Sterowanie pracą maszyn i urządzeń, sygnalizacja ich działania oraz kontrola wartości procesowych to kluczowe zadania personelu obsługującego instalacje technologiczne i urządzenia. W nowym raporcie przedstawiamy trzy spore grupy produktów oraz powiązane z nimi rynki, a także aktualne trendy branżowe. Zapraszamy do lektury opracowania.
Popularne urządzenia panelowe
Pierwsza z wymienionych grup produktów obejmuje różnorodne urządzenia panelowe – moduły o standaryzowanych wymiarach zewnętrznych, wyposażone w wyświetlacze LED lub LCD. W skład tego asortymentu wchodzą wskaźniki tablicowe, które umożliwiają wizualizację różnych wartości pomiarowych oraz zapewniają proste funkcje alarmowe i sterowania. Kolejną podgrupą są regulatory jedno- i wielokanałowe oraz podstawowe sterowniki procesowe, umożliwiające kontrolę wartości na wyjściach w zależności od zmian parametrów wejściowych. Trzecią grupę stanowią rejestratory danych, obecnie najczęściej dostępne w wersjach cyfrowych, oferujące dodatkowe funkcje związane z analizą danych. Ich udziały w rynku pozostają stosunkowo stałe, co ilustruje statystyka przedstawiona na rysunku 1.
Urządzenia tablicowe są najczęściej wykorzystywane tam, gdzie niezbędne są pomiary i wizualizacja różnych wielkości fizycznych. Szeroko stosuje się je również w kontrolach procesów ciągłych oraz do sterowania różnymi systemami, gdzie wymagana jest regulacja i nadzór nad urządzeniami. Ważnymi obszarami ich zastosowań są również aplikacje związane z maszynami oraz systemami kontroli procesów dyskretnych. Oprócz wskazywania różnych parametrów fizycznych, mogą być używane do monitorowania prędkości obrotowej silników, liczby wyprodukowanych jednostek czy czasu pracy. Ponadto, oprócz lokalnej wizualizacji, istotne jest przetwarzanie i przekazywanie danych do systemów centralnych.
Wskaźniki panelowe, regulatory oraz rejestratory znajdują zastosowanie także poza przemysłem – na przykład w energetyce. W tych aplikacjach popularne są zarówno mierniki tablicowe, jak i ich wersje do montażu na szynie DIN. Dodatkowo istnieje stałe zapotrzebowanie na mierniki wskazówkowe, wykorzystywane między innymi w ciepłownictwie, przemyśle spożywczym czy systemach przesyłowych. Statystykę obejmującą dekadę badań przedstawiono na rysunku 2.
Osprzęt sterowniczo-sygnalizacyjny
Druga grupa produktów to osprzęt sterowniczo-sygnalizacyjny, który służy do sterowania pracą systemów, urządzeń, a także szaf oraz paneli sterowniczych. W jej skład wchodzą m.in. przełączniki, przyciski, lampki sygnalizacyjne, klawiatury oraz kasety sterownicze. Zastosowaniami tych ostatnich są między innymi suwnice, podnośniki i podobne urządzenia.
Głównym ich odbiorcą jest niezmiennie przemysł. Przełączniki, przyciski czy klawiatury są szeroko stosowane w sektorze maszynowym (OEM), na liniach technologicznych oraz różnorodnej produkcji. Korzystają z nich prefabrykatorzy tablic rozdzielczych, producenci maszyn, szaf sterowniczych, ale też integratorzy systemów. Istnieje ponadto odrębny segment rynku związany z klawiaturami, które występują w różnych wariantach, od samodzielnych do montażu pulpitowego, po te przeznaczone do integracji w różnorodnych urządzeniach elektrycznych, konsumenckich czy medycznych. Statystykę dotyczącą wykorzystania osprzętu sterowniczo-sygnalizacyjnego przedstawiono na rysunku 3.
Maciej StącelLEDEX
Wśród naszych odbiorców znajdują się producenci i integratorzy z branż takich jak: podzespoły motoryzacyjne, security, inteligentny budynek, IoT czy medycyna. Z kolei nowa nisza rynkowa to inteligentne systemy bezpieczeństwa. Jeżeli chodzi o konkurencję, to jest ona powiązana głównie z przełamywaniem wąskich gardeł technologicznych oraz automatyzacją produkcji pozwalającą na podnoszenie jej jakości i rentowności.
