy współpracujecie z uczelniami wyższymi?

Współpraca z uczelniami i środowiskiem naukowym jest niezwykle ważna, zarówno dla nas jako firmy technologicznej, jak i – mamy nadzieję – dla partnerów w świecie nauki. Oczywiście uniwersytety to nasi klienci, dla których budujemy cleanroomy czy realizujemy dostawy, a szczególnie ważne są dla nas szkolenia kadr i studentów oraz wspólne projekty badawcze, naukowe, współpraca przy doktoratach czy staże. Pracujemy z uniwersytetami polskimi, jak również w USA, Holandii i we Włoszech, często łącząc kadry i wymieniając wiedzę we wspólnych projektach, nierzadko bezpłatnie. Ta współpraca owocuje korzyściami na poziomie biznesowym, ale także daje ogromną satysfakcję i przekonanie, że nasz kraj rozwija się i możemy brać udział w globalnych wyzwaniach współczesności.

Szkolenia z sieci przemysłowych

Tytułowe szkolenia, które można zaliczyć do kategorii tematycznych, poświęcone są protokołom sieci polowych oraz tym opartym na Ethernecie. Przedstawia się podczas nich tematy ogólne, np. różnice i podobieństwa, jakie występują między sieciami w segmentach informatycznym IT i operacyjnym OT, topologie sieci OT, model ISO/OSI, specyfikę różnych mediów transmisyjnych, jak również zagadnienia typowe dla konkretnych protokołów.

Przykładowe tematy poruszane podczas kursów z podstaw Ethernetu Przemysłowego to: budowa ramki ethernetowej, adresy MAC, protokół IP, adres IP, maska, budowa pakietu IP, routing statyczny, dynamiczny, protokół połączeniowy TCP, protokół bezpołączeniowy UDP, protokoły warstwy aplikacji, podstawy konfiguracji przełączników LAN, redundancja, podstawy filtrowania ruchu sieciowego, zarządzania siecią, diagnostyka. W przypadku szkoleń z opartego na Ethernecie Profinetu omawia się ponadto m.in.: zalecenia dotyczące okablowania, konfiguracji, parametryzacji i uruchamiania sieci, jej topologie, protokoły LLDP i SNMP, protokół MRP, wymianę danych w trybach RT i IRT.

Prowadzone są też kursy sprofilowane, np. z diagnostyki. W typowym programie szkoleń z tego zakresu w przypadku sieci Profibus poruszane są takie kwestie, jak: błędy popełniane na etapie budowy sieci, najczęstsze usterki, pomiary parametrów sieci i wykrywanie błędów przy użyciu multimetru i specjalnych testerów, analiza pakietów danych, repeatery diagnostyczne. Poprzedza się je wprowadzeniem obejmującym: porównanie sieci Profibus z innymi sieciami przemysłowymi, jej topologie, charakterystykę warstwy fizycznej RS485, złączy DB9, M12, zasady ekranowania przewodów, terminatory aktywne i dopasowanie sieci, repeatery i segmentację sieci, dobre praktyki montażowe, parametry komunikacji w sieci Profibus.

Cyberbezpieczeństwo

Uzupełnieniem tematyki sieciowej jest kwestia cyberbezpieczeństwa sieci przemysłowych. Podczas kursów temu poświęconych omawia się m.in.: przykłady i skutki ataków na systemy przemysłowe, protokoły przemysłowe w kontekście zagrożeń cyberbezpieczeństwa oraz wymagania prawne dla infrastruktury krytycznej. Szeroko przedstawia się także zwykle standard bezpieczeństwa systemów automatyki przemysłowej IEC 62443. Wśród poruszanych kwestii są uregulowane w tej normie zagadnienia z zakresu: poziomów bezpieczeństwa, podziału na strefy i kanały, segmentacji sieci, segmentacji stref i segregacji, koncepcji defence in depth i modelu Purdue. Obowiązkowymi tematami są także sieciowe mechanizmy bezpieczeństwa, przede wszystkim podstawy filtrowania ruchu sieciowego z wykorzystaniem firewalli i techniki szyfrowania danych.

Nowe technologie w szkoleniach

Dzięki nowym technologiom, przede wszystkim wirtualnej rzeczywistości i cyfrowym bliźniakom, pracownicy są szkoleni w realistycznych i interaktywnych środowiskach będących wirtualnymi reprezentacjami rzeczywistych obiektów, maszyn i procesów, które symulują konkretne miejsca pracy. Niektóre firmy szkoleniowe oferują też spersonalizowane kursy, z modułami, w których uczestnicy szkolą się w środowisku będącym cyfrowym bliźniakiem autentycznych części zakładu kursantów, które przeniesiono do wirtualnej rzeczywistości przez ich wcześniejsze zeskanowanie.

