Czwartek, 13 czerwca 2019

Bezpieczeństwo maszyn

Tematyka bezpieczeństwa funkcjonalnego jest na stałe wpisana w zagadnienia projektowania i użytkowania maszyn oraz instalacji technologicznych. Jest to również obszar wysoce uregulowany pod względem prawnym, przez co tworzenie i wdrażanie rozwiązań bezpieczeństwa wymaga zarówno wiedzy dotyczącej przepisów, jak też sporego doświadczenia inżynierskiego. Przedstawiamy nowy raport z rynku, w którym prezentujemy dostawców produktów i usług z omawianego obszaru, a także trendy na polskim rynku komponentów bezpieczeństwa funkcjonalnego.

Bezpieczeństwo maszyn

Ocenia się, że nawet 2/3 wypadków w przemyśle powiązanych jest z eksploatacją maszyn i urządzeń, w tym takich jak prasy, obrabiarki, roboty przemysłowe oraz podnośniki. Są one źródłem potencjalnych zagrożeń dla personelu, zaś ich użytkowanie wymaga stosowania odpowiednich, prawnie zdefiniowanych zabezpieczeń. Te ostatnie wykorzystywane są też w wielu innych obszarach - np. aplikacjach w transporcie, górnictwie czy zastosowaniach niezwiązanych z przemysłem (przykładowo w aplikacjach windowych w budownictwie).

Tworzy to szeroki, ale cały czas specjalistyczny rynek, na którym działa dosyć stała grupa dostawców i integratorów rozwiązań bezpieczeństwa funkcjonalnego. Firmy te, oprócz oferowania podzespołów i urządzeń tytułowego zakresu, zapewniają klientom usługi w zakresie analizy ryzyka, szkoleń oraz projektowania i walidacji systemów pod kątem zgodności z dyrektywami, odpowiednimi rozporządzeniami i normami.

MASZYNY I SYSTEMY PRODUKCYJNE

 
Rys. 1. Najważniejsze zastosowania komponentów i systemów bezpieczeństwa

Wykorzystanie komponentów bezpieczeństwa dotyczy przede wszystkim aplikacji maszynowych, w szczególności tych związanych z maszynami niebezpiecznymi. Takimi są przede wszystkim obrabiarki, prasy i podobne, aczkolwiek zakres obowiązywania dyrektywy maszynowej i konieczność zapewniania bezpieczeństwa rozciąga się na o wiele szerszą grupę wyrobów.

Dotyczy to produkowanych, modernizowanych, a także użytkowanych maszyn. Ważnym obszarem zastosowań jest ten związany z windami oraz podnośnikami i z aplikacjami transportowymi (rys. 1). Spoglądając na ową statystykę, można zauważyć, że w ostatnich latach zasadniczo nie zachodziły tutaj zmiany.

Jeżeli chodzi o odbiorców omawianych produktów, to można wskazać trzy kluczowe grupy firm - analogicznie jak w przypadku innych rodzajów komponentów systemów automatyki. Największą są producenci maszyn - od wytwórców małych urządzeń produkcyjnych, poprzez producentów podnośników, do oferentów dużych maszyn i instalacji technologicznych.

 
Rys. 2. Główni krajowi odbiorcy komponentów i systemów bezpieczeństwa (każde ze wskazań może przyjmować wartość do 100%)

Kolejne dwie grupy firm to: integratorzy systemów, czyli przedsiębiorstwa, które w zakresie bezpieczeństwa zwykle odpowiadają za stworzenie kompletnego, zgodnego z wymogami dyrektywy maszynowej systemu, oraz zakłady przemysłowe (użytkownicy końcowi maszyn i instalacji technologicznych). Obowiązkami tych ostatnich jest zapewnienie bezpieczeństwa pracownikom i innym osobom mającym kontakt z użytkowanymi maszynami. Czwartą z grup podmiotów na wykresie na rysunku 2 są dystrybutorzy.

 
Oferta dostawców komponentów i systemów bezpieczeństwa

Warto w tym miejscu wskazać trend, który obserwowaliśmy w ostatnich kilkunastu latach. Pierwszy raport poświęcony tematyce bezpieczeństwa funkcjonalnego został opublikowany w APA w 2006 roku, następnie regularnie co kilka lat badaliśmy powiązany z tą tematyką rynek. Okazuje się, że można tu było zaobserwować stopniowy wzrost znaczenia producentów maszyn. Dawniej byli oni na trzecim miejscu zestawienia, stopniowo awansując aż do pierwszej pozycji w 2013 roku. Potwierdza to, że branża maszynowa w Polsce rozwija się, czego pochodną jest zapotrzebowanie na komponenty i systemy bezpieczeństwa funkcjonalnego.

Przepisy dotyczące bezpieczeństwa maszyn

Informacje na temat dyrektyw, rozporządzeń, a także norm powiązanych z tematyką bezpieczeństwa przedstawione zostały w poprzednim raporcie "Bezpieczeństwo maszyn - przepisy, wymagania klientów i przyszłość aplikacji przemysłowych". W opracowaniu omówiono w szczególności: dyrektywę maszynową 2006/42/WE oraz normy PN-EN ISO 13849-1:2016, PN-EN ISO 14119, PN-EN ISO 13850:2016-03, PN-EN 61496-1.