Przedstawię to na przykładzie branży zabezpieczeń. Wraz z popularyzacją idei Przemysłu 4.0 trendem jest transformacja cyfrowa. Poprzez łączenie sztucznej inteligencji, Internetu Rzeczy, przetwarzania w chmurze dużych zbiorów danych, powstaje nowe pole konkurencji przedsiębiorstw w cyfrowym środowisku gospodarczym. Funkcje produktów sygnalizacyjno-zabezpieczających stają się coraz bardziej zróżnicowane, zmuszające do integracji z wieloma innymi urządzeniami i systemami, co w efekcie wykracza poza branżę security. O ile jednak wraz z ciągłym postępem technologicznym wiele potrzeb rynku jest stopniowo zaspokajanych, o tyle z drugiej strony fragmentacja i specjalizacja spowodowała wzrost liczby segmentów odbiorców, co otwiera przestrzeń do dalszych wzrostów na rynku zabezpieczeń.
Klient oczekuje wsparcia technicznego i przewidywanego czasu dostawy. Z kolei po stronie dostawcy doświadczony zespół techniczny, system zarządzania jakością i różnorodne linie montażowe umożliwiające elastyczność produkcji pozwalają zapewnić zadowolenie odbiorcy. |
Sygnalizatory świetlne i dźwiękowe
Ostatnią grupę produktów omawianych w raporcie stanowią sygnalizatory świetlno-dźwiękowe, które obejmują różnorodne lampy, wieże sygnalizacyjne oraz elementy generujące dźwięki. Produkty te występują w różnych kształtach, z różnymi rodzajami źródeł światła i dźwięku, jako konstrukcje samodzielne oraz zintegrowane. Istnieje także wiele wersji specjalistycznych. Szczególną kategorią są wspomniane wieże świetlne, składające się z jednego lub kilku elementów sygnalizacyjnych (w tym dźwiękowych) zamontowanych na wspólnym maszcie. Są one dostępne zarówno jako gotowe rozwiązania, jak i elementy modułowe, które umożliwiają dostosowanie wieży do indywidualnych potrzeb klientów oraz łatwą rekonfigurację.
Sygnalizatory świetlno-dźwiękowe znajdują zastosowanie zarówno w przemyśle, jak i poza nim. Służą one do sygnalizacji stanu pracy instalacji technologicznych, bram, urządzeń oraz jako elementy systemów ostrzegawczych. Przemysł jest głównym odbiorcą wież sygnalizacyjnych, które cieszą się popularnością zwłaszcza w branży maszynowej i przemysłowej. Jeśli chodzi o zastosowania poza przemysłem, głównie związane są one z budynkami, różnego rodzaju obiektami oraz infrastrukturą transportową. Sygnalizatory używane są na przykład jako oświetlenie przeszkodowe, elementy systemów przeciwpożarowych oraz informacyjnych. Istnieją też zastosowania w handlu, pojazdach i logistyce, a także w transporcie lotniczym, morskim oraz w aplikacjach wojskowych i specjalnych. Statystyki z tym związane przedstawiono na rysunku 4.
Dostawcy oraz popularne marki
W analizowanym raporcie uwzględniamy szeroki zakres dostawców, obejmujący zarówno lokalnych producentów, oddziały zagranicznych firm, jak i specjalistycznych dystrybutorów. Asortyment dostępny na rynku jest niezwykle zróżnicowany, oferowane są tu produkty zarówno z Polski, EuropyZachodniej, jak i z obszaru Dalekiego Wschodu. Aparatura tablicowa, osprzęt sterowniczo-sygnalizacyjny oraz sygnalizatory świetlno-dźwiękowe są powszechnie dostępne na rynku, co przekłada się na konkurencyjność w poszczególnych sektorach. Jest to szczególnie widoczne w przypadku osprzętu, co zobrazowano na rysunku 5.