Podczas szkoleń w tej formie kursant korzysta z gogli i joysticka, które odseparowują go od bodźców zewnętrznych i umożliwiają interakcję z elementami cyfrowo wykreowanej przestrzeni, którą zostaje otoczony. Szkolenia w wirtualnej rzeczywistości pozwalają pracownikowi w bezpieczny i powtarzalny sposób przećwiczyć procedury i schematy działania na podobieństwo szkoleń w symulatorach. Ich zaleta to również możliwość przeszkolenia dużej liczby pracowników w szybki i efektywny sposób.

W ten sposób realizowane są różne scenariusze ćwiczenia umiejętności i reagowania na sytuacje, które mogą wystąpić na co dzień lub w sytuacjach nietypowych. Przykładowo, w ten sposób można zaznajomić nowo zatrudniane osoby z zakładem, zapoznając je z rozkładem pomieszczeń, dzięki czemu dowiedzą się, jak się po nich poruszać, żeby uniknąć zagrożeń. Ponieważ taki spacer będzie się odbywał w rzeczywistości wirtualnej, pracownik pozostanie odizolowany od realnego zagrożenia, a jednocześnie nie trzeba będzie wstrzymywać produkcji ani w nią ingerować. Pozwala to również zaoszczędzić czas.

Podobnie skuteczne są szkolenia z obsługi maszyn, pozwalające na bezpieczne eksperymentowanie i uczenie się bez ryzyka dla zdrowia i mienia. To ważne zwłaszcza w przypadku kursów związanych z użytkowaniem urządzeń niebezpiecznych i korzystaniem z substancji szkodliwych dla zdrowia. W tej formie przeprowadza się również szkolenia BHP. Pozwalają one pracownikowi w bezpieczny i powtarzalny sposób przećwiczyć procedury i schematy działania w wirtualnym zakładzie. W ten bezstresowy sposób szybciej przyswaja on informacje i lepiej zapamiętuje kroki postępowania, dzięki czemu później, już w sytuacjach stresowych, popełnia mniej błędów.

Obróbka metali i termografia

Szkolenia tematyczne obejmują także tak szerokie zagadnienia, jak obróbka materiałów. Przykładem są kursy z zakresu obróbki cieplnej metali. Przedstawia się na nich m.in.: mechanizmy zachodzące pod wpływem oddziaływania termicznego, popularne metody obróbki (hartowanie, wyżarzanie, przesycanie, starzenie), zasady doboru konkretnej techniki do wymaganych właściwości materiału, zmiany struktury oraz właściwości metali po obróbce cieplnej w oparciu na przemianach fazowych i strukturalne.

Kolejnym przykładem są szkolenia z zakresu galwanotechniki. W ramach kursów tego typu zwykle przedstawia się tematy takie jak: najważniejsze pojęcia i podstawy procesów galwanotechnicznych, metody przygotowania powierzchni, popularne metody obróbki galwanotechnicznej (cynkowanie, niklowanie, srebrzenie, złocenie, palladowanie, rodowanie, platynowanie, anodowanie, barwienie aluminium, chromowanie, miedziowanie) oraz techniki badania jakości powłok.

Do kategorii tematycznych można również zaliczyć szkolenia z konkretnych technik pomiarowych, np. pomiarów termowizyjnych. Ich program przeważnie obejmuje: podstawy termografii, rodzaje, budowę oraz zasadę działania kamer termowizyjnych, ich obsługę i konfigurację, czynniki, które mogą wpływać na pomiar temperatury, wyznaczanie emisyjności obiektów, planowanie badań termograficznych wybranych obiektów, interpretację i analizę obrazów termograficznych.

Szkolenia dla spawaczy

Zainteresowani tytułową profesją mogą wziąć udział m.in. w kursach, na których poznają podstawy tej techniki. Omawia się na nich zwykle: klasyfikację metod łączenia metali (spawanie, zgrzewanie, lutowanie) i procesów spawania, spawalność różnych materiałów, przyczyny odkształceń części spawanych i sposoby ich ograniczania, techniki przygotowania krawędzi blach, wpływ różnych parametrów na proces spawania, pozycje spawania, rodzaje i wymiarowanie spoin, typy pęknięć w złączach spawanych (gorące, zimne, lamelarne, wyżarzeniowe). Zainteresowani mogą także wziąć udział w kursach poświęconych normom branżowym, np. serii PN-EN 15085 dotyczącej spawania części pojazdów szynowych, zasadom projektowania konstrukcji spawanych i obliczania kosztów procesu spawania.