UDANA DEKADA NA RYNKU

 
Rys. 3. Koniunktura w branży

Patrząc na zestawienie ocen respondentów w zakresie sytuacji rynkowej (patrz rys. 3), można stwierdzić, że kończąca się niebawem dekada była bardzo dobrym okresem dla dostawców działających na rynku. Oceny koniunktury w kolejnych latach były zdecydowanie pozytywne i tak jest również tym razem.

Aż 23% osób stwierdziło, że w branży jest bardzo dobrze, 70% uznało, że jest dobrze. Przewaga wskazań in plus jest większa niż w 2017 roku, aczkolwiek sytuacja jest minimalnie gorsza niż dwa lata wcześniej. Co przyniosą kolejne miesiące w kontekście obserwowanego od pewnego czasu spowolnienia gospodarczego - trudno prognozować. W każdym razie dzisiaj jest dobrze.

 
Rys. 4. Zestawienie ocen dotyczących sytuacji w branży oraz konkurencyjności sektora

Dynamika zmian rynkowych (patrz rys. 4) oceniana jest również pozytywnie. Fakt ten, w połączeniu z niezłą marżowością dostarczanych produktów, a także specjalizacją ich dostawców i możliwością oferowania usług, niewątpliwie zachęca do działalności w omawianej branży. Skutkiem tego jest silna konkurencja na rynku. Aż 3 na 4 ankietowanych stwierdziło, że w omawianym sektorze mamy do czynienia z silną walką konkurencyjną. To nieco mniej niż w poprzednim badaniu rynku z 2017 roku, ale i tak dużo.

Jak wygląda rynek pod względem wielkości? Na pewno odnotowuje wzrost, co potwierdzają oszacowania podawane w kolejnych latach przez respondentów. Przykładowo w 2011 roku wartość branży oceniana była na około 50 mln zł, w następnych latach (2013 i 2015) nasze wyliczenia wskazywały na 60-75 mln zł, dwa lata temu było to ponad 100 milionów. Podawane w bieżącym badaniu wartości obejmowały zakres od 10 do 250 mln zł rocznie, zaś wyliczona średnia to 110-120 mln zł i taką właśnie można przyjąć jako wartość polskiego rynku komponentów bezpieczeństwa w 2019 roku.

Josep Plassa

Omron Electronics

  • Jak wygląda popularyzacja sieci komunikacyjnych w zastosowaniach safety oraz stosowanie rozwiązań z obszaru bezpieczeństwa zintegrowanego?

W przeszłości bezpieczeństwo - zarówno na poziomie pojedynczych maszyn, jak i całych linii produkcyjnych, traktowano w sposób wtórny. Każdy element projektowany był do wykonania określonego zadania, dopiero na końcu dodawano niezbędne środki bezpieczeństwa, często stanowiące oddzielny system. Dotyczyło to również linii produkcyjnych, z którymi takie systemy były integrowane.

Obecnie wszystkie urządzenia muszą być od samego początku tworzone z myślą o bezpieczeństwie pracującego z nimi personelu. Zintegrowane funkcje bezpieczeństwa uwzględniają tę kwestię w początkowej fazie projektowania, a każdy aspekt pracy maszyny jest rejestrowany na poziomie danych przetwarzanych przez system sterowania. Wszystkie komponenty i czynności w linii są ściśle monitorowane w czasie rzeczywistym. Systemy sterowania pozwalają na wczesne identyfikowanie zarówno rzeczywistych, jak i potencjalnych problemów, a tym samym - na szybką reakcję. W ten sposób sterownik lub operator może utrzymać optymalną wydajność, nawet w przypadku zakłóceń w pracy.

  • Jaką rolę odgrywa w działalności na rynku zapewnianie usług związanych z tworzeniem projektów, zapewnianiem zgodności z przepisami, itd.?

Oczywiście zarówno podczas budowy, jak i późniejszej eksploatacji urządzeń produkcyjnych należy upewnić się, czy są one bezpieczne i zgodne z lokalnymi oraz międzynarodowymi przepisami. Oferowane przez producentów usługi doradcze w zakresie bezpieczeństwa pozwalają zapewnić, że na linii produkcyjnej nie zdarzą się wypadki. Wskazują oni również odpowiednie procesy pozwalające na udoskonalanie procesów produkcyjnych. Audyty mają na celu określenie, czy bezpieczeństwo linii jest na odpowiednim poziomie.

Podczas gdy drobne ulepszenia często mogą być wprowadzane np. przez techników producenta, bardziej znaczące zmiany wymagają już zaprojektowania i wdrożenia niestandardowych rozwiązań. Konieczne są wówczas dodatkowe szkolenia poświęcone nowym funkcjom, które są prowadzone przez wyszkolonych ekspertów.

Dodatkowe usługi w zakresie audytów bezpieczeństwa, wsparcia czy szkoleń są istotne z punktu widzenia klientów, ponieważ dają pewność, że linia produkcyjna spełnia wymogi i przepisy w danym zakresie. A to z kolei umożliwia im skupienie się na realizacji celów produkcyjnych.

Prezentacje firmowe

Polecane

Nowe produkty

Zobacz również