Podobnie stabilna sytuacja panuje w przypadku popularności marek produktów wśród krajowych klientów. W każdej z grup można wyróżnić kilku liderów rynkowych pod względem rozpoznawalności i popularności. W przypadku wskaźników, regulatorów i rejestratorów są to niezmiennie firmy: LUMEL, APAR oraz Omron Electronics. Szczególnie LUMEL, producent szerokiej gamy urządzeń pomiarowych, od lat cieszy się uznaniem w branży. Ważnymi markami są również: ABB, Crouzet, Patlite, Siemens, WERMA, a inne są przedstawione na rysunku 6.
W obszarze dostawców osprzętu sterowniczo-sygnalizacyjnego dominują trzy marki – Eaton Electric, Schneider Electric oraz Siemens. Firmy dostarczają szeroki asortyment urządzeń niskiego napięcia oraz podzespołów automatyki, w tym także osprzęt sterowniczo-sygnalizacyjny. Kolejne popularne marki to m.in. ABB, WERMA, Allen-Bradley, Pfannenberg oraz EAO. Warto zauważyć, że w branży działa również kilku polskich producentów, takich jak Spamel, Promet oraz Pokój (rysunku 7).
Jeśli chodzi o sygnalizatory, to na czołowych miejscach rankingu tradycyjnie znajdują się firmy takie jak WERMA Signaltechnik, AUER Signal, a także Schneider Electric, Patlite oraz Pfannenberg. Statystyki przedstawiono na rysunku 8, przy czym obejmują one zbiorczo popularne marki sygnalizatorów świetlnych i dźwiękowych. W konkretnych kategoriach, takich jak lampy, wieże świetlne czy sygnalizatory dźwiękowe, liderzy mogą się różnić, co omawialiśmy w poprzednich raportach.
Jak wygląda rynek branżowy?
Poprzedni raport publikowaliśmy w 2022 roku, po zakończeniu pandemii COVID-19. Wtedy, zdaniem respondentów, sytuacja była korzystna (odpowiedzi "dobra" i "bardzo dobra"), zaś sama pandemia miała umiarkowany wpływ na branżę. Dzisiaj, po dwóch latach, oceny są znacząco gorsze, co odzwierciedlają dane statystyczne na rysunku 9. W przeciwieństwie do poprzedniej sytuacji, obecnie odsetek ocen negatywnych sięga 20‒30% respondentów, w zależności od grupy produktów.
To wyraźna zmiana na gorsze.
Jeżeli chodzi o wartości kwotowe dotyczące poszczególnych branż, to w każdym z przypadków otrzymaliśmy po kilka, ew. kilkanaście odpowiedzi. Choć liczba ta nie jest wystarczająca, aby prezentować wyniki jako statystycznie wiarygodne, to w połączeniu z badaniami z poprzednich lat daje nam pewne przybliżone wyobrażenie o rynku. W przypadku sektora wskaźników, regulatorów oraz rejestratorów aktualne oszacowanie wyniosło około 50 mln zł, co zgadza się z poprzednimi danymi. Jednocześnie pojawiły się również kwoty odstające sięgające kilkuset milionów. Jeśli spojrzymy na rynek związany z produkcją i dystrybucją przełączników, przycisków, lampek oraz kaset i klawiatur przemysłowych, to oszacowania wahają się od 20 do 300 mln zł, ze średnią wynoszącą około 100 mln zł. Jest to więcej niż w poprzednich badaniach.
W przypadku trzeciego z analizowanych rynków, pytając osobno o oszacowania dla sygnalizatorów świetlnych i dźwiękowych, otrzymaliśmy kwoty od kilku do 100 mln zł, ze średnimi wynoszącymi odpowiednio 53 i 47 mln zł. To znacznie więcej niż w poprzednim badaniu z 2022 roku, gdzie kwoty oscylowały wokół kilkunastu milionów złotych. W związku z tym ostatnim wyliczeniem, należy traktować je jako mniej wiarygodne.