Na kursach z projektowania konstrukcji spawanych omawia się tematy takie jak: podstawy obliczeń konstrukcyjnych i obliczania spoin, oznaczanie spoin na rysunkach, zachowanie się złączy spawanych przy różnego rodzaju obciążeniach (statyczne, dynamiczne, przełomy), obciążenia dynamiczne i termomechaniczne w konstrukcjach spawanych. Na kursach poświęconych kosztom spawania przedstawia się z kolei: ich główne składniki, zasady obliczania ilości materiałów dodatkowych (drutu, elektrod, gazu, topników), czasu spawania, współczynnika czasu jarzenia łuku, kosztów robocizny, materiałów dodatkowych, energii elektrycznej, amortyzacji urządzeń spawalniczych. Przedstawia się dodatkowo zwykle porównanie kosztów różnych metod spawania i materiałów dodatkowych oraz sposoby na ich ograniczanie.

Na oddzielnych kursach od strony teoretyczno-praktycznej można się ponadto zapoznać z różnymi metodami spawania – np. elektrodą otuloną, topliwą w osłonie gazów, nietopliwą w osłonie gazów, łukiem krytym.

Termografia z drona

Oprócz ogólnych kursów prowadzi się także te przeznaczone dla określonych grup docelowych. Przykładem są kursy dla służb utrzymania ruchu w zakładach przemysłowych w zakresie diagnostyki opartej na kontroli rozkładu temperatury elementów maszyn i urządzeń. Z termografii szkolą się poza tym pracownicy firm energetycznych. Podczas kursów dodatkowo omawia się typowe problemy, które można wykryć podczas inspekcji termograficznej (uszkodzenia przewodów, urządzeń elektroenergetycznych, błędy w ich montażu i użytkowaniu) oraz kwestie bezpieczeństwa podczas przeprowadzania pomiarów instalacji pod napięciem.

Nowość w dziedzinie szkoleń z termografii stanowią zajęcia dotyczące przeprowadzania pomiarów termowizyjnych z drona. Omawia się podczas nich m.in. przypadki użycia bezzałogowych statków powietrznych wyposażonych w kamery termowizyjne oraz zagadnienia, które są specyficzne dla tego zastosowania termografii, w tym: zasady doboru ostrości i rozdzielczości przestrzennej, mapowanie terenu, wpływ warunków atmosferycznych na wyniki pomiaru, regulacje prawne dotyczące korzystania z dronów i zasady bezpieczeństwa lotów.

Szkolenia z robotów ABB

Prowadzone są również szkolenia z konkretnych rozwiązań, np. robotów czy sterowników z oferty określonych producentów. Przykładem są kursy z zakresu kontrolerów IRC5 do sterowania robotami firmy ABB. Dzieli się je zazwyczaj na kursy dla operatorów i osób, które odpowiadają za programowanie tych maszyn. W obu przypadkach na wstępie zazwyczaj omawia się ogólne zasady bezpiecznej pracy z robotami przemysłowymi.

Podczas szkoleń dla operatorów porusza się następnie takie tematy, jak m.in.: obsługa FlexPendanta, sterowanie robotem w trybie ręcznym, podstawowe instrukcje ruchowe, monitorowanie sygnałów we/wy, wgrywanie oraz zapis modułów i programów, synchronizacja robota, rejestr zdarzeń. Osoba, która ukończy taki kurs, jest w stanie samodzielnie obsługiwać stanowisko zrobotyzowane, w tym uruchomić robota marki ABB, sterować nim za pomocą joysticka, ładować i uruchamiać programy, rozpoznawać najczęstsze powody zatrzymania i podejmować działania w celu wznowienia pracy.

Szkolenia z zakresu programowania robotów dzieli się na poziomy zaawansowania. Te podstawowe obejmują: modyfikowanie programu w RobotStudio, strukturę kodu w języku RAPID, tworzenie prostych programów, podstawowe instrukcje i funkcje w języku RAPID, układy współrzędnych narzędzia oraz detalu. Na wyższym poziomie zaawansowania dodatkowo omawia się: definiowanie stacjonarnych narzędzi, deklaracje danych programowych, programową obsługę przerwań, zdarzeń, błędów, programowe przesunięcie ścieżki, pracę ze strefami, tworzenie własnych instrukcji, funkcji i typów danych, opcję SoftMove. W ramach oddzielnych kursów można zapoznać się z tematyką: podłączania, konfigurowania i walidacji ustawień systemów z opcją SafeMove czy podłączania, konfiguracji i oprogramowania systemów wizyjnych oraz osi zewnętrznych współpracujących z robotem.

Rozwiązania Omron i Siemens

Przykładem są również szkolenia z zakresu konkretnych rozwiązań z oferty firmy Omron. Takim są roboty mobilne tej marki. Podczas kursów im poświęconym na wstępie wyjaśnia się i zestawia pojęcia autonomicznych robotów mobilnych AMR i wózków samojezdnych AGV. Uczestników zapoznaje się również z zasadami skanowania przestrzeni, poruszania się AMR i z ich wyposażeniem (czujniki lidarowe, akumulatory, wejścia, wyjścia, sonary, sensory TOF, koła pomocnicze, napędowe). Omawia się połączenie z robotem przez port serwisowy, nawiązywanie połączenia z siecią WiFi (funkcja SetNetGo), oprogramowanie MobilePlanner. Ważnym zagadnieniem są mapy – wyjaśniane jest ich skanowanie, możliwość wstawienia części mapy do mapy już istniejącej, podstawowa edycja i ważne terminy: "cele" (wirtualne, parkingowe, buforowe) oraz "sektory" (restrykcyjne, jednokierunkowe). Poruszane tematy to poza tym: zadania i makra, interfejs robota, biblioteka Advanced Robotics Command Language (ARCL), konfiguracja parametrów robota i jego zachowania podczas ruchu autonomicznego, działania we flocie, rozszerzone funkcje sektorów i zadań, rola systemów HAPS (High Accuracy Positioning System) oraz CAPS (Cell Alignment Positioning System) w precyzyjnym pozycjonowaniu.

Systemy wizyjne to kolejny przykład tematu sprofilowanych szkoleń. Do tej grupy można zaliczyć m.in. kursy z zakresu obsługi i programowania systemów wizyjnych z serii Omron FH. Ich program obejmuje: przegląd oferty i charakterystykę kontrolerów FH, przegląd dostępnych kamer FH i FZ, ich główne funkcje, interfejs obsługi systemu, tworzenie i edycję prostych programów, ustawienia systemowe, we/wy i sieciowe. W ramach ćwiczeń z wykorzystaniem dostępnych bibliotek testuje się narzędzia pomiarowe (porównanie ze wzorcem, pole powierzchni koloru, analiza krawędzi), filtry obrazu i kompensacji położenia, zliczanie "plam", kalibrację i pomiary, czytanie kodów, OCR.

Kolejnym popularnym tematem są sterowniki. Przykładowe tematy poruszane podczas szkoleń im poświęconym w przypadku konkretnych urządzeń z oferty firmy Siemens to: zapoznanie z budową i zasadą funkcjonowania sterowników SIMATIC S7-1200, wprowadzenie do środowiska programistycznego TIA Portal: STEP 7 Basic i Wincc Basic, konfiguracja i parametryzacja sprzętowa SIMATIC S7-1200, adresowanie i okablowanie modułów sygnałowych, operacje binarne i cyfrowe w językach LAD i FBD, praca z tablicą symboli, działania z blokami organizacyjnymi i blokami danych, programowanie panelu operatorskiego HMI, przeprowadzanie diagnostyki sprzętowej, zapis i tworzenie dokumentacji programu.

Szkolenia stanowiskowe

Przykładem szkoleń stanowiskowych są te przeznaczone dla operatorów suwnic. Omawia się na nich m.in.: podstawowe wiadomości o suwnicach, w tym ich podział, budowę, parametry techniczne, stosowane w nich urządzenia zabezpieczające, sterownicze, sygnalizacyjne, zawiesia i ich nośność, osprzęt roboczy, zasady bezpiecznej eksploatacji suwnic, kwalifikacje operatorów i konserwatorów.

Kolejne przykłady to kursy operatorów podestu ruchomego przejezdnego oraz dla obsługi żurawi stacjonarnych. W ramach szkoleń tego typu przedstawiane są podobne zagadnienia co w przypadku suwnic, z uwzględnieniem specyfiki podestów i żurawi. Przykładem szkoleń stanowiskowych są też kursy dla konserwatorów suwnic, wciągników oraz wciągarek. Tematy podczas nich poruszane to m.in.: ogólne wiadomości o dozorze technicznym, dotyczące go normy, przepisy, regulacje prawne, budowa i eksploatacja suwnic, wciągników i wciągarek podlegających dozorowi technicznemu, ich instrukcje obsługi oraz dokumentacja techniczno-ruchowa, obowiązki i uprawnienia konserwatora (przeglądy i naprawy), plan konserwacji, zasady prowadzenia książki konserwacji i obsługi, typowe usterki i sposób ich usuwania. Bogata jest także oferta szkoleń dla spawaczy (patrz: ramka "Szkolenia dla spawaczy").

Gry szkoleniowe

Nowością w dziedzinie dydaktyki są gry szkoleniowe, które uatrakcyjniają przekazywanie wiedzy i jej ćwiczenie w praktyce. Wykorzystuje się w nich model określonej rzeczywistości, w której uczestnicy gry mają wykonać konkretne zadania. Przydziela się im w tym celu ustalone role i określa zasady, których muszą przestrzegać.