Krótko o oczekiwaniach odbiorców
Podczas tworzenia statystyk dotyczących preferencji zakupowych polskich klientów zdecydowaliśmy się na ich podział na omawiane grupy produktów. Niemniej jednak istnieją pewne cechy i kryteria, które są powtarzalne we wszystkich przypadkach. Wśród nich wymienić można m.in. cenę, markę, jakość oraz ogólne parametry techniczne. Istotną rolę odgrywa również trwałość, szczególnie w kontekście eksploatacji w trudnych warunkach z narażeniem na działanie czynników środowiskowych i mechanicznych. Niektórzy klienci zwracają także uwagę na kompletność asortymentu, podczas gdy istotne są posiadane certyfikaty jakości. Preferencje te są zróżnicowane w zależności od rodzaju produktu i jego zastosowania. Na przykład dla producentów urządzeń i maszyn głównym kryterium może być konkurencyjna cena, podczas gdy dla użytkowników urządzeń tablicowych istotne jest stosowanie jednorodnych komponentów pochodzących od jednego dostawcy. Wyniki badania preferencji zostały przedstawione na rysunku 10 (dotyczącym urządzeń tablicowych i osprzętu sterowniczo-sygnalizacyjnego) oraz 11 (dotyczącym sygnalizatorów świetlnych i dźwiękowych).
Rozwój komunikacji i inne trendy technologiczne
W świecie automatyzacji przemysłowej, choć nowe produkty mogą na pierwszy rzut oka wydawać się podobne do tych z poprzednich dekad, zachodzą istotne zmiany techniczne, mechaniczne oraz funkcjonalne. Są one widoczne w kontekście cyfryzacji i komunikacji, co dotyczy m.in. wskaźników i regulatorów. Rozwój tych produktów skupia się na zwiększaniu możliwości komunikacyjnych, w tym przez Ethernet, sieci bezprzewodowe oraz wymianę danych z chmurą obliczeniową. Trendy takie jak miniaturyzacja czy rozwój uniwersalności, funkcjonalności urządzeń są też obecne, choć zdecydowanie nie są nowościami.
Osprzęt sterowniczo-sygnalizacyjny ewoluuje głównie poprzez wprowadzenie nowoczesnych rozwiązań komunikacyjnych, takich jak transmisja sieciowa, w tym IO-Link, oraz komunikacja bezprzewodowa. Rosnąca popularność technologii zbliżeniowych i sterowanie bezdotykowe również pozwalają na zmiany w sposobach interakcji człowiek-maszyna. Nowości w designie, miniaturyzacja i poprawa parametrów technicznych także były często wskazywane przez respondentów, choć tym razem zabrakło odniesień do odporności środowiskowej i mechanicznej, które są tradycyjnie ważne dla tej grupy produktów.
W zakresie sygnalizatorów świetlnych i dźwiękowych następuje zauważalna ewolucja funkcjonalności, możliwości programowania oraz komunikacji. Wykorzystanie sieci Ethernet, w tym poprzez połączenie Wi-Fi, to kluczowe zmiany, które odpowiadają na potrzeby nowoczesnych systemów sterowania. Kompaktowość, możliwość odtwarzania komunikatów, łatwość montażu oraz efektywność energetyczna były również podkreślane jako istotne trendy rozwojowe. Można podsumować, że zdefiniowane przemiany wskazują na ciągłe dążenie do wdrażania innowacji oraz dostosowywania produktów do coraz bardziej zintegrowanych systemów przemysłowych.
Spojrzenie w przyszłość
W statystyce dotyczącej przyszłych odbiorców omawianych podzespołów i urządzeń na pierwszy plan wysuwają się trzy sektory: przemysłowy (zwłaszcza motoryzacyjny i spożywczy), budowlany oraz maszynowy. To one zdominowały listy wskazań jako kluczowe obszary zastosowań omawianych produktów. Lista jest o wiele dłuższa i obejmuje m.in. sektory: chemiczny, drzewny, handel, intralogistykę, kolejnictwo, zastosowania medyczne, transportowe, specjalne i wojskowe. Potwierdza to jeszcze raz, że mamy do czynienia z produktami o dużej popularności i uniwersalności.
Jednocześnie należy pamiętać, że popyt w poszczególnych branżach będzie zależał od wielu czynników branżowych i powiązanych z nimi czynników. Dlatego konieczna jest dalsza obserwacja, aby wychwycić ewentualne zmiany w trendach i zapotrzebowaniu rynkowym.
Zbigniew Piątek
Źródłem wszystkich danych przedstawionych w tabelach oraz na wykresach są wyniki uzyskane w badaniu ankietowym przeprowadzonym wiosną 2024 roku wśród działających w Polsce dostawców omawianych produktów.