Przykładem jest gra, w której uczestnicy wcielają się w kadrę kierowniczą zakładu przemysłowego, a ich zadaniem jest jego organizacja od postaw albo zarządzanie nim w taki sposób, by osiągnęli założone cele. Scenariusze gier szkoleniowych nie zawsze są związane z profesją uczestników. Wiele jest tak zaprojektowanych, aby mogły z nich skorzystać osoby z różnych branż – nie tylko przemysłu, ale i innych gałęzi gospodarki, takich jak finanse i branża IT, od których wymaga się określonych umiejętności, np. współpracy w zespole, podejmowania decyzji, planowania, działania w stresie. Scenariusze te są często z punktu widzenia tych osób abstrakcyjne – wcielają się choćby w… rój pszczół, który przygotowuje się do zimy, budowniczych miast przyszłości, kolonizatorów Marsa, których zadaniem jest zbudowanie na tej planecie bazy, a nawet planują podróż dookoła świata. Mimo to umiejętności, które dzięki nim są w stanie przećwiczyć, mogą im się przydać w codziennej pracy. Przykładami są: skuteczna komunikacja, szukanie rozwiązań w warunkach niepewności, planowanie w sytuacji zmiennej, efektywna współpraca, branie odpowiedzialności za realizację celu zespołu i efekt końcowy, działanie pod presją czasu. Grając, uczestnicy ćwiczą te tzw. kompetencje miękkie przez zabawę, co procentuje ich większym zaangażowaniem.

Fundusze unijne

Oprócz inżynierów uczestniczących w szkoleniach technicznych, z możliwości dokształcania się korzystają również przedstawiciele kadry zarządzającej przedsiębiorstwami przemysłowymi, którzy biorą udział w kursach o tematyce biznesowej. Do takich zalicza się szkolenia z zakresu pozyskiwania finansowania na rozwój i wdrażanie innowacji. Głównym jego źródłem są fundusze europejskie.

Szkolenia dotyczące tej tematyki można podzielić na kilka grup. Pierwszą są kursy, w których uczestników wprowadza się w ogólną tematykę korzystania z pomocy unijnej. Prowadzone są również szkolenia, podczas których szczegółowo omawiana jest najnowsza perspektywa finansowania ze środków Unii Europejskiej na lata 2021–2027. Program takich kursów zazwyczaj na wstępie obejmuje wyjaśnienie zasad dotowania projektów przez UE, w tym: cele polityki Unii Europejskiej w najbliższej przyszłości, różne rodzaje źródeł finansowania (EFRR, EFS, FS) i główne założenia różnych funduszy, takich jak: FERS (Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego), FenIKS (Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko), FERC (Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy), FEPW (Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej), FENG (Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki) oraz programów regionalnych.

Szkolenia z funduszy

Następnie poruszane są zagadnienia, które wnioskodawca musi znać, zanim rozpocznie przygotowania do projektu. Są to: cele projektu w kontekście celów funduszy, kwalifikowalność wnioskodawcy i projektu, czynniki, od których zależy poziom dofinansowania, rozróżnienie pomocy publicznej i pomocy de minimis, projekty nieobjęte pomocą publiczną i obowiązki beneficjentów przy realizacji projektów. Na koniec zazwyczaj omawia się i ćwiczy na przykładach zasady sporządzania części merytorycznej i finansowej wniosków aplikacyjnych.

Oferta firm szkoleniowych obejmuje też kursy o zawężonej tematyce. Przykładami są szkolenia z: zarządzania projektami unijnymi (ich planowania, realizacji, rozliczania), dobrych praktyk w tym zakresie, unikania nieprawidłowości podczas realizacji i rozliczania inwestycji dofinansowanych z Unii Europejskiej, kursy z pisania wniosków oraz szkolenia z kontroli i audytów projektów unijnych.

Stanisław Zysnarski

DYNAMOTION

Do jakich grup odbiorców są skierowane Wasze szkolenia? Jaka jest ich tematyka?

Nasze szkolenia z dziedziny serwonapędów i Motion Control skierowane są zarówno do producentów maszyn, chcących rozwijać kompetencje wykorzystywania zaawansowanych bibliotek sterujących ruchem, jak też do operatorów i pracowników utrzymania ruchu, którzy pragną rozwijać kompetencje szybkiej diagnostyki i obsługi systemów serwonapędowych.

Czy współpracujecie z uczelniami wyższymi?

Ostatni rok w naszej firmie to ogromny wzrost zamówień z obszaru edukacji, których celem jest wyposażanie nowoczesnych laboratoriów poświęconych przemysłowi. W związku z tym dostarczaliśmy do nich roboty przemysłowe, roboty AMR, a także stanowiska umożliwiające egzaminowanie i szkolenie w danych zawodach.

Czy Wasze szkolenia dotyczą też tematyki pozyskiwania funduszy unijnych na innowacyjność, automatyzację i robotyzację, transformację cyfrową oraz środowiskową?

Skupiamy się na aspektach technicznych, nie szkolimy więc z pozyskiwania środków. Mamy jednak doświadczenie w startowaniu w przetargach do zamówień publicznych i wykorzystywaniu środków z dofinansowań. Nasze szkolenia charakteryzuje przede wszystkim elastyczność i dopasowywanie treści do odbiorcy. Oferujemy szkolenia z zakresu systemów serwonapędowych oraz robotów AMR.

Czym są fundusze FENG?

Dostępne są oprócz tego kursy z zakresu konkretnych programów. Przedsiębiorstwa przemysłowe powinny być szczególnie zainteresowane Funduszami Europejskimi dla Nowoczesnej Gospodarki 2021–2027 (FENG). Stanowią one kontynuację dwóch wcześniejszych inicjatyw: programów Innowacyjna Gospodarka 2007–2013 oraz Inteligentny Rozwój 2014–2020.

Zadania FENG to: zwiększenie potencjału w zakresie badań i innowacji oraz wykorzystania zaawansowanych technologii, wzrost konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw, rozwinięcie umiejętności na rzecz inteligentnych specjalizacji, transformacji przemysłowej oraz przedsiębiorczości, transformacja gospodarki w kierunku Przemysłu 4.0 oraz zielonych technologii. Na realizację tych celów do rozdysponowania są środki w wysokości ok. 43 mld zł, czyli ok. 10 mld euro. Wkład Unii Europejskiej w ten budżet przekracza 34 mld zł, zaś wkład krajowy sięga 9 mld zł. Możliwe formy wsparcia beneficjentów obejmują: dotacje, instrumenty finansowe, kapitałowe i gwarancyjne, instrumenty łączące finansowanie zwrotne i dotacyjne.

Szkolenia z FENG

Przykładowy program tytułowych szkoleń obejmuje na wstępie omówienie uwarunkowań strategicznych i głównych wyzwań funduszy FENG, ich cele, priorytety i strukturę. Poruszane kwestie to również: plan finansowy i wysokość alokacji, struktura instytucjonalna i warunki podstawowe dla projektów realizowanych w ramach funduszy FENG.

Następnie omawiane są poszczególne priorytety, czyli wsparcie: przedsiębiorców w obszarze badań i rozwoju, na rzecz środowiska sprzyjającego innowacjom i na zazielenianie przedsiębiorstw. Dla każdego z nich wyjaśniane są: cele szczegółowe, zakres i uzasadnienie wsparcia, typy projektów, rodzaje beneficjentów, dopuszczalne poziomy dofinansowania i możliwe formy wsparcia. Ponadto w ramach szkoleń ukierunkowanych na fundusze FENG przypomina się najważniejsze informacje na temat wniosku aplikacyjnego (procedury aplikowania o wsparcie, rodzaje i typy naborów, tryb oceny wniosków o dofinansowanie, etapy weryfikacji, uzupełnienia, zasady wyboru do dofinansowania, procedury odwoławcze) i zasady kwalifikowalności wydatków na lata 2021–2027 (podstawy prawne, wytyczne i warunki kwalifikowalności, wydatki niekwalifikowalne, główne kategorie kosztów kwalifikowalnych, uproszczone metody rozliczania wydatków, koszty pośrednie). Na tej podstawie przedstawia się następnie szczegółowe zasady kwalifikowalności wydatków w ramach poszczególnych priorytetów FENG.

Anna Wójcik-Wolska

Akademia ASTOR

Szkolenia Akademii ASTOR kierowane są do inżynierów, którzy chcą podnosić swoje kompetencje w obszarach takich, jak automatyzacja i robotyzacja procesów produkcyjnych. Tematyka naszych szkoleń jest bardzo szeroka i obejmuje zagadnienia z zakresu obsługi i programowania robotów przemysłowych Kawasaki i Epson, zastosowania robotów mobilnych Agilox, oprogramowania przemysłowego AVEVA oraz systemów sterowania wykorzystujących sterowniki Astraada lub Emerson.

Odbiorcami naszych szkoleń są osoby zainteresowane rozwojem nastawionym na optymalne i bezpieczne wykorzystanie możliwości, jakie dają rozwiązania i produkty dostarczane przez firmę ASTOR. Z kursów Akademii korzystają także inżynierowie na co dzień pracujący jako integratorzy, tworzący systemy podnoszące wydajność procesów produkcyjnych oraz projektujący i utrzymujący systemy automatyzacji współpracujące z istniejącymi instalacjami.

Szkolenia techniczne przeznaczone są dla osób, których zakres zadań wymaga aktualnej wiedzy specjalistycznej, pozwalającej utrzymać ruch maszyn w zakładzie produkcyjnym, zaprojektować nowoczesny i energooszczędny system wspierający procesy, lub polega na zarządzaniu obiektami rozproszonymi, z których trzeba zbierać dane, by później móc je zwizualizować i analizować. Wszystkie te umiejętności – wykorzystane w praktyce – służą utrzymaniu konkurencyjności rynkowej i zwiększeniu efektywności przedsiębiorstw produkcyjnych.

Oprócz inżynierów automatyków, robotyków, programistów PLC, konsultantów ds. automatyzacji procesów, szkolimy także studentów uczelni technicznych lub ich wykładowców. Jest to o tyle ważne, że dzięki warsztatom organizowanym przez firmę ASTOR wiedza akademicka jest wzmocniona ćwiczeniami i zweryfikowana w działaniu – w bezpiecznym szkoleniowym środowisku. Mam tutaj na myśli szkolenia ze zrobotyzowanego spawania, obsługi i programowania robotów przemysłowych, tworzenia aplikacji SCADA czy programowania sterowników. Wszystkie nasze kursy charakteryzuje duży nacisk na praktykę, co pozwala zdobyć uczestnikom realne umiejętności, wykorzystywane w pracy w przemyśle.

Forma szkoleń

Szkolenia można też sklasyfikować ze względu na ich formę. Dzieli się je np. na zamknięte i otwarte.

W szkoleniach zamkniętych zazwyczaj biorą udział grupy najwyżej kilku–kilkunastoosobowe. Są to przeważnie pracownicy tego samego przedsiębiorstwa albo członkowie tej samej organizacji. Ich program, forma, czas trwania oraz liczebność grup są zwykle dostosowane do zadeklarowanych potrzeb uczestników. Ponadto miejsce i terminy zajęć ustala się indywidualnie. Tego rodzaju kursy najbardziej opłaca się wybrać wtedy, gdy przeszkolonych ma zostać więcej osób z danej firmy. Czasem też wymagać tego może specyfika zagadnienia będącego tematem zajęć.

Przykładowo, zdarza się, że zorganizowanie szkolenia zamkniętego na życzenie jest jedyną możliwością, jeżeli trzeba usystematyzować, poszerzyć albo zaktualizować wiedzę pracowników na temat, który w ich pracy jest niezbędny, lecz generalnie pozostaje niszowy i z powodu jego małej popularności w tym zakresie nikt powszechnie nie szkoli. Poza tym, jeżeli w czasie kursu będą poruszane kwestie poufne, takie jak tajemnice handlowe czy zastrzeżone szczegóły rozwiązań technicznych, podczas szkolenia zamkniętego łatwiej o zachowanie tajemnicy. Z drugiej strony jednak, ta forma jest zwykle nieopłacalna przy małej liczbie kursantów. Liczyć się trzeba też z tym, że nie będzie możliwa wymiana doświadczeń z osobami spoza danej organizacji.

Zaletę szkoleń otwartych stanowi z kolei zwykle niższy koszt i ich opłacalność (nawet w przypadku oddelegowania na kurs pojedynczych osób), większa różnorodność tematów do wyboru oraz – dzięki temu, że w szkoleniu uczestniczą pracownicy i przedstawiciele różnych firm i organizacji – możliwość nawiązania nowych kontaktów biznesowych i wymiany doświadczeń zawodowych. Z drugiej strony, liczyć się trzeba z takimi ograniczeniami, jak ustalone na sztywno: termin, miejsce i czas trwania szkolenia, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami na przejazd, nocleg i wyżywienie, jak również program. To ostatnie bywa problemem, ponieważ tematyka kursów otwartych z konieczności jest zwykle ogólna i często uproszczona, by materiał był zrozumiały dla wszystkich uczestników, którzy mogą się w różnym stopniu w danym zagadnieniu orientować.

Anna Niszczota-Gnaś

igus

Do jakich grup odbiorców są skierowane Wasze szkolenia?

Działalność firmy igus, podobnie jak tematyka naszych szkoleń, dotyczy wielu obszarów – od materiałów, przez planowanie projektu, zasady doboru komponentów, aż po instrukcje montażu. Zajmujemy się również recyklingiem tworzyw sztucznych, budujemy własne drukarki 3D i realizujemy wiele innych usług dla przemysłu. Nasze szkolenia online są więc skierowane do szerokiej grupy odbiorców z branży przemysłowej, w tym inżynierów, projektantów, techników, specjalistów ds. utrzymania ruchu, a także studentów i osób zainteresowanych rozwojem w obszarze nowoczesnych technologii przemysłowych. Dzięki temu możemy dotrzeć zarówno do osób początkujących, jak i doświadczonych ekspertów poszukujących nowej wiedzy i rozwiązań technicznych.

Czego dotyczy tematyka szkoleń?

• e-prowadniki i przewody chainflex – dobór, zastosowanie, testowanie i analiza trwałości;
• łożyska ślizgowe – korzyści z zastosowania bezsmarowych i bezobsługowych komponentów w różnych aplikacjach;
• automatyzacja i robotyka – niskokosztowa automatyzacja, projektowanie aplikacji z wykorzystaniem robotów oraz platforma RBTX;
• druk 3D – wykorzystanie materiałów igus do drukowania komponentów przemysłowych;
• rozwiązania dla konkretnych branż – specjalne szkolenia dla przemysłu spożywczego, opakowaniowego czy maszynowego.

Każde szkolenie w Akademii igus ma charakter praktyczny (www.igus.pl/akademia), z naciskiem na realne korzyści i zastosowania w przemyśle, co czyni je bardzo wartościowym dla uczestników. Od stycznia br. prowadzimy cykl pod hasłem "Gdzie kryje się igus?". W jego trakcie prezentujemy m.in., gdzie w zrealizowanych aplikacjach, maszynach czy na liniach produkcyjnych kryją się nasze produkty.

Szkolenia online są bezpłatne, a oprócz wiedzy merytorycznej każdy uczestnik otrzymuje zestaw próbek motion plastics, związanych z tematem wybranego spotkania. Taki box pozwala przetestować nasze produkty w swoich aplikacjach i poznać możliwości, jakie daje współpraca z igus.

Czy współpracujecie z uczelniami wyższymi?

Tak, aktywnie, wspierając rozwój młodych inżynierów i naukowców. Nasze partnerstwa obejmują m.in.:

• organizację specjalnych szkoleń i webinariów dla studentów;
• dostarczanie materiałów edukacyjnych i próbek produktów do badań;
• wspieranie projektów studenckich i innowacyjnych rozwiązań poprzez udostępnianie naszych produktów oraz wiedzy eksperckiej.

Jednym z przykładów jest współpraca z uczelniami w zakresie programu igus Y.E.S. – Young Engineers Support. W jego ramach pomagamy w prowadzeniu prac badawczych i rozwojowych, zarówno materiałami produktowymi, jak i wsparciem merytorycznym naszych ekspertów.

Teoria, praktyka, online

Szkolenia dzieli się też na teoretyczne i praktyczne, a często w ramach jednego kursu wydziela się takie dwie części. Zajęcia teoretyczne mają zwykle charakter wykładu, obecnie standardowo już w formie prezentacji multimedialnej. Drugie zaś odbywają się najczęściej w laboratorium, gdzie kursanci mają okazję przećwiczyć i utrwalić zdobytą wiedzę, pojedynczo albo pracując w grupach, na maszynach i sprzęcie związanym z tematem kursu. W przypadku szkoleń, w których praktyka ma kluczową rolę w przyswojeniu informacji teoretycznych, wybierając firmę szkoleniową, warto sprawdzić jej ofertę również pod kątem wyposażenia stanowisk do ćwiczeń. Ważna jest bowiem jego różnorodność, pozwalająca na nabycie doświadczenia na sprzęcie różnych producentów, jeżeli szkolenie nie dotyczy urządzeń konkretnej marki – a także nowoczesność oraz zgodność z najnowszymi standardami branżowymi. Istotne pozostaje też to, kto będzie prowadził szkolenia, bo w tych dla przemysłu doświadczenie w stosowaniu albo wdrażaniu danego rozwiązania jest równie ważne, jak wiedza teoretyczna na jego temat.

Po pandemii do oferty firm szkoleniowych na stałe weszły kursy w wersji online, które często są dostępne nawet wówczas, gdy dane szkolenie jest również prowadzone w wersji tradycyjnej, stacjonarnej. Ich zaletą pozostaje możliwość odbycia kursu w zaciszu domowym albo w biurze, bez konieczności przemieszczania się, z czym zawsze wiąże się strata sił i czasu. Co więcej, biorąc udział w szkoleniu zdalnym, łatwiej o skupienie, jeśli normalnie rozprasza nas obecność innych osób, które np. w sali, siedząc za nami, mogą wymieniać między sobą uwagi.

Organizatorzy szkoleń online starają się też stwarzać uczestnikom namiastkę tych "prawdziwych", organizując wydarzenia live. W ich trakcie uczestnicy mają podgląd na salę wykładową – widząc i słysząc, co się dzieje, a jednocześnie śledząc na ekranie treści prezentowane przez prowadzącego. Aby kursy na żywo online nie wypadały gorzej w porównaniu ze stacjonarnymi, zapewnia się też ich użytkownikom możliwość interakcji. Dzięki temu mogą oni zadawać pytania oraz uczestniczyć w dyskusji pomiędzy prowadzącymi i innymi uczestnikami. Poza tym wykorzystuje się symulacje i techniki zdalnego dostępu, pozwalające na wykonywanie ćwiczeń w warunkach jak najbardziej zbliżonych do rzeczywistych. To ostatnie pomagają zapewnić nowoczesne technologie, przede wszystkim wirtualna rzeczywistość i cyfrowe bliźniaki. Na znaczeniu zyskują też gry szkoleniowe (patrz: ramki "Nowe technologie w szkoleniach" oraz "Gry szkoleniowe").

Monika Jaworowska